ගුප්ත යුගයේ ඉතිහාසය අධ්‍යයනයේදී මූලාශ්‍ර කොටසක් ලෙස නාණක සාධකවලට හිමිවන වැදගත්කම.

 

මෞර්ය අධිරාජ්‍යය බිඳ වැටීමෙන් පසුව උතුරු ඉන්දියාව කේන්ද්‍ර ‍කොටගනිමින් ශක, කුෂාණ යන  විදේශීය රාජවංශ වලට අයත් පාලකයන් පාලනය ගෙන යන ලදි. නැවත ඉන්දියාව ඒකාබද්ධ කරමින් ප්‍රබල අධිරාජ්‍යයක් ගොඩනැගූ රාජවංශයක් ලෙස ගුප්ත රාජවංශය හැඳින්විය හැකිය. ඒ අනුව ක්‍රි. ව. 320 සිට ක්‍රි. ව. 480 දක්වා අතර කාලය තුළ ක්‍රියාත්මක වූ ගුප්ත අධිරාජ්‍යය යුගය ඉන්දියානු ඉතිහාසයේ ස්වර්ණමය යුගය වූ බව ඉන්දියානු ඉතිහාසඥයන්ගේ මතයයි. ඒ අනුව ගුප්ත අධිරාජ්‍යය යුගයේදී ඉන්දියාව තුළ සාමය, සමෘද්ධිය හා සංස්කෘතික පුනර්ජීවනයක් ඇති විය. 

ගුප්ත යුගය අධ්‍යයනය කිරීමේදී එම යුගය පිළිබඳ තොරතුරු අනාවරණය කරගත හැකි මූලාශ්‍ර රැසක් පවතී. ඒ අතර ගුප්ත යුගයේ ඉතිහාසය හැදෑරීමේදී අතිශයින්ම ප්‍රයෝජනවත් මූලාශ්‍රයක් ලෙස නාණක සාධක හෙවත් කාසි හැඳින්විය හැකිය. ගුප්ත අධිරාජ්‍යය ව්‍යාප්තව පැවති ප්‍රදේශයවල ගුප්ත රජවරුන්ගේ කාසි විශාල ප්‍රමාණයක් හමු වී ඇත. එම කාසි සමූහ වශයෙන් මෙන්ම ස්වල්ප වශයෙන්ද සොයාගත හැකිව තිබේ. ගුප්ත අධිරාජ්‍යය පාලකයන් ගැන අධ්‍යයනයේදී ශිලා ලේඛණ මෙන්ම එම පාලකයන්ගේ යුගවල නිකුත් කළ කාසි ද මූලාශ්‍රයක් වශයෙන් ඉතාමත්ම වැදගත්ය. ඒ අනුව ගුප්ත කාසි මඟින් ගුප්ත රජවරුන්ගේ පාලන බලය ව්‍යාප්තව පැවති ප්‍රදේශ, ගුප්ත යුගයේ ආර්ථික තත්වය, ගුප්ත යුගයේ තිබූ තාක්ෂණය හා ගුප්ත රජවරුන් පිළිබඳව මෙන්ම ඔවුන්ගේ චාරිත්‍ර වාරිත්‍ර පිළිබඳවද තොරතුරු අනාවරණය කරගත හැක. 

ගුප්ත කාසි හමුවන ප්‍රදේශ හා ප්‍රමාණය අනුව එම බලය ව්‍යාප්තව පැවති ප්‍රදේශ පිළිබඳව අවබෝධයක් ලබා ගත හැකි අතර කාසිවල අන්තර්ගත ලෝහ වර්ගවල වටිනාකම (රන්, රිදී, තඹ) හා ඒවායේ අන්තර්ගත ලෝහ ප්‍රමාණය අනුව එකල ආර්ථික තත්වය පිළිබඳවද අවබෝධයක් ලබා ගත හැක. තවද ගුප්ත රජවරුන්ගේ කාසි මඟින් ලෝහ උණු කිරීම සම්බන්ධයෙන් මේ යුගයේ ලබා තිබූ දියුණුව මෙන්ම කාසිවල අච්චුගසා තිබෙන රූප අධ්‍යයනයෙන් එකල චාරිත්‍ර වාරිත්‍ර පිළිබඳවද අවබෝධයක් ලබා ගත හැක. 

ගුප්ත යුගය තුළ ඉන්දියාවේ වෙළඳාම අභ්‍යයන්තර වශයෙන් මෙන්ම බාහිර වශයෙන්ද විශාල දියුණුවක් ලැබීය. ඒ අනුව ගුප්ත කාසිවලට එකල වැදගත්කමක් හිමි විය. ගුප්ත රජවරුන් ආකාර කීපයක කාසි නිකුත්කර තිබී ඇති අතර ඒවා බොහෝමයක පෙර පැවති රාජවංශයක්වන කුෂාණ රාජවංශයේ හා රෝම කාසිවල ආභාෂයක් දැකිය හැකිය. ගුප්ත යුගයේ ශ්‍රේෂ්ඨ නරපතියෙක්වන සමුද්‍රගුප්තගේ කාසි විශේෂයක්වන දණ්ඩධාරී කාසි කුෂාණ යුගයේ මුල් කාලීන කාසිවලට සමානකමක් දක්වයි. ඒ අනුව කාසිවල අන්තර්ගත රජුගේ ඇඳුම, නම සටහන් කිරීමේ ක්‍රමය, දෙවියන්ගේ මූර්තිය ආදී කරුණු කුෂාණ හා ගුප්ත කාසිවල සමානකම්ය. තවද ගුප්ත යුගයේදී යාග කිරීම ආදිය සිදු වූයේ විවෘත ශරිරයෙන් යුක්තව ආසන මත වාඩිවීය. නමුත් ගුප්ත රජවරු, පර්සියානු ආභාෂය ලබා නිර්මාණය කරන ලද පූර්ව කුෂාණ කාසිවලට සමානව දිග කෝට් සහ කලිසම් ඇඳ යාගහෝමවල නිරතවන ආකාරය දැක්වෙන රූප තම කාසිවල මුද්‍රණය කර ඇත. ඒ අනුව පෙනී යන්නේ ගුප්ත පාලකයන් තම කාසි නිර්මාණය කර ඇත්තේ ඉන්දු ග්‍රීක හා කුෂාණ කාසිවල ආභාෂය ලබමින් බවයි. 

මුල්කාලීන ගුප්ත පාලකයන්ගේ කාසිවල ඉහත සඳහන් කළ ආකාරයට කුෂාණ කාසිවල ලක්ෂණ බෙහෙවින් අන්තර්ගතවී ඇත. කලාත්මක අගයෙන් ඉතා උසස් තත්වයෙන් ඇති පසුකාලීන ගුප්ත කාසිවල අභිමුඛයේ රජරුවක් හා ප්‍රතිමුඛයේ දෙවිරුවක් දැක්වීමේ ක්‍රමය හා විරුදාවලි සහිතව පාලකයන්ගේ නම් සඳහන් කාසි නිකුත් කිරීමද ගුප්ත කාසිවල ඇති තවත් විදේශීය ලක්ෂණයකි. නමුත් පසුකාලීන ගුප්ත රජවරු එම විදේශීය ආභාෂයෙන් මිදී ක්‍රමිකව දේශීය ලක්ෂණ තම කාසිවලට අන්තර්ගත කරන ලද බව පෙනී යයි.  ගුප්ත යුගයේ කාසිවල ඇති එයටම අනන්‍යය වූ වි‍ශේෂිතම ලක්ෂණයක් වන්නේ එම කාසිවල වට පාඨ දැක්වීමේදී බ්‍රාහ්මීය අක්ෂර යොදා ගැනීම මෙන්ම ඒවා උපගිති වැනි සංස්කෘතික ගී වෘත්තයකට අනුව සකස් කොට යොදා තිබීමයි.

ඉපැරණි ගුප්ත කාසිවල ලක්ෂණ වර්තමානයේ කාසිවල තිබෙන ලක්ෂණවලට බොහෝ සෙයින් සමාන වේ. ඒ අනුව ඉන්දියාවේ පැරණිම දේශීය කාසි ලෙස ගුප්ත කාසි හඳුන්වාදිය හැකිය. එම කාසිවල තිබෙන ප්‍රධාන ලක්ෂණයන් වන්නේ බර ප්‍රමාණයේ හා ආකෘතියේ සමරූපීතාව, නිකුත් කළ අයගේ රූප හා නම සටහන් පාඨ අභිමුඛයේ පිළිවෙලින් ක්‍රමානුකූලව යොදා තිබීම ආදියයි. තවද එම ලක්ෂණ ඉන්දියාවේ දේශිය කාසිවල දක්නට ලැබෙන්නේ ප්‍රථම වතාවටය. 

ගුප්ත කාසි නිකුත් කිරීමේදී යොදාගත් ලෝහයන් වන්නේ රන්, රිදී හා තඹය. ඒවා අතරින් මුල් කාලීන ගුප්ත රජවරු තම කාසි නිකුත් කිරීම සඳහා රන් ලෝහය බහුල වශයෙන් යොදාගෙන ඇත.  ගුප්ත රජවරුන්ට පෙර ඉන්දියාවේ ප්‍රදේශ පාලනය කළ විදේශීය රජවරුන්ද රන් කාසි නිකුත් කළමුත් ගුප්ත පාලකයෝ එම විදේශීය පාලකයන්ගේ රන් කාසිවලට වඩා ඉතා විශාල වශයෙන් රන් කාසි නිකුත් කර තිබේ. එලෙස මුල්කාලීන ගුප්ත පාලකයන් තම කාසි නිකුත් කිරීමේදී රන් ලෝහය යොදා ගැනීමෙන් පෙනී යන්නේ දේශපාලන බලයෙන් හා ආර්ථික සමෘද්ධියෙන් එකල ඉතා සශ්‍රීකව පැවති බවයි. එම කාසිවල මුද්‍රණය කර ඇති රූපවලින් පෙනී යන තවත් කරුණක් වන්නේ ගුප්ත යුගයේ චිත්‍ර හා මූර්ති කලා‍වන්ගේද දියුණුවක් ලබා තිබූ බවයි. ගුප්ත කලා කෘතීන්ගේ දක්නට ලැබෙන සම්භාව්‍යය ලක්ෂණ එම කාසි වලද දක්නට ලැබේ. 

ගුප්ත කාසි අධ්‍යයනයේදී ඉහත සඳහන් කළ ආකාරයේ රූප එම කාසිවල සටහන් වී තිබීම මඟින් ඒවා ක්‍රමානුකූලව වර්ග කර දැක්විය හැකිය. ඒ අනුව එකම රජෙකුගේ කාසිවල රජ රුව දැක්වීමේදි අශ්වාරෝහක, ධනුර්ධර, හස්ත්‍යාරෝහක, වීණාවාදක ආදී විවිධ ස්වරූපයන්ගෙන් යොදා කාසි නිර්මාණය කර තිබීම මඟින් නාණක විද්‍යාඥයෝ ඒ ඒ රජවරුන්ගේ කාසි වර්‍ග කීපයකට වෙන් කරති. 

ගුප්ත රජවරුන් අතරින් ප්‍රථමයෙන්ම ජනප්‍රිය වූ පුද්ගලයා ලෙස පළමුවන චන්ද්‍රගුප්ත හඳුන්වාදිය හැකිය. දැනට හමු වී ඇති පැරණිම ගුප්ත කාසි හමුවන්නේද පළමුවන චන්ද්‍රගුප්තගේ කාලයේදීය. ඔහු විසින් නිකුත් කරන ලද කාසි එකම වර්‍ගයකට අයත් රන් කාසි විශේෂයකි. එම කාසි රජ හා රැජින කාසි ලෙස හැඳින්වේ. එම කාසි මථුරා, අයෝධ්‍යා, ලක්නව්, සිතපූර්, බරණැස් හා යුක්ත ප්‍රාන්තය වැනි ප්‍රදේශ වලින් ඉතා ස්වල්ප වශයෙන් හමු වී තිබේ. එම කාසිවල විශ්කම්භය අඟල් 0.74 හා 0.85 අතර ද බර ග්‍රෑම් 113ක් හා 123.8ත් අතර වේ. 

ඉහත දක්වන ලද වර්‍ගවල කාසි අභිමුඛයේ ඇති විශේෂත්වය වන්නේ මුළු සිරුරම දැක්වෙන පරිදි රජු හා රැජින උනුන් දෙසට මුහුණලා සිටින රූපයක් දක්වා සිටීමයි. රජු වමතින් පොළව මත සිරස් අතට හිට වූ රාජ යෂ්ටියක්  අල්වාගෙන සිටින අතර දකුණතින් රැජිනට යම් වස්තුවක් ප්‍රධානය කරනු පෙනේ. මෙම වස්තුව ඉතා කුඩා බැවින් එය නිශ්චිත වශයෙන් හඳුනාගත නොහැක. ඉතිහාසඥයන්ගේ අනුමාන අනුව යම් විට එය මුදුවක් ලෙසත්, වළල්ලක් ලෙසත් හෝ සින්දුරදනියක් (ඉන්දීය කාන්තාවන් නළලේ තිලකය හා සමාන සීමාන්තයෙහි ගල්වන සින්දූර ආලේපයේදී භාවිතා කරන උපකරණය) ලෙසද අර්ථකථනය කරති. රජු හා රැජින නිරූපනය කර ඇත්තේ හිස වටා දිවෙන ප්‍රභාමාලාවෙන් යුක්තවයි. යෂ්ටිය අල්වා ගැනීම සඳහා ඔසවාගෙන ඇති රජුගේ වම් අතට පහළින් සිරස් අතට “චන්ද්‍ර” යන නාමයද රැජිනගේ පිළිරුවට පිටුපසින්  “ශ්‍රී කුමාර දේවී” ලෙසින් නාමද යොදා ඇත. මේ කාසියේ ප්‍රතිමුඛයේ සිංහයෙකු මත හිඳගත් දේවතාවියකගේ රූප සටහනක් තිබෙන අතර ඒ. එස්. අල්ටෙකාර් පවසන්නේ එම රූප සටහන 3වන කණිෂ්ක රජුගේ කාසි වර්‍ගයක දැක්වෙන සිංහයෙකු මත හිඳගෙන සිටින දේවතාවියකු හා ඊටත් පසුව භාවිතයට ගත් අසුනක මත හිඳගෙන සිටිනා අර්දෙක්ෂො නම් දේවතාවිය දැක්වෙන රූප සටහන අනුකරණය කිරීමක් බවයි. කුෂාණ කාසිවල ඇති ආසනය වෙනුවට මෙහි යොදාගෙන ඇති සිංහයෙකුගේ රූපයෙන් අරමුණු කරගන්නට ඇත්තේ සිංහ වාහනය සහිත දුර්ගා දේවිය දැක්වීම විය හැකි බවට අල්ටෙකාර් තව දුරටත් පෙන්වා දෙයි. 

ඉහත සඳහන් කාසිය නිකුත් කරන ලද්දේ පළමුවන චන්ද්‍රගුප්ත විසින්ද නැත්නම් සමුද්‍රගුප්ත විසින් ද යන්න පිළිබඳව මතභේදයන් පවතී. මෙය සමුද්‍රගුප්ත රජු විසින් සිය පියාණන් වූ පළමුවන චන්ද්‍රගුප්ත රජු ලිච්ඡවී පරපුර හා ඇති කර ගත් සම්බන්ධය සිහිපත් කරවීම සඳහා නිකුත් කරන ලද පදක්කමක් විය හැකි බවට ජෝන් ඇලන් පෙන්වා දෙයි. නමුත් එය ප්‍රතික්ෂේප කරන අල්ටෙකාර් ප්‍රකාශ කර සිටින්නේ පෙර සිටි පාලකයන් ගැන සිහිපත් කිරීම සඳහා පදක්කම් නිකුත් කරන විට වර්තමාන පාලකයන්ද ඒ හා සමඟ තමන්ගේ නමද ඒවායේ යොදන බවයි. සමුද්‍රගුප්ත රජුගේ කාලයට අයත් අශ්වමේද කාසිවල රජුගේ නාමය කෙලින්ම යොදා නැතත් ඒවා සමුද්‍රගුප්ත රජුගේයැයි හැඟවීමට “අශ්වමේද පරාක්‍රමඃ” යන විරුද නාමය යොදා ඇත.  එබැවින් ඉහත සඳහන් කරන ලද රජු හා රැජින කාසි සමුද්‍රගුප්තගේ වූවානම් ඔහුගේ නාමය හෝ විරුදනාම සඳහන් විය යුතුය. නමුත් එසේ සඳහන් නොවීම තුළින් පෙනීයන්නේ එම කාසි පළමුවන චන්ද්‍රගුප්ත විසින්ම නිකුත් කරන ලද ඒවා බවයි. 

නමුත් ජෝන් ඇලන් පෙන්වා දෙන්නේ රජු හා රැජින කාසි නිකුත් කරන ලද්දේ පළමුවන චන්ද්‍රගුප්ත විසින් නම් ඒවා ගුප්ත පාලකයන් විසින් පළමුවෙන්ම නිකුත් කරන ලද කාසි විය යුතු බවයි. එහෙත් සමුද්‍රගුප්ත රජුගේ “රාජ දණ්ඩ” වර්‍ගයට අයත් කාසි රජ හා රැජින කාසිවලට  වඩා කිට්ටු ලෙසින් කුෂාණ රජවරුන්ගේ කාසි ආභාෂය ලැබීම තුළින් පෙනී යන්නේ ස්වදේශීය ආභාෂයකින් යුත් රජ හා රැජින කාසි ප්‍රථමයෙන් නිකුත් වූ ඒවා නොවන බවයි. තවද ඔහු වැඩි දුරටත් පෙන්වා දෙන්නේ රජ හා රැජින වර්‍ගයේ කාසි බොහෝ දුරට ස්වාධීන ලක්ෂණ පෙන්වන බැවින් රාජකීය යුවළගේ රූප දැක්වීම් ඉහත දක්වන ලද ආකාරයට හුදෙක් දේශපාලන අවශ්‍යයතා මත පදනම්ව සිදු වූවක් බවයි.

 චන්ද්‍රගුප්තගෙන් පසුව බලයට පත් වූ සමුද්‍රගුප්ත තම පියාගේ රාජ්‍ය තවදුරටත් ව්‍යාප්ත කරන ලදි. ඔහු විසින් වර්‍ග කීපයකට අයත් කාසි විශාල ප්‍රමාණයක් නිකුත් කර තිබෙන බව අධ්‍යයනයෙන් පෙනී යයි. සමුද්‍රගුප්ත විසින් නිකුත් කරන ලද කාසි වර්‍ග වන්නේ දණ්ඩධර වර්‍ගය, ධනුර්ධර වර්‍ගය, පරශු වර්‍ගය, ව්‍යාඝ්‍ර පරාක්‍රම වර්‍ගය, වීණාවාදක වර්‍ගය හා අශ්වමේද යන වර්‍ගයන්ය. ඔහු නික්තු කරන ලද කාසි වර්‍ග අතුරින් දණ්ඩධර කාසි වර්‍ගය බෙහෙවින් කුෂාණ ආභාෂය ලබා තිබීම තුළින් පෙනීයන්නේ ඒවා සමුද්‍රගුප්ත විසින් පළමුවෙන්ම නිකුත් කරන ලද කාසි විය හැකි බවයි. පරශු හා ධනුර්ධර වර්‍ගවල කාසිද දණ්ඩධර කාසි වර්‍ගය මෙන් නිර්මාණය කර ඇත. පරශු හා ධනුර්ධර කාසිවල රජු පිළිවෙලින් පරශුවක් හා දුන්නක් දරා සිටින ආකාරයක රූපයක් තිබේ. සිය බලය ව්‍යාප්ත කිරීම සඳහා ගෙනගිය යුද ව්‍යාපාර අනුස්මරණය කරනුවස් මෙම කාසි නිකුත් කරන්නට ඇති බව විශ්වාස කළ හැකිය. සාර්ථක යුද ව්‍යාපාරයකින් පසු සිය බලය තහවුරු කිරීම සඳහා රජු සිය අවසාන කාලයේදී අශ්වමේද යාග කීපයක් පවත්වන ලද අතර එම අවස්ථා සිහිවනු පිණිස අශ්වමේද වර්‍ගයට අයත් කාසි සිය රාජ්‍යය අවසාන කාලයේදී නිකුත් කළ බව විශ්වාස කෙරේ. ව්‍යාඝ්‍ර පරාක්‍රමඃ වර්‍ගයට අයත් කාසි හා වීණාවාදක වර්‍ගයට අයත් කාසි වලන් පෙන්නුම් කරන්නේ සමුද්‍රගුප්ත රජු දඩයමට හා වීණාවාදනයට දැක්වූ දක්ෂතාවයන්ය. ඒ අනුව අලහබාද් ප්‍රශස්තියේ සඳහන්ව ඇති සමුද්‍රගුප්ත රජුගේ විශේෂ හැකියාවන් නිරූපණය කෙරෙන කාසි සියල්ල රනින් නිමකර තිබෙන අතර ඔහුගේ යුගයට අයත් රිදී හෝ තඹ කාසි මෙතෙක් හමු වී නොමැත. එයින් ගම්‍ය වන්නේ සමුද්‍රගුප්ත රජුගේ කාලයේදී එරට ආර්ථිකය සමෘද්ධිමත්ව පැවති බවයි. 

සමුද්‍රගුප්තගෙන් පසු ගුප්ත අධිරාජ්‍යයේ ශ්‍රේෂ්ඨතම රජු වන්නේ දෙවන චන්ද්‍රගුප්ත රජුය. ඔහුගේ කාලයේදී රන් කාසිවලට අමතරව රිදී හා තඹ කාසිද නිකුත් කර තිබේ. ඔහු විසින් සිය පාලන කාලය තුළ රන් කාසි වර්‍ග 8ක් නිකුත් කර තිබෙන අතර සිය පියා වූ සමුද්‍රගුප්ත විසින් නිකුත් කරන ලද කාසි වර්‍ගවන දණ්ඩධර හා ධනුර්ධර යන කාසි දෙවර්‍ගයද දෙවන චන්ද්‍රගුප්ත රජුගේ කාලයේදී නිකුත් කරන ලදි. පරශු, වීණාවාදක හා අශ්වමේද යන වර්‍ගවලට අයත් කාසි මෙම රජුගේ කාලයේදී නිකුත් නොකරන ලද බවට පෙනී යයි. තවද ගුප්ත රජවරුන් අතරින් වැඩියෙන්ම කාසි නිකුත් කළ රජු ලෙස දෙවන චන්ද්‍රගුප්ත රජු හඳුන්වා දිය හැකිය.

පළමුවන චන්ද්‍රගුප්ත, සමුද්‍රගුප්ත හා දෙවන චන්ද්‍රගුප්ත රජවරුන්ගේ කාසි සමඟ හමු වී ඇති තවත් වැදගත් කාසි වර්‍ගයක් වන්නේ කාච නම් කාසි වර්‍ගයයි. කාච නම් සඳහන් කාසි වර්‍ගය කුමන ගුප්ත රජු විසින් නිකුත් කරන ලද්දක්දැයි සොයාගෙන නොමැති අතර ඒවා දණ්ඩධර වර්‍ගයට අයත් කාසි ලෙස සොයාගෙන තිබේ. මෙම කාසි පිළිබඳව මත ඉදිරිපත්කරන එඩ්වඩ් තෝමස් හා ජේම්ස් ප්‍රින්සෙප් ට අනුව එම කාසි ඝටෝකවගුප්ත රජුට අයත් බව පෙන්වාදෙයි. එහෙත් එම පාලකයා විසින් කාසි නිකුත් නොකරන ලද බවටද අදහසක් පවතී. කාච කාසියේ අභිමුඛයේ දැක්වෙන රූප බොහෝදුරට සමුද්‍රගුප්ත රජුගේ දණ්ඩදර වර්‍ගයේ කාසිවලට සමාන වේ. එබැවින් එම කාසි සමුද්‍රගුප්ත රජුගේම කාසි බව ස්මිත්, ප්ලීට් හා ඇලන් යන ශාස්ත්‍රඥයන්ගේ අදහසයි. කාච නමින් මුලින් කාසි නිකුත් කළ පාලකයා සිය යුද ජයග්‍රහණ වලින් අනතුරුව සමුද්‍රගුප්ත යන නව නම යටතේ නව කාසි නිකුත් කළ බව ඇලන්ගේ මතයයි. 

තවත් ඉතිහාසඥයන් පිරිසක් දක්වන්නේ සමුද්‍රගුප්තට විරුද්ධ වූ ඔහුගේ සොහොයුරන් පිරිසක් විසින් කැරලි ඇති කොට එම කැරලිකාර සොයුරන්ගේ වැඩිමහල් සොහොයුරා කාච නමින් හඳුන්වා රජ පදවියට පත්කරන ලද බවත් ඔහුගේම කාසි කාච ලෙස හඳුන්වන ලද බවත් විශ්වාස කෙරේ. රාමගුප්ත යනුවෙන් මූලාශ්‍රවල සඳහන්වන පාලකයාගේ නියම නම කාචගුප්ත වූ බවත් එය වරදවා ලිවීමෙන් රාමගුප්ත ලෙස ව්‍යවහාරවන බවත් ඩී. ආර්. භාණ්ඩර්කර්ගේ මතයයි. රාම හා කාච යන නම් දෙක එකම පාලකයෙකු හැඳින්වීමට යොදාගත් බව කේ. පී. ජයස්වාල්ගේද මතයයි. එම කාච කාසි වර්‍ගය සමුද්‍රගුප්ත රජු විසින් සිය සටන්වලදී මිය ගිය සහෝදරයෙකු සිහි කිරීම පිණිස නිකුත් කරන ලද ඒවා බව ආර්. ඩී. බැනර්ජිගේ මතයයි. තවදුරටත් ඔහු පෙන්වා දෙන්නේ එම අනුස්මරණ කාසි අභිමුඛයේ සඳහන්වන කාච, සමුද්‍රගුප්ත රජුගේ සොහොයුරා බවත් එහි ප්‍රතිමුඛයේ ඇති “සර්ව රාජෝව්ඡෙත්තා”යන පදය සමුද්‍රගුප්ත රජුගේ විරුද නාමයක් බවත් සඳහන් කරයි. නමුත් මෙම මතය ප්‍රතික්ෂේප කරන අල්ටෙකාර් පවසන්නේ සමුද්‍රගුප්ත අධිරාජ්‍යයා හැඳින්වීම සඳහා කිසිවිටෙකත් එම විරුද නාමය භාවිතා නොවූ බවත් සමුද්‍රගුප්තට වඩා තමන් යුද්ධයේ දක්ෂයෙකු බව පෙන්වීමට කාච නම් පාලකයා එම විරුද නාමය භාවිතා කරන්නට ඇති බව ඔහු පෙන්වා දෙයි. තවද මෙබඳු ස්මරණ කාසි හෝ පදක්කම් නිකුත් කිරීමේ සම්ප්‍රදායක් හින්දු පාලකයන් අතර තිබී නොමැති අතර සමුද්‍රගුප්තට කාච නමින් සහෝදරයෙකු සිටි බවටද තොරතුරු නොමැති බවද අල්ටෙකාර් වැඩිදුරටත් පෙන්වා දෙයි. 

කාච වර්‍ගයට අයත් කාසි පිළිබඳව විවිධ අදහස් ප්‍රකාශ වී ඇති නමුත් එම කාසි අයත් පාලකයා පිළිබඳ නිශ්චිත නිගමනයකට එළඹීමට අපහසු වී ඇත. එම කාච කාසිවල අභිමුඛය බොහෝදුරට සමුද්‍රගුප්ත රජුගේ රාජ යෂ්ටි වර්‍ගයේ කාසිවලට සමානකමක් දක්වනු ලබයි. රජු වම් පැත්තට හැරී දකුණතින් පූජාසනයක් මත සුවඳ ද්‍රව්‍යයක් දමනු ලබන අයුරුත් වමතින් රාජ දණ්ඩක් දරා සිටින ආකාරයකුත් දැකිය හැකිය. නමුත් සමුද්‍රගුප්තගේ කාසිවල දක්නට ලැබෙන ගරුඞධජය වෙනුවට කාච කාසිවල දක්නට ලැබෙන්නේ වක්‍ර ධජයකි. මෙහි වට පාඨය වන්නේ “කාචො ගාමවිජිත්‍ය දිවං කර්‍මභිර් උත්තමෛර් ජයති” යන්නයි. සමුද්‍රගුප්ත රජුගේ කාසියේ ඇති ප්‍රතිමුඛයේ දේවතාවිය ආසනයක් මත සිටින ආකාරයක් දැක්වූවත් කාච කාසියේ එම දේවතාවියම දකුණතින් පියුමක් ගෙන දකුණට හැරී සිටින ආකාරයක් දැක්වේ. තවද වමතින් සමෘද්ධි ගෘහාංගයක් ගෙන සිටින අතර “සර්‍ව රාජොච්ඡෙත්තා” යන විරුද නාමය ප්‍රතිමුඛයේ සඳහන් වේ. 

එම කාච වර්‍ගයට අයත් කාසිවල ලක්ෂණ අනුව ඒවා නැවත කොටස් දෙකකට වර්‍ග කළ හැකිය. දෙවෙනි අනුකොටසට අයත් කාසිවල ඇති විශේෂිත ලක්ෂණය වන්නේ අභිමුඛයේ රජු ඉදිරියේ වක්‍ර ධජය වෙනුවට ගරුඞ ධජයක් යොදා තිබීම හා ප්‍රතිමුඛයේ දේවතාවිය අත පියුම වෙනුවට පාශයක් වීමත්ය. සාමාන්‍යයෙන් මෙම අනුකොටස් දෙකට අයත් කාසිවල විශ්කම්භය අඟල් 0.75- 0.85ත් අතර වන අතර බර ප්‍රමාණය ග්‍රෑම් 111- 118ත් අතර වේ. 

පසුකාලීනව ගුප්ත අධිරාජ්‍යය පිරිහෙමින් පැවති කාල වකවානුවේදී නිකුත් කළ කාසි බාල කිරීමක් දැකිය හැකිය. විශේෂයෙන්ම ස්කන්ධගුප්තගේ කාලයේදී හූන ආක්‍රමණ හේතුවෙනුත් සාමන්ත රාජ්‍ය ඉවත්වී යාම වැනි ස්වදේශීය ප්‍රශ්න හේතුවෙනුත් ගුප්ත අධිරාජ්‍යයේ ආර්ථික තත්වය ක්‍රමයෙන් පිරිහෙන ආකාරය අවබෝධ කරගත හැකිය. 

මෙලෙසින් ගුප්ත යුගයේ කාසිවලින් එම යුගයට අයත් ඉතිහාසගත තොරතුරු විශාල ප්‍රමාණයක් අනාවරණය කරගැනීමට හැකි වීම තුළින් එම යුගයේ නාණක මූලාශ්‍රවලට හිමිවන්නේ වැදගත් ස්ථානයකි. ඒ අනුව ගුප්ත යුගයේ සිටි ප්‍රධාන රජවරුන් මෙන්ම අප්‍රධාන පාලකයන් පිළිබඳවද, ගුප්ත ආර්ථිකයේ වර්ධනය හා පරිහානිය පිළිබඳවද, ගුප්ත අධිරාජ්‍යයට යටත් වූ ප්‍රදේශ පිළිබඳව මෙන්ම ගුප්ත යුගයේ මූර්ති, කැටයම් හා ලෝහ තාක්ෂණය පිළිබඳවද තොරතුරු අනාවරණය කරගත හැකි වේ. 

තවද අනිකුත් රාජධානි යුගවලට වඩා ගුප්ත යුගයේ කාසිවලින් ගුප්ත දේශපාලන වටපිටාව පිළිබඳ සුළුවෙන් හෝ තොරතුරු අනාවරණය කර ගැනීමට හැකි වීම එකල කාසිවල ඇති විශේෂත්වයකි. 

ඒ අනුව පෙනීයන්නේ ගුප්ත යුගයේ ඉතිහාසය අධ්‍යයනයේදී මූලාශ්‍ර කොටසක් ලෙස නාණක සාධකවලින්ද සැළකිය යුතු තොරතුරු ප්‍රමාණයක් අධ්‍යයනය කර ගැනීමට හැකියාව ලැබෙන බවයි.  

පළමුවන රාජරාජ සහ රාජේන්ද්‍ර යටතේ චෝළ විදේශ ප්‍රතිපත්තිය

1. හැඳින්වීම.

1.1. චෝළයන්ගේ ඉතිහාසය.

2. චෝළයන්ගේ ස්වර්ණමය යුගය නැවත ආරම්භවීම.

2.1. පළමුවන රාජරාජ රජුගේ ක්‍රියාකාරීත්වය.

2.2. පළමුවන  රාජේන්ද්‍ර චෝළ රජුගේ ක්‍රියාකාරීත්වය.

3. චෝළයන්ගේ විදේශ වෙළඳාම.

4. අග්නිදිග ආසියාව දෙසට එල්ල වූ චෝළ බලපෑම්.

5. ලංකාවට එල්ල වූ චෝළ බලපෑම්.

5.1. ලංකාවේ චෝළ පාලනය පිළිබඳව ඇති මූලාශ්‍ර.

5.2. ලංකාවේ චෝළ බලය ව්‍යාප්ත වූ ආකාරය.

6. සමාලෝචනය.

 

1. හැඳින්වීම.

1.1.චෝළයන්ගේ ඉතිහාසය.

චෝළයෝ ඉන්දියාවේ දකුණු ප්‍රදේශය මුල්බිම් කරගත් ජන කොට්ඨාශයකි. චිරාගත චෝළ ප්‍රදේශ වන පෙන්නාර්, වෙල්ලාර් දෙනදිය අතර පිහිටි ප්‍රදේශයත්, වර්තමාන තන්ජෝර් පළාතත්, ත්‍රිචිනොපොලි පළාතත්, පෙර පැවති පුදුකොට්ට ජනපදයට අයත් කොටසකුත් දළ වශයෙන් මෙයට ඇතුළත් වේ.  චෝළයන් හෙවත් සොළීන් පිළිබඳ ආදිතම තොරතුරු සටහන්වන්නේ අශෝක ලේඛණයන්හිය. තවද ලංකාවේ වංශ කතාවලට අනුවද ක්‍රි. පූ. දෙවන සියවසේ මැද භාගයේදී පමණ ලංකාවේ උතුරු කොටස යටත් කරගත් එළාර නම් සොළී රජ කෙනෙකු ගැන තොරතුරු හෙලිවේ. චෝළ දේශය පිළිබඳව පැරණිම තොරතුරු අඩංගු මූලාශ්‍රයන් ලෙස “පෙරිපල්ස් ඔෆ් ද එරිත්‍රියන් සී” ( එරිත්‍රියන් මුහුදේ පෙරිපල්ස්) නැමැති පොතින්ද (ක්‍රි. ව. 60 පමණ), ටොලමි නම් පුරාණ තාරකා ශාස්ත්‍රඥයාගේ භූගෝල විද්‍යාව පිළිබඳ ප්‍රකට ග්‍රන්ථයෙන්ද ( ක්‍රි. ව. දෙවන සියවසේ මැද භාගයේදී පමණ) තොරතුරු පරිශීලනය කරගත හැක. තුන්වන සියවසේදී පල්ලවයන්ගේ නැඟී සිටීමත් පාණ්ඩ්‍යයන්ගේත් කේරළ පුත්‍රයන්ගේත් ආක්‍රමණ නිසා චෝළ බලය පිරිහෙන්නට විය. සත්වන සියවස මැද හරියේදී හියුන්සාන් නම් ප්‍රකට දේශාටක චීන භික්ෂුව දකුණු ඉන්දියාවට පැමිණ ඇත. හෙතෙම වතුරාවෙන් හා කැලෑවෙන් හා ගහන වූ පාළු අඩවියක් ලෙසින් සොළී රට දිටී. හේ රජුගේ නම සඳහන් නොකෙරේ. එහෙත් “ ජනගහනය ඉතා පිරිහී තිබුණු බවද, යුද භටයන්ද, මං පහරන සොරුන්ද රට පුරා ප්‍රසිද්ධියේම හැසිරුණු බවද” කියයි. නවවෙනි සියවසේදී සොළී බලය යළිත් නැඟී සිටියේය. 

චෝළයෝ නවවෙනි සියවසේදී පල්ලවයන්ගේ වැටීම තම වර්ධනය සඳහා අවස්ථාවක් ලෙස උපයෝගී කොටගත්හ. චෝළයන්ගේ පිරිහී තිබුණු බලය විජයාලය රජු (ක්‍රි.ව.846-871) විසින් යලිත් නංවාලන ලදි. මොහු මුලදී පල්ලවයන්ගේ යටත් රජෙකු වශයෙන් ඌරයි වූර් අසල රාජ්‍ය කිරීම ආරම්භ කොට පසුව පාණ්ඩ්‍යයන්ට හිතවත් රජවරුන්ගෙන් තන්ජෝරය අල්ලාගත් බවට විශ්වාස කෙරේ. එතැන් පටන් චෝළයන්ගේ අගනුවර වශයෙන් තන්ජෝරය පැවතිණ. විජයාලගේ පුත් පළමුවන ආදිත්‍ය ( ක්‍රි. ව. 871-907 ) චෝළ අධිරාජ්‍යයේ බලසම්පන්න රජකෙනෙක් විය. හෙතෙම අපරාජිත වර්මන් නම් පල්ලව රජු පරාජය කොට තොණ්ඩමණ්ඩලය අත්පත්කර ගන්නා ලදි. තවද ඔහු ගංගයන්ගේ අගනුවර වූ තල්කාඩය ඈඳා ගන්නා ලදි. පරන්තක රජුගේ රාජ්‍ය කාලයේදී ( ක්‍රි. ව. 907 - 953 ) පාණ්ඩ්‍යය දේශය ආක්‍රමණය කළෙන් රාජසිංහ නම් පාණ්ඩ්‍යය රජු ලංකාවේ උදව් පැතීය. ජයග්‍රාහක චෝළ රජු ලංකාවද ආක්‍රමණය කළමුත් එහිදී ජය ගත නොහැකි විය. චෝළ බල පරාක්‍රමය සීඝ්‍රලෙස පැතිරීම හේතුවෙන් රාෂ්ට්‍රකූටයෝ බියට පත් වූහ. තුන්වන ක්‍රිෂ්ණ රජු ගංග රජුගේද සහය ඇතිව ක්‍රි. ව. 949දී සිදුකරන ලද තක්කෝලම් ( උතුරු ආකෝට් පළාත ) සටනේදී සොළීන් පරදවා පරන්තක රජුගේ වැඩිමහල් පුතු වූ රාජාදිත්‍ය කුමරු ඝාතනය කරන ලදි. මේ දරුණු පහරින් තාවකාලිකව බලහීන වූ චෝළයන්ට තම තත්වය යළි ලබා ගැනීමට වසර 60ක පමණ පරිශ්‍රමයක් දැරීමට සිදුවිය. 

2.චෝළයන්ගේ ස්වර්ණමය යුගය නැවත ආරම්භවීම.

2.1.පළමුවන රාජරාජ රජුගේ ක්‍රියාකාරීත්වය.

චෝළයන් නැවත තම ප්‍රෞඩ ආධිපත්‍යය හිමිකර ගන්නා ලද්දේ පළමුවන රාජරාජ       (ක්‍රි. ව. 985 – 1016) රජුගේ කාලයේදීය. ඔහු චේරයන්ගේ නාවුක බලය විනාශ කොට චේර රාජධානියම තම ආධිපත්‍යය‍ට ගන්නා ලදි. මදුරාව ආක්‍රමණය කොට පාණ්ඩ්‍යය රජුව සිරභාරයට ගන්නා ලදි. ලංකාවද ආක්‍රමණය කිරීමෙන් රටේ උතුරු කොටස චෝල ප්‍රදේශයක් විය. තවද මයිසූරයේ විශාල කොටසක්ද ජයග්‍රහණය කරන ලදි. එම ජයග්‍රහණ හේතුවෙන් රාජරාජ චාලුක්‍යයන් හා නැවතත් ගැටුමක් ඇතිවිය. රාජරාජ රජු චාලුක්‍යය දේශය ආක්‍රමණය කළ නමුත් අවසානයේදී සත්‍යාශ්‍රය රජු විසින් නෙරපා දමන ලදි. එයින් පසුබට නොවූ රාජරාජ රජු වෙංගියේ පෙරදිග චාලුක්‍යය රාජධානියද ආක්‍රමණය කරන ලදි. ඔහුගේ ආධිපත්‍යය පිළිගත් වෙංගියේ විමලාදිත්‍යය, ජයග්‍රාහී රාජරාජ රජුට තම දියණිය විවාහ කර දෙන ලදි. තවද රාජරාජ රජු කාලිංඝය ජයග්‍රහණය කොට ලක්ක දිවයිනුත්, මාලදිවයිනුත් වශයෙන් හඳුන්වනු ලබන මුහුදේ 12000ක් පමණ දිවයින් අත්කර ගන්නා ලදි. ඔහුගේ රාජ්‍යයන් ඇතුලත මදුරාසි, ආන්ද්‍රා යන ජනපද මුළුමනින්මද, මයිසූරයේත්, කූගයේත් කොටස්ද, ලංකාවේ උතුරු කොටසද, තවත් මුහුදු දිවයින්ද විය. බලසම්පන්න නාවුක හමුදාවක් ඔහු සතු වූයෙන් එය උදව් කොට ගෙන ඔහු චෝළ සමුද්‍රීය අධිරාජ්‍යයේ පදනම පිහිටුවීය . 

2.2. පළමුවන  රාජේන්ද්‍ර චෝළ රජුගේ ක්‍රියාකාරීත්වය.

පළමුවන රාජේන්ද්‍ර රජවීමට පෙර සිටම පිය රජු වූ පළමුවන රාජරාජගේ පාලන කාර්යවල යෙදීම නිසා ලැබූ අත්දැකීම් හේතුවෙන් ඔහුට දක්ෂ සෙන්පතියෙකු මෙන්ම පාලකයෙකු වීමට හැකිවිය. 

පළමුවන රාජේන්ද්‍ර විසින් මෙහයවූ සටන් හා ඔහුගේ ජයග්‍රහණ පිළිබඳව විස්තර හා වර්ණනා ඔහුගේ අභිලේඛණවල සඳහන්වේ. රාජේන්ද්‍ර රජුගේ වැදගත් අභිලේඛණයක් වශයෙන් සැළකිය හැකි ක්‍රි. ව. 1024 වර්ෂයට අයත් තිරුමලෙයි ගිරි ලිපියෙන් ඉන්දියා අර්ධද්වීපය ලද ජයග්‍රහණ පිළිබඳව පූර්ණ ලැයිස්තුවක් ලබා ගත හැකිය. ඔහු විසින් යටත් කරන ලද ඉන්දියාවේ දකුණු ප්‍රදේශ වල‍ට අමතරව ශ්‍රී ලංකාවේ උතුරු කොටස, මාලදිවයින්, අරාබි මුහුදේ දිවයිනක් වූ සන්දිමන්තිවු ඔහුගේ අධිරාජ්‍යයට අයත්වෙයි .  

රාජේන්ද්‍ර රජුගේ අවධානය ඉන්දියාවෙන් පිටතටද යොමු වූ බව පෙනී යයි. ඒ අනුව ඔහු ඉන්දියානු සාගරයේ වෙළඳ ඒකාධිකාරය ලබා ගැනීම සඳහා යොමු විය. ඒ වනවිට ඔහු ලංකාවේ උතුරු ප්‍රදේශ යටත් කරගෙන සිටි අතර අග්නිදිග ආසියාවේ සමුද්‍රාසන්න රාජ්‍යයවලටද ආක්‍රමණ මෙහෙයවමින් සිටියේය. නිකොබාර් සහ ඉස්මුස් ඇතුළු දූපත් ගණනාවක් ඔහුට අයත් වූ අතර සංග්‍රාම විජයෝත්තුංග වර්මන් යටතේ පාලනය වූ ශ්‍රී විජය රාජ්‍යයට සුමාත්‍රාව, ජාවා හා මැලේ අර්ධද්වීපය අයත් වූ බව රාජේන්ද්‍රගේ අභිලේඛණ අනුව පෙනේ. රාජරාජ චෝළ රජුගේ කාලයේදී මාරවිජයෝත්තුංග වර්මන් රජතුමා චෝළ මණ්ඩලයේ නේගපතම්හි ඉදිකර තිබූ බෞද්ධ විහාරයට රාජේන්ද්‍ර රජුගේ අනුග්‍රහය ලැබිණ. චෝළ හා ශෛලේන්ද්‍ර රාජ්‍යය අතර මෙවැනි සම්බන්ධතාවයක් තිබියදීත් ක්‍රි. ව. 1025දී පමණ රාජේන්ද්‍ර රජතුමා කඩාරම් වෙත ආක්‍රමණයක් එල්ල කළේ කුමන හේතුවක් නිසාදැයි පැහැදිළි නැත. ඉතිහාසඥයන්ට අනුව චීනය හා අපරදිග ආසියාව අතර ඉන්දියානු සාගරය හරහා පැවති වෙළඳ ඒකාධිකාරය ලබා ගැනීම එහි අරමුණ වූවා විය හැකිය . 

3.චෝළයන්ගේ විදේශ වෙළඳාම.

           මුහුදින් එතෙර වෙළඳාම චෝළ අධිරාජ්‍යයේ හා එම වෙළඳුන්ගේ ප්‍රධාන ආදායම් මාර්ගය විය. නැගෙනහිර වෙරළේ පිහිටි මහාබාලිපුරම්, කාවේරිපට්ටනම්, කෝර්කායි යන තැන්වලද, මලබාර් වෙරළෙහි ක්විලොන්හිද, බටහිර මෙන්ම නැගෙනහිර දකුණු ඉන්දියා වෙළඳාම පාලනය කළ සංකීර්ණ වෙළඳ ආයතන පිහිටුවා තිබිණ. බටහිර ප්‍රදේශ සමඟ වෙළඳාම් කෙරූ නාවිකයන් ගමන් ගත්තේ පර්සියාව හා අරාබිය බලාය. ෆෝමෝසා ඉදිරිපිට මාබිමෙහි ඉන්දියා ජනපදයක් වූ බව විශ්වාස කෙරේ. මධ්‍යම ආසියාවය හා යුරෝපය සඳහා වූ භාණ්ඩද, විශේෂයෙන්ම දකුණු චීනයේ භාණ්ඩ සම්පූර්ණයෙන්ම වාගේ ගෙන යන ලද්දේ මුහුදිනි. රෙදි පිළි, කුළු බඩු, ඖෂධ, මැණික්, ඇත්දත්, අං, කළුවර හා කපුරු දකුණු ඉන්දියාවෙන් චීනයට යවන ලදි. බටහිරටද එම භාණ්ඩ නිර්යාත කරන ලදි. ඊට අමතරව සුවඳසුණු, සඳුන් හා කුළුබඩු තොගද සිරාෆ් නුවර ගොඩබාන ලදි. 

මේ වනවිට ඉන්දියාවේ බටහිර වෙරළේ වෙළඳුන් ලෙස ස්ථිර ලෙස බලය පිහිටුවාගෙන සිටි අරාබීන්ට කේර‍ළයෙහි පාලකයන්ගේ නොමද සහය ලැබිණ. අග්නිදිග ආසියා වෙළඳාමෙහිලා අරාබි තරඟය ගැන හොඳින් දැන සිටි චෝළයෝ මලබාරය සිය පාලනයට නතුකොට ගැනීමෙන් මේ තරඟයෙහි මුලටම පහර දෙන්නට තැත් කළෝය. පසුකලකදී අරාබි වෙළඳාමේ වැදගත් තැනක් හිමිකර ගත් මාලදිවයිනට පහර දෙන්නට හේතු වූයේද එම කරුණය. අරාබි වෙළඳාමට කෙලින්ම පහර ගැසීමට නොහැකි වුවත් එම වෙළඳාමේ තවත් මධ්‍යස්ථානයක් වූ ලංකාවටද ආක්‍රමණ මෙහෙයවීය. 

4.අග්නිදිග ආසියාව දෙසට එල්ල වූ චෝළ බලපෑම්.

අග්නිදිග ආසියාවේ ශ්‍රී විජය රාජ්‍යයට විරුද්ධව රාජේන්ද්‍ර රජු විසින් යුද හමුදාව මෙන්ම නාවික හමුදාවද මෙහෙයවමින් මුහුදින් එතෙර ගෙන ගිය යුද ව්‍යාපාරය ඉන්දියානු ඉතිහාසයේ වැදගත් සන්ධිස්ථානයක් ගනි. ශ්‍රී විජය රාජ්‍ය නම් මලයානු අර්ධද්වීපය, සුමාත්‍රාව, ජාවා රට හා අවට දිවයින පාලනය කරමින්, ඉන්දියාව හා චීනය අතර වැටුණු මුහුදු මාර්ග පාලනය කළ මුහුදුබඩ රාජධානියක් විය. අඩක් තානාපති සබඳකම් සඳහාද, අඩක් වෙළඳ කටයුතු සඳහාද චෝළ අධිරාජ්‍යයෙන් යැවූ දූතයෝ ක්‍රි. ව. 1016, ක්‍රි. ව. 1033 හා ක්‍රි. ව. 1077 යන වර්ෂ වලදී චීනයට සම්ප්‍රාප්ත වූහ. ශ්‍රී විජයට විරුද්ධව රාජේන්ද්‍ර කළ යුද්ධය ( ක්‍රි. ව. 1025 ) චීනයට යැවූ පළමුවන හා දෙවන දූත මෙහෙවර අතර කාලය තුළ සිදුවිය. මේ යුද්ධය චීන චෝළ සම්බන්ධය බිඳීමට ශ්‍රී විජය ගත් උත්සාහයක් නිසා සිදු වූවක්ද, නැතහොත් මුහුදින් එතෙර රටවලට තම දිග්විජය පතුරුවා ප්‍රසිද්ධියට පත් විමේ අපේක්ෂාවෙන් කරන ලද්දැක්දැයි කිව නොහැකි බව  නීලකණ්ඨ ශාස්ත්‍රී මහතා පෙන්වා දෙයි. නමුත් රොමිලා තාපර් පෙන්වා දෙන්නේ එය එසේ වී නම් යුද ව්‍යාපාරයෙන් පසුව ඈඳා ගත් ප්‍රදේශවල ඉන්දීය විජිත පිහිටුවීමට උත්සාහයක් දරනු ඇති බවයි. එසේම රට අභ්‍යයන්තරය අල්ලා ගැනීමටද උත්සාහයක්ද දරනු ඇති බවයි. මෙබඳු කිසිවක් සිදු නොවූයෙන් ඉන්දීය වාණිජ අභිමතාර්ථයන් කෙරෙහි කඩාරම් රාජ්‍යය මැදිහත් වීම වැළැක්වීම එහි අරමුණ වූ බව සිතාගත හැකි වූ බවයි.  

දසවන ශතවර්ෂය වනවිට චීනයත් දකුණු ඉන්දියාවත් අතර දියුණු වෙළඳාමක් පැවතිණි. ශ්‍රී විජය රාජ්‍යය ( දකුණු මලය අර්ධද්වීපය හා සුමාත්‍රාව ) සතු වූ මුහුදු ඔස්සේ නාවික ගමනාගමනය සිදුවිය. චීන ඉන්දියා වෙළඳාම ශ්‍රී විජය රාජ්‍යයෙන් අවසන් වන ලෙසද, එම භාණ්ඩ අවසාන වෙළඳපොළ කරා ගෙනයාම දේශීය අතරමැදියන් අතින් සිදුවන ලෙසද කටයුතු සැලසුවහොත් දේශීය වෙළඳුන්ට මෙන්ම ශ්‍රී විජය රාජ්‍යයටද ඉමහත් වාසි අත්වන බව එහි පාලකයෝ අවබෝධ කර ගත්හ. ශ්‍රී විජය පෙදෙසෙහි ඉන්දීය වෙළඳුන්ට මෙය තර්ජනයක් වූයෙන් චෝළ අධිරාජ්‍යයාද මෙයින් කුපිත විය. ඔහු මෙම වෙළඳාමේ ඵල විඳිමින් සිටින්නට ඇත. මෙහි ප්‍රතිඵලය නම් ශ්‍රී විජය කෙරෙහි එල්ල වූ ප්‍රහාරයකි. ශ්‍රී විජය රාජ්‍යයෙහි වාණිජ අභිමාතාර්ථයන් අනුව සළකා බැලූ කල චීන ඉන්දියා වෙළඳාමට අතපෙවීමට අදහස් කිරීම සාධාරණ වුවද මේ අවස්ථාවේ ගැටළුව විසදුනේ සෛනික බලය අනුවය.  

කඩාරම් ( කටාහ ශ්‍රී විජය රාජධානියේ අගනුවර ) කොල්ලකා මාරවිජයෝතුංග වර්මන්ගේ ඇවෑමෙන් රජ පැමිණි සංග්‍රාම විජේතුංග වර්මන් රජතුමා සිරභාරයට ගෙන මොලුක්කා සමුද්‍ර සන්ධිය අසබඩ යුදෝපාය අතින් වැදගත් තැන් කීපයක්ද චෝළ සේනාව විසින් අල්ලා ගන්නා ලදි. චෝළ ආධිපත්‍යය පිළිගන්නා පොරොන්දුව පිට එම රාජධානිය එහි පාලකයාට භාරදීමෙන් ආක්‍රමණය අවසන් වූ බව පෙනේ. හේතුව කුමක් වුවද එම යුද ව්‍යාපාරය සම්පූර්ණයෙන්ම සාර්ථක විය. කාලයක් යනතුරුම ඉන්දීය නැව් හා වෙළඳාම ශ්‍රී විජය රාජ්‍යය ඔස්සේ සුරක්ෂිතව ගමන් ගත් අතර චෝළ රාජධානිය හා ශ්‍රී විජය අතර කිට්ටු සම්බන්ධයක් තිබුණු බව ක්‍රි. ව. 1088 වර්ෂයේ සඳහන්වන සුමාත්‍රාවෙන් සොයාගන්නා ලද ශිලා ලිපි කැබැල්ලකින් පෙනේ.  

5.ලංකාවට එල්ල වූ චෝළ බලපෑම්.

ලංකාවේ අගනුවර අනුරාධපුරය ලෙස පැවති කාලයේ උතුරු ලංකාවේ ස්වකීය ආධිපත්‍යය පැතිර වූ චෝළයෝ සමකාලීන දක්ෂිණ භාරතයේ බලවත්ම රාජධානියට හිමිකම්ව සිටියහ. එම හේතුවෙන් අනුරාධපුර රාජධානියේ අවසානභාගය වනවිට දක්ෂිණ භාරතීය දේශපාලන ක්ෂේත්‍රයේ සමතුලිතතාවයක් ඇතිකරනු පිණිස පාණ්ඩ්‍යයනුත්, සිංහලයනුත් නැගී එමින් පැවති චෝළ බලයට විරුද්ධව සන්ධානගත වූහ. පාණ්ඩ්‍යයන් විසින් චෝළ රජුන්ට විරුද්ධව කරන ලද සටන් වලදී සිංහල රජු පාණ්ඩ්‍යයන්ට සහය වීමට ආධාර හමුදාද යවනලදි. මේ සටන් වලින් ඇතැම් අවස්ථාවල පරාජය වූ පාණ්ඩ්‍යය රජු ලංකාවට පැමිණ ආරක්ෂාවද ලබා ගන්නා ලදි. එබඳු සිදුවීම්වල අවසාන ප්‍රතිඵලයක් වූයේ සිංහල දේශයත්, පාණ්ඩ්‍යය දේශයත් දුර්වලව පැවති අවස්ථාවක උතුරු ලංකාව ආක්‍රමණය කර එහි චෝළ ආධිපත්‍යය පැතිරවීමයි. ක්‍රි. ව. 993දී පමණ රජරට ආක්‍රමණය කළ පළමුවන රාජරාජ එම වසරේ සිට සෑහෙන බලපෑමක් ලංකාවට ඇති කළේය. ඔහුගේ පුත් රාජේන්ද්‍ර චෝළ ක්‍රි. ව. 1017දී අනුරාධපුරයේ අවසාන රජු වූ පස්වන මිහිඳු රජු පරාජය කිරීමට සමත් විය.  

5.1.ලංකාවේ චෝළ පාලනය පිළිබඳව ඇති මූලාශ්‍ර.

චෝළ ආධිපත්‍යය ලංකාවේ ක්‍රියාත්මක වූ ආකාරය පිළිබඳව හැදෑරීමට ඇති දේශීය මූලාශ්‍ර ප්‍රමාණවත් නොවේ. චූලවංශයේ 55 හා 56 පරිච්ඡේදවල චෝළ ආක්‍රමණ පිළිබඳව සඳහන් වෙතත් එය එතරම් ප්‍රමාණවත් නොවන බව පෙනී යයි. නමුත් ලංකාවේ හා ඉන්දියාවේ දක්නට ලැබෙන පළමුවන රාජරාජ හා රාජේන්ද්‍ර චෝළගේ සෙල්ලිපි මඟින් ලංකාවේ චෝළ ආධිපත්‍යය පිළිබඳ සැළකිය යුත් තොරතුරු ප්‍රමාණයක් අවබෝධකර ගත හැකිය. එලෙස ආදාලවන ලාංකීය මූලාශ්‍ර අතර චෝළ සමයේ ලංකාවේ වාස්තු ශිල්පය හා මූර්ති ශිල්පය පිළිබඳ හැදෑරීමට ගොඩනැගිලි නටබුන් හා පුරාවිද්‍යාත්මක කැණීම් මඟින් සොයාගෙන ඇති පිළිම ආදියත්, මුදල් ක්‍රමය පිළිබඳ හැදෑරීමට ඇතැම් චෝළ රජුන්ගේ කාසිත් මූලාශ්‍ර වේ.  

5.2.ලංකාවේ චෝළ බලය ව්‍යාප්ත වූ ආකාරය.

ලංකාව ආක්‍රමණය කිරීමට චෝළ රජවරුන්ට හැකි වූයේ ඔවුන් සතුව තිබූ ශක්තිමත් නාවික හමුදාව අධාරයෙන්ය. ලංකාව ආක්‍රමණය කරන්නට ප්‍රධානතම හේතුව වන්නට ඇත්තේ ලංකාවේ ඇතිවන බලවත් රාජධානි චෝළ ආධිපත්‍යයට අභායෝග කරන්නට ඉදිරිපත් වීම විය හැකිය. මේ ආකාරයට සළකා බලන විට දකුණු ඉන්දියාවේ බලවත් වෙමින් පැවති චෝළ ආධිපත්‍යයට නුදුරින්ම තිබූ ලංකාවද යටත් වීම ස්වාභාවික සංසිද්ධියකි. එනම් ඔවුන්ට ලංකාව යටත් කර ගැනීමේ අභිප්‍රායක්ද තිබෙන්නට ඇත. 

පළමුවන රාජේන්ද්‍ර කාලයට අයත් තිරුවන් වෙලායු නම් ස්ථානයේ ඇති ප්‍රශස්තිය අනුව පළමුවන රාජරාජගේ ආක්‍රමණය පිළිබඳව මෙසේ සඳහන් වෙයි. “ රාම වානරයන්ගේ ආධාර ඇතිව මුහුද හරහා පාලමක් තනා මුවහත් ඊතල වලින් විද ඉමහත් දුෂ්කරතා මැද ලක් රජ මැරීය. එහෙත් මේ රජ රාවණාටත් වඩා බලවත්ය. ඔහුගේ බලවත් යුද හමුදාව නැව් වලින් සමුද්‍රය තරණය කර ලක් රජය ගිනි තැබීය.”  හතරවන මහින්දගෙන් පසු රජරට දේශපාලන ස්ථාවරත්වය ක්‍රමයෙන් පිරිහෙන්නට වූ අතර පස්වන මහින්ද රජුගේ කාලයේදී එය තවදුරටත් දුර්වල විය. පස්වන මහින්ද රජුට රටවාසීන්ගේ අයබදු ලබා ගැනීමට පවා නොහැකි වූ බව සඳහන් වේ. මේ නිසා වැටුප් ගෙවීමට පවා නොහැකි තත්වයක් ඇති විය. කේරළයේ කුලී භටයන් තම වැටුප් ඉල්ලා රජ මැදුර වට කොටගත් බැවින් මහින්ද රජුට රුහුණට පලා යෑමට සිදු වූ බව දැක්වේ. මෙහිදී කේරළ හා කර්ණාටක කුලී භටයෝ බලවත් පිරිසක් ලෙස නැගී සිටියහ. මේ හේතු නිසා චෝළ රජුන්ට වඩාත් සාර්ථක ලෙස ලංකාව ආක්‍රමණය කරන්නට හැකි විය. චෝළයන් ලංකාව ආක්‍රමණයේදී එම කුලී හේවායන්ගේ වැඩි දෙනෙක් චෝළයන්ට පක්ෂපාතී විය. 

චෝළ දේශයේ සිට පැමිණි අශ්ව වෙළෙන්‍‍දෙක් ආපසු චෝළ දේශයට ගිය විට ලංකාවේ තත්වය ගැන චෝළ රජුට කීය. එවිට චෝළ රජු ලංකාව යටත් කර ගැනීමට බලවත් හමුදාවක් එවීය. “ රටවැසියාට හිරිහැර කරමින් ඔවුහු ගොඩබට ස්ථානයේ සිට රෝහණය බලා ගමන් කළහ.” මේ ප්‍රවෘත්තිය රාජරාජ සහ රාජේන්ද්‍ර ආක්‍රමණ විග්‍රහ කොට දැක්වෙන බව පෙනේ. 

දියිනට එල්ල වූ එම චෝළ ආක්‍රමණ කූටප්‍රාප්ත වූයේ පළමුවන රාජේන්ද්‍ර අධිරාජ්‍යයා විසින් ක්‍රි. ව. 1017දී රජරට යටත්කර ගනු ලැබීමෙනි. එසේ යටත් කරගත් ප්‍රදේශ චෝළ අධිරාජ්‍යයේ ප්‍රාන්තයක් බවට පත් වූ අතර එය “ මුම්මුඩිශෝළ මණ්ඩලම්” යනුවෙන් නම් කෙරිණ. චෝළ බලය පැතිරුණු සෑම තැන්හීම නව ආධිපත්‍යය සනිටුහන් කරමින් ස්ථාන නම් වෙනස් කෙරිණ. මෙය ලංකාවේද ඒ ආකාරයෙන්ම සිදුවිය. “ලංකා” , “ඊලාම්” විය. ඊටත් පසුව “ඊලමණ්ඩලම්”, “මුම්මුඩිශෝළ මණ්ඩලම්” විය.  මුම්මුඩිශෝළ යනු රාජරාජ අධිරාජ්‍යයා දැරූ විරුද නාමයකි. වසර 1500ක් තරම් වූ කාලයක් තුළ රටේ ප්‍රධාන අගනුවර වශයෙන් පැවති අනුරාධපුරය අතහැර චෝළයෝ ස්වකීය අගනුවර ලෙස පොළොන්නරුව තෝරාගන්නා ලදි. එයද රාජරාජගේ විරුද නාමයක් අනුව “ජනනාථ මංගලම්” යනුවෙන් නම් කරන ලදි. වෙල්ගම වෙහෙර “රාජරාජපුරම් පල්ලි” වශයෙන් හැඳින්වින. 

පොළොන්නරුව අගනුවර වශයෙන් තෝරාගැනීමට චෝළයන් පෙළඹූ කාරණා කීපයකි. දකුණු ඉන්දියාවෙන් ඔවුන්ට තර්ජන එල්ලවීමට තිබූ ඉඩකඩ ඉතා අල්ප වූ බැවින් ඔවුන්ට අනුරාධපුරයේ රැඳී සිටීම අත්‍යාවශ්‍යය නොවීය. ඊට අමතරව අනාගතයේදී ස්වකීය ආධිපත්‍යයට අභියෝග එල්ල විය හැක්කේ රුහුණු ප්‍රදේශයෙන් බැවින් ඒවා මැඩපැවැත්වීම‍ට ඇතැම් විට රුහුණු ප්‍රදේශ ජය ගැනීමෙන් මුළු දිවයිනම සිය අණසකට ගැනීමට පොළොන්නරුව පිහිටීම අතින් වඩා වැදගත් යෝග්‍ය මධ්‍යස්ථානයක් වශයෙන් චෝළයන් සිතන්නට ඇත. මන්දයත් රුහුණු රට හා රජරට වෙන් කළ මහවැලි ගඟ අසබඩ පිහිටි පොළොන්නරුව වඩා මධ්‍යස්ථව පිහිටා තිබීමයි. අනුරාධපුර අවදියේ පසුභාගයේදීම ඇතැම් සිංහල රජවරු පොළොන්නරුවේ සිට රට පාලනය කරන්නට විය. එකල පටන්ම එය කඳවුරක්ව පැවතිණි. පොළොන්නරුවට “කඳවුරු නුවර” යන පර්යාය නාමය යෙදී ඇත්තේ එබැවිනි.  පොළොන්නරුව දැවැන්ත වාරිමාර්ග හා කෘෂිකර්මාන්තය අතින් දියුණු වීමට පටන් ගත්තේ ක්‍රි. ව. පළවන සියවසේ සිටයැයි විශ්වාස කෙරේ. මහසෙන් රජතුමා එම ප්‍රදේශයේ මින්නේරිය වැව ඉදි කළේ තෙවන සියවසේ අවසාන දශක දෙක තුළදීය. එබැවින් චෝළයන් ස්වකීය පාලන මධ්‍යස්ථානය ලෙස පොළොන්නරුව තෝරා ගැනීම ස්වාභාවිකය. 

චෝළ පාලනය බොහෝදුරට යුදමය ස්වරූපයක් ගන්නා ලදි. පාලනය මෙහෙයවන ලද්දේ චෝළ අධිරාජ්‍යයා පත්කරනු ලැබ දිවයිනට එවන ලද සෙන්පතියෙකු විසිනි. ඉහළ නිලතලවලට චෝළ නිලධාරීන් පත්කරන්නට ඇති බවට විශ්වාස කළ හැකිය. ආක්‍රමණ වලදී යටත් කරගන්නා ප්‍රදේශවල සම්පත් තම මව් රටේ ප්‍රයෝජන සඳහා යොදාගන්නා ලදි. චෝළ අගනුවර වූ තන්ජෝර්හි පිහිටි ප්‍රකට දේවාලයක නඩත්තුව සඳහා රාජරාජ අධිරාජ්‍යයා ලංකාවේ ගම්වර කීපයක ආදායම වෙන් කළ බව ඔහුගේ 29වන රාජ්‍යය වර්ෂය‍ට (ක්‍රි.ව.1014) අයත් ලේඛණයක සඳහන් වී තිබේ . ඒ අනුව පෙනී යන්නේ මේ වනවිට චෝළ ආක්‍රමණවල අරමුණ වී තිබී ඇත්තේ හුදෙක් වස්තුව කොල්ලකෑමම පමණක් නොව දිවයින යටත් කර ගැනීමද විය හැකි බවයි. 

චෝළ අධිරාජ්‍යයා විසින් පත්කරන්නට යෙදුණු ප්‍රතිරාජයා ප්‍රමුඛ නිලධරයන් විසින් නියමිත කප්පම්, පුද පඬුරු ආදිය චෝළ අගනුවරට වාර්ෂිකව යැවීම නිසා මව් රටේ මැදිහත් වීමකින් තොරව ස්වකීය අභිමතය පරිදි රජරට පාලනය කිරීමට ඔවුනට හැකි වූ බව පෙනේ. පසුව දක්නට ලැබෙන පරිදි යුද ආධාර අවශ්‍යය වූ විට ඒවා දිවයිනට එවීමට චෝළ අධිරාජ්‍යයා ඉක්මනින්ම ඉදිරිපත් වූ බව පෙනී යයි. එසේ වුවද සාමාන්‍යය තත්වයන් යටතේ පොළොන්නරුවේ සිට පාලනය මෙහෙයවූ චෝළ සෙන්පතියාට නිදහසේ කටයුතු කිරීමට බොහෝදුරට බාධා නොතිබූ බව පෙනේ.

 

6.සමාලෝචනය.

චෝළ රජවරුන් අතර අතිශයින් ප්‍රකට වූවන් ලෙස පළමුවන රාජරාජ හා පළමුවන රාජේන්ද්‍ර යන රජවරුන් පෙන්වාදිය හැකිය.මොවුන්ගේ විදේශ ප්‍රතිපත්ති ගැන සැළකීමේදි එය ඉන්දීය ඉතිහාසයේ මුහුදින් එතෙර විශාලම අධිරාජ්‍යය බිහිකරනු ලැබූ යුගයක් ලෙස හැඳින්විය හැකිය. පළමුවන රාජරාජ ලංකාව යටත් කරගත් අතර පළමුවන රාජේන්ද්‍ර මහා නාවික හමුදාවක් යවා මාලදිවයින, බුරුමය, මලයාව හා සුමාත්‍රාව ඇතුළු ඉන්දුනීසියානු දූපත් යටත්කර ගන්නා ලදි. මෙම මුහුදින් එතෙර චෝළ අධිරාජ්‍යය නිර්මාණය වන්නට ඇත්තේ එකල පැවති නාවුක වෙළඳාමේ ප්‍රධාන කේන්ද්‍රස්ථාන වශයෙන් සැලකෙන භූමි ප්‍රදේශ මුල් කරගෙන බව විශ්වාස කෙරේ. මන්දයත් මෙකල චීනය, අග්නිදිග ආසියාව, ඉන්දියාව ඇතුළු දකුණු ආසියාව හා අරාබිය ප්‍රමුඛ මැදපෙරදිග කේන්ද්‍ර කොටගත් මුහුදු සේද මාර්ගය මේ ආශ්‍රිතව පැවතීමයි. ලංකාව හා අග්නිදිග ආසියාව පිළිබඳ චෝළ විදේශ ප්‍රතිපත්තිය පිළිබඳ තොරතුරු යම්තාක් දුරට හෝ සොයාගත හැකි වුවත් අනිකුත් චෝළ ප්‍රදේශ පිළිබඳ (මාලදිවයින, බුරුමය හා චිනය ) තොරතුරු හා මූලාශ්‍ර ඉතා අල්ප වේ.

එලෙස නාවික මරමස්ථානවල බලය චෝළ ආධිපත්‍යයට නතුවීම තුළින් විශාල විදේශ ආදායමක් මෙකල චෝළ දේශයට ලැබෙන්නට විය. ඒ අනුව පෙනී යන්නේ ඉහත අරමුණු කේන්ද්‍ර කරගනිමින්  හි ඒවා සාක්ෂාත් කර ගැනීම සඳහා පළමුවන රාජරාජ සහ රාජේන්ද්‍ර යන රජවරුන් යටතේ චෝළ විදේශ ප්‍රතිපත්තිය සකස් වු බවයි.

 

ආශ්‍රිත ග්‍රන්ථ නාමාවලිය

ඩේවිස්, සී. කොලින්., ඉන්දියානු අර්ධද්වීපයේ ඓතිහාසික සිතියම් පොත, අධ්‍යාපන ප්‍රකාශන දෙපාර්තමේන්තුව, බත්තරමුල්ල. 2014. 

තාපර්, රොමිලා., ඉන්දියාවේ ඉතිහාසය, අධ්‍යාපන ප්‍රකාශන දෙපාර්තමේන්තුව, බත්තරමුල්ල. 2009.

බෂාම්, ඒ. එල්., අසිරිමත් ඉන්දියාව,  අධ්‍යාපන ප්‍රකාශන දෙපාර්තමේන්තුව, බත්තරමුල්ල. 2012. 

රණවීර, සරත්., සංක්ෂිප්ත ඉන්දියා ඉතිහාසය, වාසනා ප්‍රකාශකයෝ, දංකොටුව. 2005.

ශාස්ත්‍රී, නීලකණ්ඨ., දකුණු ඉන්දියා ඉතිහාසය, අධ්‍යාපන ප්‍රකාශන දෙපාර්තමේන්තුව, බත්තරමුල්ල. 2007.

සිංහ, නරේන්ද්‍ර කෘෂ්ණ සහ අනිල් චන්ද්‍ර බැනර්ජි., ඉන්දියා ඉතිහාසය - 1 කාණ්ඩය,  අධ්‍යාපන ප්‍රකාශන දෙපාර්තමේන්තුව, බත්තරමුල්ල. 2007.

සිරිවීර, ඉන්ද්‍රකීර්ති., රජරට ශිෂ්ටාචාරය සහ නිරිතදිග රාජධානි, දයාවංශ ජයකොඩි සහ සමාගම, කොළඹ 10. 2012.

ඉන්දියාවේ ඉතිහාසය - ඈත අතීතයේ සිට ක්‍රි. ව. 1206 දක්වා,  අධ්‍යාපන ප්‍රකාශන දෙපාර්තමේන්තුව, බත්තරමුල්ල. 2007.

ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතිහාසය, අධ්‍යාපන ප්‍රකාශන දෙපාර්තමේන්තුව, බත්තරමුල්ල. 2007.

ශ්‍රී ලාංකේය ඉතිහාසය - වෙළුම 2: පරිච්ඡේදය 4, ඇම්. ඩී. ගුණසේන සහ සමාගම, කොළඹ 11. 2012.

ලංකා විශ්ව විද්‍යාලයේ ලංකා ඉතිහාසය - පළමුවන කාණ්ඩය - දෙවන භාගය, විද්‍යාලංකාර විශ්ව විද්‍යාලය, කැළණිය. 1972.

ශාන්ති මාසික සඟරාව 68, ලංකාවට එල්ල වූ චෝළ ආක්‍රමණ - බී. බී. පෙරමුණ, සංස්: පණ්ඩිත කෙරමිණියේ ජිනාන්ද ස්ථවිර, ශාන්ති ප්‍රකාශකයෝ, බොරලැස්ගමුව.  

Love and Marriage.

Many of us have grown up dreaming of the wonderful feeling of romantic love. People in love seem so joyful and alive.

Anyhow love is not only a feeling. It is decision, a choice or action. Also according to social psychology, love is a combination of emotions. 

There are some few kinds of love that can be long lasting. Companionate love is described as love that based on friendship, mutual attraction, shared interests, respect and concern for one another’s welfare. Also love grows from knowing and sharing with our partners. 

People who fall in love, their next dream are marriage life. But now, most of the people planning and planning, dreaming only about their wedding not about the marriage life. So many of us make our lives so painful and confuse after marriage. In long term relationship like marriage we may begin to wonder what happened to our dreamful feeling of love. 

In marriage life living together is involves doing house hold chores, paying bills, finishing to do list, going to work, caring children and parents, and so many things. So everyone should understand and plan their lives with all these things and must respect each other. Then everyone can built up a good marriage life with everlasting love.

Feeling and Emotions...

In this world fulfill with feelings and emotions. So every human being in this world, they have feelings and also emotion. Mostly we think that the above two words are similar, but these two words have their own meanings. 

Feeling means anything that can be experienced by see, touch, hear, taste or smell. Feelings can be same for every person. For example, feeling of warmth, feeling of pain etc. 

Emotion means it realized by the individual. It associated with mood, personality or motivation. Emotions are stem from the brain. So it related with mental states. Jealousy, hurt, joy, fear, hate, like or dislike are some few example for emotion. 

Anyhow emotions can be convert to feelings. So emotions deliver messages. Sometime emotions depend on feelings and sometime emotions are more stronger than feelings. 

Emotions can be process a good or bad results. Whatever it is we should control them. Best way to controlled them are meditating and positive thinking. Because meditate helps to clear our mind.

Divorce and Reconciliation

 

The reasons why people get divorce may find as lacked effective communication skills or lost the passion they once had, which caused the break up reestablishment of the relationship could happen with some major work on the issue that present during the marriage. 

However with many problems some people don’t get divorce because of the children. And also of the biggest reason to getting back together. 

After divorced the problems in marriage life are reversible or can solve with discuss they can reconcile. 

The most important thing is remember to find and discuss the issues in the marriage life. Because the past can be the greater teacher and it will help to not to repeat the mistakes of past. They should be open about what happened to cause the divorce and discuss it with an open mind and heart.  Always learn to be more expressive, active listener and appreciate more. 

 

Fashion and Youth

 

Fashion and Youth 

Every human being on this planet has their own fashion status. Mostly with clothes, jewelry, shoes etc. Fashion  can be  change with culture, time, colors, themes, seasons and also with age.

In young generation people more combined with fashion, because they love to see with   more colorfully and attractively. They always watch and follow TV programs, magazines, international fashion shows, films and etc. So in youth generation very quickly imitate these new fashion. sometime it may be good or bad for them. All these fashion that they followed may not suite for them. 

Every people can do fashion, but fashionable young generation waste their time and money with that unsuitable fashion. They have no any idea with what they really match and not. So specially young generation should realized not to copy fashion, because fashion can promote one’s lifestyle and impress about one’s personality. 

“Is the Education system in Sri Lanka practical today?.”

 

Is the education system in Sri Lanka practical today?

Education plays a major part in the life and the culture of a country. Education system in Sri Lanka has long history and education provide as a fundamental right. The Sri Lanka has a literacy rate of more than 92%. This is the highest rate in the south Asia. 

As a developing country Sri Lanka has a free education system. Under this amazing facility every student in government schools they received a set of books according to their curriculum and also given a school uniform material free of charge. That will encourage parents to send their children to schools. 

Sri Lankan school education system has three main sections. Primary education, secondary education and Advanced level education as pre university education. Most of Sri Lankan schools based on Sinhala or Tamil medium and not the English medium. The elite colleges in major cities such Colombo and Kandy teach in all three medium.

National schools directly controlled by the Ministry of Education. Therefor they have direct funding from ministry. These schools have rich history and better maintained facilities than the average public schools. So these school children get more encourage and support of their carrier.

Provincial schools consist of the vast majority of schools in Sri Lanka. These schools funded and controlled by the local government. Some of these schools suffer from poor facilities and a shortage of teachers. Anyhow some facilities are not equally distributed over the country. Some rural areas students drop out from schools in early ages due to much poverty related reasons. Some of children dropped at the secondary education section which faced to O/L exam. Therefor only limited number of students qualified to get A/L education. Mostly in this situation can see in villages. So these dropped young people try to find a job, but with this education system children couldn’t get many skills for a perfect job. Unfortunately present school education gives only paper based knowledge. They don’t have practical knowledge. So this young generation enter to the labour market as unskilled people. The high youth unemployment levels shows that the present state run education system is not producing current labour force requirements and majority of young school leavers ended their long school life without a hope of their future. 

On the other hand many of the private schools have access to newer facilities than the state run schools. These private schools follow the local curriculum set up by the English medium. And more new subjects according to the international level. Also these schools introduce extra curriculum activities to the children. 

In the late 1980s some international schools are established in Sri Lanka. Anyone with the ability to pay can join these schools. No rules and regulations or controlled by the ministry of education. It comes under the board of investment. Due to this standard of education varies greatly between schools and with lesser level of students discipline compare with other types of schools. These schools are charge high tuition fees and can therefore provide good facilities and high standard. An international school prepares students for the modern global job requirements. But local education systems still depend on the old syllabus. 

Due to high competitive nature of exams like grade 5 exam parents seek additional help at home and at tuition classes to improve their children’s performance. They always force to do only school work or exam things. Such these exams became a competition not to mould a good human being. So this situation robbing the childhood and having a negative impact to the child health. 

So every student in schools under controlled by ministry of education and provincial council both must give equal and newer education. It’s a right of these children. 

ස්පාඤ්ඤ අධිරාජ්‍යයේ වර්ධනය හා අවනතිය

 

 හැඳින්වීම                                                

 ස්පාඤ්ඤයේ වර්ධනය.

 ස්පාඤ්ඤයේ වර්ධනයට එරට සමාජීය බලපෑම.       

 ස්පාඤ්ඤයේ වර්ධනයට ෆර්ඩිනන්ඞ් හා ඉසබෙලා යුවලගේ දායකත්වය.      

 ස්පාඤ්ඤයේ වර්ධනයට පළමුවන චාල්ස් රජුගේ දායකත්වය.              

 ස්පාඤ්ඤයේ වර්ධනයට දෙවන පිලිප් රජුගේ දායකත්වය.               

 ස්පාඤ්ඤයේ පරිහානිය                                     

 සමාලෝචනය                        

                      

ස්පාඤ්ඤයේ වර්ධනය

  ස්පාඤ්ඤයේ වර්ධනයට එරට සමාජීය බලපෑම.

     15වන සියවස පමණ වනවිට ස්පාඤ්ඤය ඇතුලූ යුරෝපයේ ජනගහනය වර්ධනය වූ අතර එම ජනකාය එවකට මතුවෙමින් පැවති නගරකරා සංක‍්‍රමණය වූහ.  ර්‍ණමැඞ්රිඞ්” නගරය එලෙස ස්පාඤ්ඤයේ වර්ධනය වූ නගරයකි. නමුත් ස්පාඤ්ඤය තුළ වර්ධනය වූ ජනතාවට තිබුනු ප‍්‍රධානතම ගැටලූව වූයේ එරට පස ගොවිතැනට නුසුදුසු වීමයි. ඒ හේතුවෙන් අවශ්‍යය ධාන්‍ය හා මස් ප‍්‍රමාණය ලබා ගැනීමට අපහසුවිය. වර්තමානයේදී පවා බටහිර යුරෝපා කලාපයේ (Western Europe) දුප්පත් කලාපයක් ලෙස අයබීරියන් අර්ධද්විපය සලකයි.

     තවද කුරුස යුද්ධය හේතුවෙන් කොන්ස්තන්තිනෝපල් නගරය බිඳවැටීම යුරෝපයේ ඈතින්ම තිබූ අයබීරියන් අර්ධද්වීපයට තදින්ම බලපෑවේය. මන්දයත් කොන්ස්තන්තිනෝපලය මුස්ලිම්වරුන්ට යටත් වීමත් සමඟ අපරදිග සිට යුරෝපයට ලැබුණු අත්‍යාවශ්‍යය කුලූබඩු වර්ගවල මිල ඉහළ ගිය අතර එය යුරෝපයේ ඈතින්ම තිබූ අයබීරියන් අර්ධද්විපයට ළඟා වීමේදී තවත් මිල අධික විමයි. එබැවින් ස්පාඤ්ඤය ජාතිකයන් මුහුද අශි‍්‍රත කර්මාන්තයන් වලට වැඩි අවධානය යොමු කළ අතර එරට නාවික ක්ෂේත‍්‍රයද වර්ධනය වීමට අවශ්‍යය අඩිතාලමද ඒ හරහා වැටුණි. අඩුවට කුලූබඩු ලබා ගැනීමේ අභිප‍්‍රායද සාර්ථක කරගැනීමට ස්පාඤ්ඤයන්ට හැකි වූවේ එලෙස වර්ධනය වූ නාවික කටයුතු හේතුවෙනි. නාවික කටුතු හේතුවෙන් ස්පාඤ්ඤය තුල වරායන් ආශි‍්‍රතව නගර වර්ධනය වූ අතර  "කාර්ඩීස්” (Cardiz) එවැනි නගරයකි. එය කලක් යුරෝපයේ වැදගත්ම හා ධනවත්ම නාවුක මෙන්ම වෙළද නගරක් ලෙසද පැවතුනි. 

     අතීතයේ පටන් අසල්වැසි රාජ්‍යයන් හා මුස්ලිම්වරුන් සමඟ යුද්ධ කිරීමෙන් ස්පාඤ්ඤයට තිබූ යුදෝපඥාණය එකළ අනිකුත් යුරෝපීය රාජ්‍යයන්ට සාපේක්ෂව ඉහළ තත්වයක තිබිණ. රට වටේට මුහුද තිබීමද, මුහුදුයාමේ පාරම්පරික පුරුද්ද හා නැව් පැදීමේ කුසළතාව හේතුවෙන්ද එරට නාවික බලය වර්ධනය කරගැනීමට ස්පාඤ්ඤයට හැකිවිය. තට්ටු කීපයක රුවල් නැව් තැනීම (Spanish Galleon) ස්පාඤ්ඤයයේ නැව් තනන්නන්ගේ විශේෂ නිර්මාණයකි.  

      දේශපාලනික වශයෙන් පැවති ස්ථාවරභාවයත්, සමාජීය වශයෙන් ආර්ථීක වාසි සොයා යාම සඳහා නැඹුරු වූ වර්ධනය වෙමින් පැවති වෙළඳ පන්තියකුත්, ආගමික අභිප‍්‍රායයන් වලට ඇල්මක් දැක්වු පිරිසකුත්, ස්පාඤ්ඤය තුළ ජීවත්වීම, එරට බලය වර්ධනයට හේතු වූ තවත් සාධකයක් විය.  

  ස්පාඤ්ඤයේ වර්ධනයට ෆර්ඩිනන්ඞ් හා ඉසබෙලා යුවලගේ දායකත්වය

  යුරෝපයේ පළමුවෙන්ම ශක්තිමත් රාජ්‍යයක් ලෙස එක්සත් වූ ස්පාඤ්ඤය, ජාතික රාජ්‍යයක් ලෙස ක‍්‍රමිකව වර්ධනය විය. ජාතික රාජ්‍යයක් යනු  ර්‍ණපරමාධිපත්‍යයෙන් යුත් ජාතියක් නිශ්චිත භූමි ප‍්‍රදේශයක් තුළ සංවිධානය වීමේ භෞතික ප‍්‍රකාශනය” යනුවෙන් හැඳින්විය හැකිය . එලෙස ජාතික රාජ්‍යයක් ලෙස වර්ධනය වීමේ පළමු පියවර ලෙස 1469 දී ඇරගන්හි ෆර්ඩිනන්ඞ් හා කැස්ටල්හි ඉසබෙලා කුමරියගේ විවාහය හැඳින්විය හැකිය.

    කැස්ටල්හි ඔටුන්නට හිමිකම් කී ඉසබෙලා කුමරිය ඇරගන්හි රජු වූ ෆර්ඩිනන්ඞ් සමඟ 1469දී විවාහ වීමෙන් එම රාජධානි දෙක එක්සත් වී ස්පාඤ්ඤ රාජ්‍යය ගොඩනැගුනි. එමඟින් ෆර්ඩිනන්ඞ් කුමරුට ස්පාඤ්ඤයේ රජ වීමට අවස්ථාවද හිමිවිය.

    උග‍්‍ර කතෝලිකයන් වූ ෆර්ඩිනන්ඞ් හා ඉසබෙලා යුවල 1492දී අයබීරියන් අර්ධද්වීපයේ තිබූ අවසාන මුස්ලිම් බලකොටුව වූ ග්‍රෙනේඩාවද ස්වකීය රාජ්‍යයට ඈඳා ගන්නා ලදී. 1512දී ඔවුන් හවාරේ රාජ්‍යයද ආක‍්‍රමණය කර යටත්කර ගන්නා ලදී.

     ෆර්ඩිනන්ඞ් හා ඉසබෙලා යුවලගේ අනුග‍්‍රහය මත ස්පාඤ්ඤයේ දේශගවේෂන කටයුතු වර්ධනය වූ අතර කොළොම්බස් හා තවත් එවැනිම දේශගවේෂකයන් ස්පාඤ්ඤය යටත්විජිත දකුණු ඇමෙරිකාවේ පිහිටවනු ලැබිය. එම යටත්විජිත මඟින් ස්පාඤ්ඤයට විශාල ධන සම්භාරයක් ලැබුණු අතර එමඟින් ඒ අවධියේ යුරෝපයේ ධනවත්ම රාජ්‍යය බවට පත්වීමටද ස්පාඤ්ඤයට හැකිවිය.

     ප‍්‍රංශය හා සටනට පිවිසීම මඟින් නේපල්ස්, සිසිලිය හා සාර්ඩිනියා යන ප‍්‍රදේශද ආක‍්‍රමණය කර ස්පාඤ්ඤයට ඈඳාගැනීමට ෆර්ඩිනන්ඞ් හා ඉසබෙලා යුවලට හැකිවිය. තවද ෆර්ඩිනන්ඞ් හා ඉසබෙලා යුවලගේ දියණිය වූ ජුවානා, එවකට ශුද්ධ රෝම අධිරාජ්‍යයා වූ හැප්ස්බර්ග් වංශික මැක්ස්මිලියන් රජුගේ සහ බර්ගන්ඩියේ මේරි බිසවගේ පුත් පිලිප් කුමාරයාට විවාහකර දීමෙන් ස්පාඤ්ඤය බලය තව දුරටත් වර්ධනය කර ගැනීමට හැකි වූ අතර එමඟින් ඔවුන්ගේ දරුවෝ ශුද්ධ රෝම අධිරාජ්‍යයට අයත් ඔස්ට‍්‍රියානු සහ ජර්මන් ප‍්‍රදේශ වලටද බර්ගන්ඩියේ මේරි බිසවට අයත්ව පැවති ප‍්‍රදේශ වලටද උරුමක්කරුවෝ වූහ.  

    ස්පාඤ්ඤයේ බලය වර්ධනය කිරීමේ තවත් පියවරක් ලෙස එරට නීතිය හා සාමය ආරක්ෂා කිරීම සඳහා පොලීසිය ප‍්‍රථිසංවිධානය කිරීමට කටයුතු කළ අතර ස්ථිර යුධ හමුදාවක්ද ගොඩනඟා ගන්නා ලදී.  ර්‍ණීච්බසිය ්රප්ා්” (ආර්මඩා*  නම් නාවික හමුදාව ඉන් ප‍්‍රධාන වූ අතර එය එකල යුරෝපයේ ප‍්‍රබලම නාවික හමුදාවද විය.

     ස්පාඤ්ඤයේ සිටි වංශාධිපතීන්ගේ බලය මර්ධනය කිරීම සඳහා ඔවුන්ට පාරම්පරිකව හිමි වූ රජුගේ උපදේශක හා අනෙකුත් නිළතල අහෝසි කරමින් ඒ සඳහා වර්ධනය වෙමින් ආ මධ්‍යයම පන්තිය හෙවත් වෙළඳ ව්‍යාපාරිකයන්ගෙන් සැද්‍රුම්ලත් බුද්ධිමතූන් පත් කරනු ලැබීය. එමඟින් රජුගේ බලය වර්ධනය විමට අවශ්‍යය ප‍්‍රතිපාදන සකස්කර ගැනීමට ෆර්ඩිනන්ඞ් හා ඉසබෙලා යුවලට හැකිවිය.

    ස්පාඤ්ඤයේ වර්ධනයට පළමුවන චාල්ස් රජුගේ දායකත්වය.

    පළමුවන චාල්ස් හෙවත් 6වන චාල්ස් අධිරාජ්‍යයාගේ යුගයේදි ස්පාඤ්ඤය බටහිර යුරෝපයේ ධනවත්ම රාජ්‍යය මෙන්ම විශාලතම රාජ්‍යය බවටද පත්විය. ෆර්ඩිනන්ඞ් හා ඉසබෙලා යුවල අනුගමනය කළ ප‍්‍රතිපත්ති හේතුවෙන් ඔවුන්ගේ මුණුබුරු වූ චාල්ස්ට නේපල්ස්, සිසිලිය, සාර්ඩිනියා හා ස්පාඤ්ඤයේ අනිකුත් යටත්විජිත මවු පාර්ශවයෙනුත් ජර්මන් ප‍්‍රදේශ, ප්ලාන්ඩර්ස් හා ආටෝයීස් යන නෙදර්ලන්ත ප‍්‍රදේශද, ප‍්‍රංශයේ බර්ගන්ඩි කවුන්ටිය හා ලක්සන්බර්ග් යන ප‍්‍රදේශ පිය පාර්ශවයෙන්ද හිමිවිය. එවකට ශූද්ධ රෝම අධිරාජ්‍යයා වූ මැක්සිමිලියන්ගේ අභාවයත් සමඟ 1519දී ශූද්ධ රෝම අධිරාජ්‍යය තනතුරද චාල්ස්ට හිමිවිය. 

   ෆර්ඩිනන්ඞ් හා ඉසබෙලා යුවලගේ අනුග‍්‍රහය මත අරම්භවුනු දේශගවේෂන ව්‍යාපාරය චාල්ස්ගේ යුගයේදි තව¥රටත් වර්ධනය විය. කොළොම්බස් විසින් 1492දී ඇමරිකාව සොයාගැනීමෙන් පසු දිරිමත් වූ ස්පාඤ්ඤය ජාතිකයෝ 1519දී මෙක්සිකෝවද, 1524-1526 අතර ගෞතමාලා, නිකර්ගුවා, හොන්ඩුරාස් යන මධ්‍යයම ඇමරිකානු ප‍්‍රදේශ වලද  බලය ව්‍යාප්ත කිරීමට සමත්විය. මෙම දකුණු ඇමරිකානු යටත්විජිතවලින් ලැබුණු රන්, රිදී හේතුවෙන් ස්පාඤ්ඤය භාණ්ඩාගාර පිරී ඉතිරී ගියේය. 

      ස්පාඤ්ඤය සතුව පැවති නෙදර්ලන්ත ප‍්‍රදේශ, ස්පාඤ්ඤය ආර්ථීකයේ වර්ධනයට  හේතුවුණු කර්මාන්තපුරයක් බදුවිය. පෘතුගීසීන් විසින් පෙරදිග සිට ගෙනෙන ලද වෙළඳ ද්‍රව්‍යය අලෙවි කිරීමේ අතරමැදි වෙළඳාමකුත් එවැනිම සරුසාර ධීවර ව්‍යාපාරයකුත්, කෘෂිකාර්මික කටයුතුත් මඟින් නෙදර්ලන්තය උපයාගත් ධනයෙන් විශාල ප‍්‍රමාණයක් ස්පාඤ්ඤය භාණ්ඩාගාරයට හිම්ව්ය.  

    ස්පාඤ්ඤයේ වර්ධනයට දෙවන පිලිප් රජුගේ දායකත්වය.

      ස්පාඤ්ඤය අධිරාජ්‍යයේ උච්ඡුතම අවස්ථාව ලෙස 1580දී පෘතුගාලය ආක‍්‍රමණය කර ස්පාඤ්ඤයට ඈඳා ගැනීම දැක්විය හැකිය. 1580දී පෘතුගාලයේ සිහසුන හිස් වූ අතර එයට ස්පාඤ්ඤයේ පිලිප් රජු තම මවගෙන් මෙන්ම බිසවගෙන් ලැබුණු උරුමය ඉදිරිපත්කළ අතර පෘතුගාල ජනතාව එයට විරුද්ධ වී වෙනත් උරුමකාරයෙකුට සිහසුන පැවරීමට සූදානම් විය. නමුත් අල්වාහි ආදිපාදිවරයා යටතේ ස්පාඤ්ඤය හමුදාවක් යවා පෘතුගාලය ජය ගැනීමට පිලිප් රජුට හැකිවිය. එමඟින් සමස්ත අයබීරියානු අර්ධද්වීපයේම බලය ලබා ගැනීමට ස්පාඤ්ඤයට හැකිව්ය.

      නමුත් ස්පාඤ්ඤය පාලන තන්ත‍්‍රයේ ගැටලූ හා ආරවුල්වල වර්ධනයක් මෙකල දැකිය හැකිය. එබැවින් ස්පාඤ්ඤයේ උච්ඡුස්ථානය මෙන්ම පරිහානියේ ආරම්භයද මෙම යුගයේදී ඇති වූ බව පෙනී යයි.   

ස්පාඤ්ඤයේ පරිහානිය

   ස්පාඤ්ඤයේ පරිහානියට බලපෑ හේතූන් කීපයක් හදුනාගත හැක. අභ්‍යන්තර ආරවුල් එලෙස  ස්පාඤ්ඤයේ පරිහානියට බලපෑ  එක් හේතූවක් ලෙස හැඳින්විය හැක. එය ආරම්භ වූයේ චාල්ස් අධිරාජ්‍යයාගේ යුගයේ සිට බව පෙනී යයි. චාල්ස් අධිරාජ්‍යයා නෙදර්ලන්තයේ උපන් පුද්ගලයෙකු වු අතර පසුව ස්පාඤ්ඤය කිරීටය ලැබීමත් සමඟ ස්පාඤ්ඤයට පැමිණ පදිංචි විය. මුලදී ස්පාඤ්ඤය භාෂාව කතාකිරීමට පවා චාල්ස් රජුට නොහැකි විය. එබැවින් ඔහු පාලන කටයුතු පහසු කර ගැනීම සඳහා ප්ලෙමින් ජාතික ප‍්‍රධානීන්ගේ සහය ලබා ගන්නා ලදී. මෙය ස්පාඤ්ඤය රාජසාභාවේ සතුටට හේතු නොවීය.

      තවද ශූද්ධ රෝම අධිරාජ්‍යයා ලෙස ස්පාඤ්ඤයෙන් පිටත යටත්විජිත සඳහා ධනය වියදම් කිරීමට මෙන්ම වෙළඳාම් කිරීමේ අයිතිය එම යටත්විජිත වලට ලබාදීමට සිදුවීම හේතුවෙනුත් ස්පාඤ්ඤය ජාතිකයෝ විදේශිකයෙකු වූ චාල්ස් රජුට විරුද්ධ විය. 

      මෙහි උච්ඡුතම අවස්ථාව වූයේ චාල්ස් අධිරාජ්‍යයා ශූද්ධ රෝම අධිරාජ්‍යය තනතුරේ මෞලි මංගල්‍යය උත්සවය සඳහා ජර්මනියට යාමත් සමඟය. චාල්ස් රජු එලෙස ස්පාඤ්ඤයෙන් පිටත්ව යාමේදී ප්ලෙමින් ජාතික හෙඩි‍්‍රයන්ව ස්පාඤ්ඤයේ භාරකාර පාලකයා ලෙස පත්කරනු ලැබීය. මෙලෙස විදේශිකයන් ස්පාඤ්ඤය රාජ සභාව තුල ප‍්‍රබල තත්වයකට පත්වීම නොඉවසූ ස්පාඤ්ඤය ප‍්‍රභූවරුන් රජුට විරුද්ධව කැරලි ගැසූහ. මේ හේතුවෙන් චාල්ස් රජුට 1522දී පෙරළා ස්පාඤ්ඤයට පැමිණීට සිදුවූ අතර එම කැරලි සාර්ථකව මැඩපැවැත්වීමටද ඔහු සමත්විය. නමුත් ඉන්පසුව ඔහු  ස්පාඤ්ඤයෙන් පිටත දීර්ඝ කාලයක් වාසය නොකලේය.

            මෙම අභ්‍යන්තර ආරවුල්වල ප‍්‍රතිපලයක් ලෙස චාල්ස් රජුගේ තත්වය දුර්වල වූ අතර අධිරාජ්‍යයෙන් දුරස්ථ වූ ප‍්‍රදේශවන ඉතාලිය හා ජර්මන් ප‍්‍රදේශ ක‍්‍රමයෙන් ස්වාධීන රාජ්‍යයන් ලෙස වර්ධනය වී වැඩවසම් ප‍්‍රධානීන්ද ස්වාධීනව කටයුතු කිරීමට පටන් ගත්හ. එම අභ්‍යයන්තර ආරවුලේ අවසාන ප‍්‍රතිපලය වූයේ චාල්ස් රජුට සිය අවසාන කාලයේදී තමන්ගේම පුතා සහ සහෝදරයා වෙනුවෙන් සිහසුන අතහැරීමට සිදුවීමයි. ඔහුගේ පුත් පිලිප් ස්පාඤ්ඤය හා එයට අයත් විදේශීය අධිරාජ්‍යය පාලනය කළ අතර සහෝදරයා වූ ෆර්ඩිනන්ඞ්ට ශූද්ධ රෝම අධ්රාජ්‍යය තනතුර සමඟ ඔස්ටි‍්‍රයාව හිමිවිය.  

           දෙවන පිලිප්ගේ උග‍්‍ර කතෝලිකවාදී කි‍්‍රයා නිසාද ස්පාඤ්ඤයට යටත්ව තිබූ ප‍්‍රදේශ හා ධනය විශාල ලෙස අහිමි විය. දෙවන පිලිප් අධිරාජ්‍යයා විසින් විශේෂ අයබදු පැනවීමට කටයුතු කිරීම කැස්ටීල්හි නියෝජිත සභාවන්හි දැඩි දෝෂදර්ශනයටද ලක්විය. මේ හේතුවෙන් දෙවන පිලිප් අධිරාජ්‍යයාගේ රාජාණ්ඩුව හා නියෝජිත සභා අතර ගැටුමක් හටගත් අතර එමඟින් 1598 පමණ වනවිට රාජ්‍යය භාණ්ඩාගාරයද බංකොලොත් විය. 

          ආගමික යුද්ධවලට පැටලූණු ස්පාඤ්ඤයට රටේ යුද ශක්තිය පවත්වාගෙන යාමට මෙන්ම එය වැඩි දියුණු කිරීමටද විශාල ධනයක් වැය කිරීමට සිදුවිය. ෆර්ඩිනන්ඞ් හා ඉසබෙලා යුවලගේ උග‍්‍ර කතෝලිකවාදී ප‍්‍රතිපත්ති මුල්කාලීනව ස්පාඤ්ඤය ජාතික රාජ්‍යයක් ලෙස වර්ධනය වීමට හේතුවුවත් ස්පාඤ්ඤය අධිරාජ්‍යයක් ලෙස වැඩෙත්ම එහි යටත්විජිත පවත්වා ගැනීමේදී එම ප‍්‍රතිපත්ති මහත් බාධාවක් විය. පුනරුදයෙන් පසු මාර්ටින් ලූතර් හා ජෝන් කැල්වින් දෙදෙනා විසින් ප‍්‍රතිසංස්කරණය කරන ලද ක‍්‍රිස්තියානි ධර්මය ප‍්‍රංශයේ, එංගලන්තයේ, ස්විට්සර්ලන්තයේ හා ජර්මන් ප‍්‍රදේශවල ඉතා සීඝ‍්‍රයෙන් පැතිරුණි. එම ධර්මය ඉහත දැක්වූ ප‍්‍රදේශවල සිටි රජවරු, කුමාරවරු හා ජනතාව අතර ඉතා ප‍්‍රචලිත විය. නමුත් එම ප්‍රොතෙස්තන්ත‍්‍රවාදී ධර්මය රෝමානු කතෝලික ධර්මයට මහත් අභියෝගයක් විය. එබැවින් රෝමානු කතෝලික දහමේ ආරක්ෂකයා ලෙස ස්පාඤ්ඤය අධිරාජ්‍යය ඉදිරිපත් වූ අතර තම බල ප‍්‍රදේශවල ව්‍යාප්ත වෙමින් පැවති ප්‍රොතෙස්තන්ත‍්‍ර කි‍්‍රස්තියානි ධර්මය මර්දනය කිරීමටද පෙළඹුනහ. ඒ හේතුවෙන් යටත්විජිත ස්පාඤ්ඤය අධිරාජ්‍යයට විරුද්ධව කැරලි ගැසීමට පටන් ගත්හ. නෙදර්ලන්තය එලෙස ස්පාඤ්ඤය අධිරාජ්‍යයට විරුද්ධව කැරලි ගැසූ ප‍්‍රධාන රටක් විය.

        නෙදර්ලන්තය 15වන සියවසේදී ප‍්‍රදේශ 14කින් සමන්විත විය. ස්පාඤ්ඤයේ සෞභාග්‍යයට දායක වෙමින් එරට භාණ්ඩාගාරයට විශාල ආදායමක් ලබාදුන් නෙදර්ලන්තය පාරම්පරිකව ස්පාඤ්ඤයට ලැබුනු ප‍්‍රදේශයක් පමණක් වූ අතර එය ස්පාඤ්ඤය යටත්විජිතයක් නොවීය. නමුත් ස්පාඤ්ඤයේ පිලිප් රජු නෙදර්ලන්තය තම යටත්විජිතයක් සේ සලකා එරට හමුදාපති තනතුර සඳහා ස්පාඤ්ඤය ජාතිකයන් පත්කරන ලදී. තවද එරට නවතා තිබූ විශාල ස්පාඤ්ඤය හමුදාව නඩත්තු කිරීම සඳහා වැඩිවශයෙන් බදු රාශියක් අය කෙරිණ. දේපළවලින් 1%ක්ද දේපළ විකිණුම්වලින් 5%ක්ද ලෙස බදු අය කෙරිණ. භාණ්ඩයක් අලෙවිකරන සෑම අවස්ථාවකම අයකළ ඇල්කබෙලා බද්ද නෙදර්ලන්තයේ වෙළඳකටයුතු අඩපණ කිරීමටද හේතුවිය.  එමඟින් නෙදර්ලන්ත ජනතාවට ආර්ථික ප‍්‍රශ්න රාශියකට මුහුණ දීමට සිදුවිය.

          මේ හේතුවෙන් ස්පාඤ්ඤයේ පිලිප් රජු හා නෙදර්ලන්තවාසීන් අතර මතභේද උග‍්‍ර අතට හැරුණි. මෙම ක‍්‍රියාමාර්ගවලට විරුද්ධව නෙදර්ලන්ත ජනතාව නැගීසිටි විට ස්පාඤ්ඤය රජු ඔවුන් දරුණු ලෙස මර්දනය කිරීමට පියවර ගත්තේය. මෙබදු මර්දන කටයුතු හේතුවෙන් නෙදර්ලන්ත ජනතාව තුළ ස්පාඤ්ඤයට විරුද්ධව දැඩි කෝපයක්ද ස්වාධීනත්වය පිළිබඳ හැඟීම්ද ජාතිකාභිමානයද ගොඩනැඟුණි. මෙහි අවසාන ප‍්‍රතිපලය වූයේ 1576දී ගෙනට්හි සම්මේලනයක් පවත්වා ස්පාඤ්ඤයට විරුද්ධව නෙදර්ලන්තයේ ප‍්‍රදේශ 14ම එකතුව සටන් වැදීමට ගිවිස ගැනීමයි. මෙය ස්පාඤ්ඤය පාලනයට විරුද්ධව ඇති වූ නෙදර්ලන්ත විප්ලවය ලෙසද හදුන්වනු ලැබේ. එය මැඩපැවැත්වීමට මැඞ්ිරිඞ් තරම් දුරක සිට හමුදා සංවිධානය කිරීම ස්පාඤ්ඤයට අපහසු කරුණක් විය. 

      නමුත් මෙම එකමුතුව බීඳදමමින් විප්ලවය අඩපණ කිරීමට ස්පාඤ්ඤය හමුදාපතිවරයෙකු වූ පර්මාහි ආදිපාදවරයාට හැකිවිය. ඒ අනුව 1579දී ඇතිකරගත් ඇරාස් ගිවිසුමට අනුව දකුණු නෙදර්ලන්තයේ ප‍්‍රදේශ 7ක් ස්පාඤ්ඤයට පක්ෂපාතී වීමෙන් සටනින් ඉවත් විය. කෙසේවෙතත්  ඔරේන්ඡ්හි විලියම්ගේ නායකත්වයෙන් ඉතිරි ප‍්‍රදේශ හත ස්පාඤ්ඤයට විරුද්ධ සටන දිගටම ගෙන ගියහ. සටන අතරතුර විලියම් කුමාරයා මියගිය නමුත් එංගලන්තයේ පළමුවන එළිසබෙත් රැුජිනගේ ආධාර නෙදර්ලන්තයට ලැබුණු හෙයින් උතුරු ප‍්‍රදේශ හත ස්පාඤ්ඤයෙන් නිදහස ලබා ගත්හ. 

      මෙලෙස ස්පාඤ්ඤය ආර්ථිකය පෝෂණයකළ නෙදර්ලන්ත ප‍්‍රදේශ අහිමි වීමෙන් ස්පාඤ්ඤය භාණ්ඩාගාරයට ලැබුණු විශාල ධනයක් නැති වී ගියේය. නෙදර්ලන්තයට එංගලන්ත ආධාර ලැබීම පිළිබඳව කෝපයට පත් වූ ස්පාඤ්ඤයේ පිලිප් රජු එංගලන්තයට විරුද්ධව යුද ප‍්‍රකාශ කරන ලදී. එකළ යුරෝපයේ තිබූ අනභිභවනීය නාවික හමුදාව ලෙස කීර්තියක් දිනා සිටි ස්පාඤ්ඤය ආමේඩාවට අයත් යුද නැව් 130කින්  සමන්විත යුදභටයින් පිරිසක් 1588දී වැනල් සමුද්‍ර සන්ධිය හරහා යවන ලදි. නමුත් එළිසබත් රැුජිනගේ ඥාණ ශක්තිය සහ ඉංග‍්‍රීසින් සතුව තිබූ යුද ශක්තියද හේතුවෙන් ස්පාඤ්ඤයට විශාල අපකීර්තියක් මෙන්ම ආර්ථික පාඩුවක්ද ළඟාකර දෙමින් එංගලන්ත නාවික හමුදාව අතින් තීරණාත්මක ලෙස පරාජයට පත්වීමට සිදුවිය. ඒ සමඟම ස්පාඤ්ඤය බලවත් රටක් මෙන් බැබලූණු කාලයද අවසාන වූ බව කිව හැකිය. 

     යුරෝපයේ තිස් අවුරුදු යුද්ධයද (ක‍්‍රි.ව.1618-1648* ස්පාඤ්ඤය ප‍්‍රමුඛ ශූද්ධ රෝම අධිරාජ්‍යයේ කීර්තිය විනාශ වීමට බලපෑ එක් හේතුවකි. 13වන සියවස පමණ වනවිට ස්විට්සර්ලන්තය, ස්පාඤ්ඤය ප‍්‍රමුඛ ශූද්ධ රෝම අධිරාජ්‍යයේ කොටසක් විය. කැන්ටන් නම් වූ ප‍්‍රාදේශීය ඒකක වලට බෙදී පාලනය වූ ස්විට්සර්ලන්තය තුළ කැල්වින්වාදී රෙපරමාදු දහම ප‍්‍රබලව ව්‍යාප්තව තිබීණි. එය මර්දනය කිරීම සඳහා ශුද්ධ රෝම අධිරාජ්‍යය දරන ලද ප‍්‍රයත්නයට එරෙහිව එම කැන්ටන් එකතු වී සංගමයක් පිහිටුවා ගන්නාලද අතර 1315දී දෙපක්ෂය අතර මොගාටන් නම් ස්ථානයේ ඇතිවූ යුද්ධයේදී ශුද්ධ රෝම අධිරාජ්‍යය පරාජයට පත්කිරීමට කැන්ටන් සංගමයට හැකිවිය. එම යුද්ධමාලාව අවසානයේදී (1648* අත්සන්කළ වෙස්ට්ෆේලියා සාම ගිවිසුමෙන් ස්විට්සර්ලන්තය ද නිදහස් රාජ්‍යයක් ලෙස පිළිගැනීමට ශූද්ධ රෝම අධිරාජ්‍යයට සිදුවිය. තවද 1580දී යටත් කරගත් පෘතුගාලය නැවත 1640දී ස්පාඤ්ඤය ආධිපත්‍යයෙන් නිදහස් විය.

   ෆර්ඩිනන්ඞ් හා ඉසබෙලා යුවලගේ කාලයේදී ඔවුන් රදළ ප‍්‍රධානීන්ගේ බලය මෙල්ල කිරීමට කටයුතු කළ නමුත් පිලිප් රජුගේ කාලය වනවිට වැඩවසම් ප‍්‍රධානීන්ගේ බලය නැවත වරක් වර්ධනය වෙමින් පැවතිණ. ඒ හේතුවෙන් රජුගේ බලය ක‍්‍රමයෙන් දුර්වල වූ අතර රාජසභාව තුළ නිතරම ඇති වූ ආරවුල් උග‍්‍ර අතටද පත්විය. 

   ස්පාඤ්ඤය පරිපාලනයේ තිබූ දූෂිත නිළධාරීවාදයද, ස්පාඤ්ඤයේ අවනතියට තවත් හේතුවක් විය. දකුණු ඇමෙරිකානු මහද්වීපවලින් මංකොල්ලකනලද රන්, රිදී, මුතු, මැණික් ආදිය බෙදා ගැනීමට තැත්කිරීම හේතුවෙන් ස්පාඤ්ඤය රාජතන්ත‍්‍රය දුෂිත වීමට පටන්ගත් අතර අකාර්යක්ෂමද විය. එම නිළධාරීන් තමන්ගේ ධනය වර්ධනය කරගැනීමට අවධානය යොමුකළ අතර ස්පාඤ්ඤය භාණ්ඩාගාරයට හිමිවිය යුතු මුදල්ද චංචා කිරීමට පෙළඹුණහ. 

    ඒ හේතුවෙන් ස්පාඤ්ඤය තමන්ගේ යුද තාක්ෂණය වර්ධනය කරගැනීමට අවධානය යොමු නොකළ අතර යුරෝපයේ නැගී එමින් සිටි ප‍්‍රංශය, එංගලන්තය, නෙදර්ලන්තය හා ඩෙන්මාර්කය වැනි රටවල් ස්පාඤ්ඤයේ අඩුපාඩු අවබෝධ කරගනිමින් තමන්ගේ පාලන හා යුද ශක්තිය වර්ධනය කරගැනීමට පෙළඹුනහ. 

      තවද එංගලන්තයේ පළමු එළිසබත් රැුජිනගේ අනුග‍්‍රහය ලැබූ සර් ෆ‍්‍රැන්සිස් ඩ්‍රේක්, හොකින්ස් ආදී මුහුදු මංකොල්ලකරුවෝ ස්පාඤ්ඤය වෙත නව ලෝකයෙන් ගෙන එමින් තිබූ රන්, රිදී වස්තුව කොල්ලකා ගත්හ. 

      බලය ව්‍යාප්ත කිරීම සඳහා යූරෝපයේ අනෙකුත් ප‍්‍රබල රටවල්වන ප‍්‍රංශය, එංගලන්තය වැනි රටවල් සමඟ නිරන්තරයෙන්ම යුද්ධවලට පැටලීමත් ශුද්ධ රෝම අධිරාජ්‍යය ඇතුලූ දකුණු ඇමරිකානු මහාද්වීපවල පැවති තම යටත්විජිත නඩත්තු කිරීමට විශාල යුද හමුදාවක් යෙදවීමට සිදුවීමත් යන කාරණා සඳහා දැරිය නොහැකි තරම් වූ අධික මුදලක් යෙදවීමට ස්පාඤ්ඤය භාණ්ඩාගාරයට සිදුවිය. එයද ස්පාඤ්ඤයේ අවනතිය ඉක්මන්කරවූ තවත් එක් හේතුවකි. 

          ලතින් ඇමරිකානු රටවල තිබූ රන්, රිදී, බෙලෙක්, තඹ සහ තෙල් වැනි ඛණිජ සම්පත් අපනයනය කිරීම මඟින් ස්පාඤ්ඤයට විශාල ධනයක් ලබා ගැනීමට හැකිවිය. නමුත් ස්පාඤ්ඤය තම ලතින් ඇමරිකානු යටත්විජිතවල අනුගමනය කලේ ඉතා කෲර සහ දරුණු ප‍්‍රතිපත්තියකි. නමුත් ඇමරිකානු නිදහස් සටන, ප‍්‍රංශ විප්ලවය හා නැපෝලියන්ගේ යුද්ධ යනාදිය හේතුවෙන් වර්ධනය වූ මූලික මිනිස් අයිතිවාසිකම් පිළිබඳ අදහස් ලතින් ඇමෙරිකාව පුරා ව්‍යාප්තවන්නට විය. 

       නැපෝලියන් විසින් ස්පාඤ්ඤය ආක‍්‍රමණය කොට එහි පාලකයා ලෙස තම සොහොයුරු ජෝසප් පත් කරන ලදි. මෙය අවස්ථාව කොටගත් මෙක්සිකෝව, වෙනිසියුලාව, පීරූ, ආජන්ටිනාව හා චිලී යන ප‍්‍රදේශ එකින් එක තම නිදහස ප‍්‍රකාශ කළහ. නමුත් නැපෝලියන් පරාජයට පත්වී 1815දී ඇති වූ වියානා සම්මුතියෙන් ස්පාඤ්ඤයේ රජු ලෙස හත්වන ෆර්ඩිනන්ඞ් පත්විය. ඔහු නැවතත් ලතින් ඇමරිකානු රටවල ස්පාඤ්ඤය බලය පැතිරවීමට කටයුතු යෙදීය. ඒ සඳහා ඔහු විශාල ස්පාඤ්ඤය හමුදාවක්ද දකුණු ඇමරිකාවට යවන ලදි. නමුත් එම හමුදාවන්ට දකුණු ඇමරිකානු රටවල් යටත් කර ගන්නවා වෙනුවට ඒවායේ ඇති වූ කැරලි වලට මුහුණදීමට සිදුවිය.

       සයිමන් බොලිවාර්ගේ නායකත්වයෙන් ආරම්භ වුණු ලතින් ඇමරිකානු නිදහස් සටන අවසානයේ ජයග‍්‍රහණය කළ අතර, දකුණු ඇමරිකාවේ ස්පාඤ්ඤය සතු සියලූම යටත්විජිත අහිමිකරමින් වෙනිසියුලාව, කොලොම්බියාව, ඉක්වදෝරය, බොලීවියාව හා පැනමාව යන රටවල් නිදහස ලබා ගන්නා ලදි. තවද හිඩල්ගෝ පියතුමාගේ නායකත්වයෙන් කෙරීගෙන ගිය මැක්සිකානු නිදහස් සටනේ අවසන් ප‍්‍රතිඵල වූවේ මැක්සිකෝවද සමූහාණ්ඩුවක් ලෙස නිදහස ලබා ගැනීමයි.

      මෙලෙස ස්පාඤ්ඤයට තමන් සතුව තිබූ දකුණු ඇමරිකානු යටත් විජිත සියල්ලම අහිමි විය. එමඟින් ස්පාඤ්ඤයට දකුණු ඇමරිකාවෙන් ලැබුණු විශාල ධනස්කන්දයද අහිමි විය. 

සමාලෝචනය 

  ෆර්ඩිනන් හා ඉසබෙලා යුවලගෙන් ආරම්භ වූ ස්පාඤ්ඤය හයවන චාල්ස් රජුගේ හා දෙවන පිලිප් රජුගේ කාලය වනවිට එහි උච්ඡුස්ථානයටම ළඟා විය. නමුත් ස්පාඤ්ඤය හමුදාව යාවත්කාලීන නොවීමත්, උග‍්‍ර කතෝලික ප‍්‍රතිපත්තියත්, නිරන්තරයෙන් යුරෝපය ඇතුලූ තම යටත්විජිතවල ඇති වූ අසීමිත යුද්ධත්, ශක්තිමත් පාලකයන් බිහි නොවීම හේතුවෙන් පාලනය විකේන්ද්‍රගතවී ප‍්‍රාදේශීය පාලකයන් ස්වාධීනවීමත්, ස්පාඤ්ඤය පරිපාලනයේ ඇතිවූ ¥ෂිත නිළධාරීවාදය හා අකාර්යක්ෂමතාත් යන හේතූන් ස්පාඤ්ඤයේ අවනතියට මූලික වූ බව දැක්විය හැකිය.

       යටත්විජිත ව්‍යාප්තියේදී  ස්පාඤ්ඤය අනුගමනය කරනලද ක‍්‍රියාමාර්ග ඉතාමත් විනාශකාරී විය. දකුණු ඇමරිකානු යටත්විජිත පිහිටුවීමේදී එම ප‍්‍රදේශ විනාශ කරමින් සිදුකල ජන සංහාරය අදටද ලෝකයේ විවේචනයට ලක් වේ. එම ම්ලේච්ඡුක‍්‍රියාද ස්පාඤ්ඤය අවනතියට ඍජුව හා වක‍්‍රව බලපාන ලදී. තවද එහි බලපෑම ස්පාඤ්ඤයට අභ්‍යයන්තරව මෙන්ම බාහිරවද බලපෑවේය. 

        16වන සියවස ස්පාඤ්ඤයේ ස්වර්ණමය යුගය ලෙස සැලකෙන අතර එම සියවස අවසානය වනවිට එහි පරිහානියද සනිටුහන් කරනු ලැබීය. අද වනවිට රැකියා විරහිතභාවයෙන් මෙන්ම උද්ධමනයෙන් හා අධික ණය බරින් පීඩාවිඳින ස්පාඤ්ඤය බටහිර යුරෝපා කලාපයේ දුප්පත්ම රටක් බවට පත්ව තිබේ. මෙලෙසින් ස්පාඤ්ඤය අවනතිය කරා ගමන්කළ ආකාරය සවිස්තරාත්මකව දැක්විය හැක.

ආශ‍්‍රිත ග‍්‍රන්ථ නාමාවලිය

 උයන්ගොඩ ජයදේව,ජාතිය ජාතිකත්වය සහ ජාතික රාජ්‍යය දේශපාලන න්‍යාය සහ භාවිතය.,සමාජ විද්‍යාඥයන්ගේ සංගමය,12,සුලෙයිමාන් ටෙරස්,කොළඹ 05,2011.

 ජයතිලක පී.ඩබ්., යුරෝපා ඉතිහාසය මධ්‍යකාලීන යුගයෙන් නූතන යුගය කරා පිවිසීම , කර්තෘ ප‍්‍රකාශන, නීති මධ්‍යස්ථානය, 243 ඒ,මංකඩ පාර, ඉහළ බියන්වල,කඩවත,2013.

 රාවෝ බී.වී., ලෝක ඉතිහාසය,පරිවර්තනය මාහාචාර්ය මාලනී ඇඳගම, අධ්‍යාපන ප‍්‍රකාශන දෙපාර්තමේන්තුව, ඉසුරුපාය, බත්තරමුල්ල.,2003.

 විෙඡ්තුංග නවනැලියේ, ලෝක ඉතිහාසයේ අමරණීය සිහිවටන, කර්තෘ ප‍්‍රකාශන,471රැු6, රාජසිංහ මාවත, උඩුමුල්ල, මුලූලේරියාව නවනගරය,2009.

 යුරෝපයේ ඉතිහාසය, අධ්‍යාපන ප‍්‍රකාශන දෙපාර්තමේන්තුව, ඉසුරුපාය, බත්තර

 Wikipedia Web Site

කාර්මික විප්ලවයේ ඓතිහාසික වැදගත්කම.

 

         ප්‍රංශ මහා විප්ලවය පවත්නා කාලයෙහි එංගලන්තය ආදී රටවල වෙළඳාම හා කර්මාන්ත පිළිබඳව ඇති වූ ‍විපර්යාසය කාර්මික විප්ලවය යනුවෙන් හඳුන්වනු ලැබේ. කාර්මික විප්ලවය පිළිබඳව පොතක් ලියා ඇති එම්.ඩබ්.ෆ්ලීනිගේ අදහස වන්නේ කාර්මික විප්ලවය 1760දී ආරම්භවූ බවයි. කාර්මික විප්ලවය නිසා පහත් පන්තියේ ස්ත්‍රී පුරුෂයන් පිළිබඳව ඇති වූ වෙනස්කම කිසිම දේශපාලන විප්ලවයකින් ඇති නොවීය. එමඟින් සමස්ත වශයෙන් ලෝකයේ සෑම රටකම ආර්ථික ජීවිතය වෙනස්විය.

          18වන ශතවර්ෂයේ ආරම්භයට පෙර සෑම රටකම කර්මාන්ත පැරණි ක්‍රමයට අනුව අතින්ම නිමකරන ලදී. ඒ කාලයේ දුරබැහැර ගමනක් යාම පවා අතිදුෂ්කර විය. එකළ දුම් නැව්, දුම්රිය හා මෝටර් රථ නොතිබුණේය. එහෙත් ඉන් අවුරුදු 100ක් ඉකුත්වන්නට පෙර ඉහතකී සෑම දෙයක් පිළිබඳවම මහත් වෙනසක් ඇතිවිය. ඒ වෙනස ඇතිවූයේ කර්මාන්ත සඳහා යන්ත්‍ර සූත්‍ර උපයෝගී කරගැනීම නිසාය. 

          ශාස්ත්‍රයේ පුනර්ජීවනයක් ඇති වීමෙන් මධ්‍යම කාලවලදී යම්යම් දේ ශාස්ත්‍රානුකූල ලෙස අත්හදා බැලීමේ ශක්තියක් යුරෝපියනට ලැබුණි. තමන් අවට තිබෙන දේ ස්වභාවධර්මානුකූල ලෙස ඉගෙනගත යුතු බව සමහර ග්‍රීක ශාස්ත්‍රඥයෝ කීහ. ඒ ශාස්ත්‍රඥයන් අනුව ගිය වෙනත් රටවල ශාස්ත්‍රඥයන්ද එසේ ඉගෙනගන්නට යෑමෙන් නොදැනුවත්වම නොයෙක් ප්‍රයෝජනවත් දෑ අත්හදා බැලූහ. නවීන මූලික විද්‍යාවේ සම්භවය, ඔවුන්ගේ ඒ ව්‍යායාමයේ ප්‍රතිඵලයකි. නටුවෙන් වෙන්වූ ඇපල් ගෙඩියක් බිම වැටෙන්නේ කුමන හේතුවක් නිසාදැයි සොයා බැලූ සර් අයිසෙක් නිව්ටන්ට ආකර්ෂණ ශක්තිය පිළිබඳ වූ කරුණු සොයා ගැනීමට හැකිවිය. කේතලයක ජලය උණුවන විට එහි මූඩිය ඉහළ නඟින්නේ කුමක් නිසාදැයි සොයා බැලූ ජේම්ස් වොට්ස් විසින් වාෂ්ප බලය ගැන කරුණු ඉගෙන, ආකරවලින් ජලය ඉවත් කිරීම සඳහා වාෂ්ප බලයෙන් ක්‍රියාකරන යන්ත්‍රයක් නිර්මාණය කළේය.  18වන ශත වර්ෂය අවසාන භාගය වනවිට ශාස්ත්‍රඥයෝ කීපදෙනෙක් තවත් වැදගත් දේ නිපදවූහ. කල්යෑමේදී වෙනත් ශාස්ත්‍රඥයෝ එම නිපදවීම් තවත් අවශ්‍යතා සඳහා යොදාගත හැකි ආකාරයට දියුණුකර ගත්හ. ඒ හේතුවෙන් ලෝකයට නොයෙක් අන්දමේ යන්ත්‍ර සූත්‍ර පහළවිය.

            ක්‍රි.ව. 18වන සියවසේ අගභාගයේ එංගලන්තයේ ආරම්භ වූ කාර්මික විප්ලවය අඩසියවසක් පමණ යනතුරු එංගලන්තයට සීමා වුවද ඊළඟ ශතවර්ෂය තුළ යුරෝපයේ සෙසු රටවලද අනතුරුව ලෝකයේ වෙනත් රටවලද ව්‍යාප්ත විය. එලෙස කාර්මික විප්ලවය එංගලන්තයෙන් ආරම්භ වීමට තුඩුදුන් හේතූන් කීපයක්ම තිබේ. ඒවානම් විද්‍යාත්මක ඥාණය හා දැනුම පිළිබඳ එංගලන්තවාසීන් ලැබූ දියුණුව, භාණ්ඩ ඉල්ලුම රට තුළ මෙන්ම විදේශයන්හිද වැඩිවීම, රට තුළ යපස් හා ගල් අඟුරු, කපු වැනි අමුද්‍රව්‍ය පහසුවෙන් ලබා ගත හැකිවීම, යටත්විජිත හිමිකම නිසාද අවශ්‍ය අමුද්‍රව්‍ය පහසුවෙන් ලබාගත හැකි වූ අතර නිමිද්‍රව්‍ය අලෙවිය සඳහා විදේශ වෙළඳපොළ පු¿ල්විම, නැව් යාත්‍රාකළ හැකි ගංඟා සහිත දිගු වෙරළක් පිහිටීම (තේම්ස් ගඟ, ක්ලයිඩ් ගඟ), ජන සංඛ්‍යාව අධික වීම නිසා ශ්‍රමය බහුලවීම සහ දේශීය වෙළඳපොළද පු¿ල්විම, ඉඩම් කොටු කිරීමේ ව්‍යාපාරය නිසා ගොවීන් නගර වලට සංක්‍රමණය වීමෙන් ශ්‍රමය අඩුමිලට ලබාගත හැකිවීම, යුරෝපයේ ඇතිවූ ආගමික ගැටුම් නිසා එංගලන්තයට සංක්‍රමණය වූ රෙපරමාදු භක්තිකයන් අතර විවිධ ශිල්පශාස්ත්‍ර පිළිබඳ නිපුණත්වයක් ලැබූ අය සිටීම, ධනවත් මධ්‍යම පන්තියක් බිහිවීමෙන් නව සොයාගැනීම් සඳහා මුදල් ආයෝජනය කිරීමට හැකිවීම, එංගලන්තය අන් යුරෝපා රටවල් හා සසඳන විට කුඩා රටක් වීමද අභ්‍යන්තර වශයෙන් රටපුරා විහිදුන පොදු වෙළඳපළක් ගොඩනඟා ගැනීමට හැකිවීම, අභ්‍යන්තර තීරුබදු ක්‍රම නොමැති නිසා නිදහස් භාණ්ඩ සංසරණයට ඉඩ ලැබීම යන හේතූන්ය. 

               වැඩිකල් නොගොස්ම එංගලන්තයේ ආරම්භවූ කාර්මික විප්ලවය යුරෝපයේ සෙසු ප්‍රදේශවලටද ව්‍යාප්ත විය. 18වන සියවසේ ප්‍රංශය හා ජර්මනිය යන රටවල අමුද්‍රව්‍ය බහුලව පැවති වෙළඳපළවලට සමීපව පැවති ප්‍රදේශවන ප්‍රංශයේ ප්ලාන්ඩර්ස් හා නෝමැන්ඩියද ජර්මනියේ සැක්සනියද ලෝම රෙදි නිපදවූ මධ්‍යස්ථාන ලෙස ප්‍රචලිතව පැවතුණි. බෙල්ජියමේ වොලේනියා, ජර්මනියේ සයිලූෂියා යන ප්‍රදේශ ද යකඩ නිෂ්පාදනයට ප්‍රසිද්ධ විය. 19වන සියවස පමණ වනවිට ලෝකයේ ජනගහනය වර්ධනය වෙමින් භාණ්ඩවලට වූ ඉල්ලුම වැඩිවූ නිසා සෙසු රටවල්ද එංගලන්තය මෙන් යන්ත්‍ර සූත්‍ර භාවිතා කරමින් තම නිෂ්පාදන වැඩිකිරීමට උනන්දුවිය. ඒ අනුව ප්‍රංශය, ජර්මනිය, බෙල්ජියම, ඔස්ට්‍රියාව, හංගේරියාව, ප්‍රශියාව යන යුරෝපා රටවල්ද ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදය හා ජපානය ද කාර්මීකරණය වෙත සීඝ්‍රයෙන් එළඹෙන්නට විය.

             එංගලන්තයේ කාර්මික විප්ලවය ප්‍රධාන වශයෙන් පේෂ කර්මාන්ත, යකඩ කර්මාන්ත හා ගල් අඟුරු කර්මාන්ත යන ‍ක්ෂේත්‍ර ඔස්සේ වර්ධනය විය. මෙහි අතුරු ප්‍රතිඵලයක් ලෙස එම ක්ෂේත්‍ර ආශ්‍රිතව පැවති පරිවහන ක්‍රමවල හා සන්නිවේදන ක්‍රමවල ඉතා සීඝ්‍ර වර්ධනයක් සිදුවිය. 1830 පමණ වනවිට ඇති වූ යාන්ත්‍රීකරණය හේතුවෙන් (Mechanization) එංගලන්තය යුරෝපයේ වැඩපළ බවට පත්විය.

               එංගලන්තයේ පේෂ කර්මාන්ත ක්ෂේත්‍රය ප්‍රධානකොට වෙනත් අංශවලද මූලික පරිවර්තනයක් ඇති කිරීමට කාර්මික විප්ලවය සමත්විය. කාර්මික ක්ෂේත්‍රයේ ඇතිවූ මෙම වෙනස සු¿ හා ග්‍රාමීය කර්මාන්ත ලෙස අත්යන්ත්‍ර යොදා ගනිමින් අඩු ප්‍රමාණයකින් නිෂ්පාදනය වූ මෙම කර්මාන්තය ඇතුලු වෙනත් කර්මාන්ත මහා පරිමාණව විශාල යන්ත්‍ර සූත්‍ර හා නව නිෂ්පාදන ධාරිතාවන් වේගවත්වන අන්දමින් කළ පෙරළිය එංගලන්තයේ කාර්මික විප්ලවය ලෙසින් හැඳින්විය හැකිය.

           ක්‍රි.ව.1738දී ජෝන් කේ විසින් රෙදිවියන අත්යන්ත්‍රයේ නඩාව ඉබේ ක්‍රියාකරවන්නට සැලැස්වීය. නඩාව යනු රෙදිවිවීම පිණිස නූල් කැටිකරන උපකරණයයි. රෙදි වියන්නා විසින් අත් වලින් දෙපසට විසිකරනු ලැබූ නඩාව ඉබේ ක්‍රියාකරවීම නිසා ජෝන් කේගේ නව නිපදවීමෙන් ඉක්මනටද වඩා පළල්වද රෙදි වියා ගත හැකිවිය. එහෙත් අතින්ම කටිනු ලැබූ නූල්වලින් රෙදි විවීම කළයුතු වූ බැවින් ජෝන් කේගේ දුවන නඩාවෙන් නියම ප්‍රයෝජන අත්නොවීය. එයට පසු නූල්කැටීම සීඝ්‍ර කරවීම පිණිස නොයෙක්දෙනා පරීක්ෂණ පැවැත්වීම‍ට ඉදිරිපත් විය. නූල් කැටීම පිණීස ජේම්ස් හාර්ග්‍රිව්ස් (1745-1778) නම් ලැන්කැෂියර් දිස්ත්‍රික්කයේ රෙදි වියන්නෙක් 1764දී නුල් කටින යන්ත්‍රය (Spinning Jenny) නිර්මාණය කළේය. තමාගේ බිරිඳගේ නමින් එම යන්ත්‍රය ‍ “ජෙනී” යනුවෙන් නම් කෙරිණ. රිචඩ් ආර්ක්රයිට් නැමැත්තා එම යන්ත්‍රය 1769දී ජල බලයෙන් ක්‍රියාත්මක කළහැකි රාමුවක් සහිත (Water Frame) යන්ත්‍රයක් බවට පරිවර්තනය කරනු ලැබීය. එමඟින් මහා පරිමාණ ලෙස රෙදි විවිම සඳහා කම්හල් ඉදිකෙරුණු අතර ඒවායේ සේවය සඳහා බාලවයස්කරුවන් යොදවාගන්නටද විය.

               සැමුවෙල් ක්‍රෝම්ටන් විසින් හාර්ග්‍රිව්ස්ගේ නූල් කටින යන්ත්‍රය හා ආර්ක්රයිට්ගේ දිය රෝදයත් එක්කර 1779දී අ¿ත් යන්ත්‍රයක් නිපදවුයේය. එය “මියුල්” යන නමින් හඳුන්වනු ලැබේ. එකී යන්ත්‍ර ක්‍රියාත්මක කරවීම පිණිස ජේම්ස් වොට්ස් විසින් 1786දී නිර්මාණය කරනලද වාෂ්පබල යන්ත්‍රය හා වෙනත් ඉන්ධන වර්ග සොයාගැනීම නිසාද රෙදිපිළි නිෂ්පාදනය වේගවත් කිරීම‍ට හැකිවිය. තෝමස් බෙල් විසින් සිලින්ඩර් මුද්‍රණ ක්‍රමය සොයාගැනීම මඟින් වියන ලද අමුරෙදි සුදු කිරීම, කැඳ දැමීම, පාට දැමීම, මුද්‍රණය කිරිම ආදී අ¿ත් ක්‍රම යොදා ගැනිමට හැකිවීම නිසා එංගලන්තයේ වර්ණවත් රෙදි නිෂ්පාදනය මහා පරිමාණ කර්මාන්තශාලාවල සිදුකිරීම වර්ධනය වූ අතර එය එංගලන්තයේ වෙනත් කර්මාන්ත වල‍ට වඩා සීඝ්‍ර දියුණුවක් පෙන්නුම් කළේය. 1831දී මයිකල් ෆැරඩේ විසින් විදුලි බලය සොයාගැනීම හේතුවෙන් විදුලි බලයෙන් ක්‍රියාත්මක වූ රෙදි නිෂ්පාදනය වැඩිවුණි. මේ අන්දමට සිදු වූ දේශිය හා විදේශීය ඉල්ලුම සපුරා ගැනීමට හැකිවීම තුළින් එංගලන්තයට විශාල ධන සම්භාරයක් ලබා ගැනීමට මෙම කර්මාන්තයෙන් හැකිවිය. බ්‍රිතාන්‍යයේ නිෂ්පාදන අලෙවිය සඳහා කොතරම් ඉදිරි පියවරක් ගෙන තිබුණේද යත් ප්‍රංශයේ නැපෝලියන්, ඉංග්‍රීසි ජාතිය හඳුන්වනලද්දේ “සාප්පුකාර ජාතිය” (A Nation of Shop Keepers) යනුවෙනි.

                1730ට පෙර එනම් කාර්මික විප්ලවයට පෙර ප්‍රධාන වශයෙන් අවිආයුධ නිෂ්පාදනය සඳහා භාවිතා වූ යකඩ, කාර්මික විප්ලවය සිදු වූ අවධියේ යන්ත්‍ර සූත්‍ර නිපදවීම සඳහා භාවිතා කෙරුණි. එංගලන්තය ගල් අඟුරු බහුලව පවතින රටකි. 1730ට පෙර යපස් උණු කිරීමට දර යොදා ගැනුණත් ඒබ්‍රහම් ඩර්බි විසින් ගල් අඟුරු යොදා යපස් උණු කිරීමෙන් වාත්තුකළ යකඩ නිපදවීමේ ක්‍රමය ලොවට හඳුන්වාදුනි. එසේම 1784දී හෙන්රි කෝට් නිපද වූ “රෝලර්” නම් යන්ත්‍රය මඟින් ගල් අඟුරු හා යපස්වල අපද්‍රව්‍ය ඉවත් කර පදම්කළ යකඩ නිෂ්පාදනය කළ හැකිවීම නිසා යකඩ හා වානේ කර්මාන්ත අංශයේ සීඝ්‍ර දියුණුවක් ලැබිය. මෙම තත්වය තවත් නවීකරණය වෙමින් විලියම් සීමන්ස් විසින් යපස් උණු කිරීමට විදුලි උඳුනක් සකස් කිරීම නිසා එම ක්ෂේත්‍රයේ මහා පරිමාණ කර්මාන්ත ආරම්භ වූ අතර නිෂ්පාදනයද පු¿ල් විය.

         ගෘහයේ පාවිච්චිය සඳහා යොදාගත් ගල් අඟුරු (උෂ්ණත්වය ලබා ගැනීමට) වාෂ්ප එන්ජිම නිපදවීමත් සමඟ යපස් උණු කිරීමටත්, විවිධ යන්ත්‍ර සූත්‍ර ක්‍රියාකරවීමටත්, දුම්නැව් යාත්‍රා කරවීමටත්, ජනාකීර්ණ නගරවල ධනවතුන්ගේ ගේ දොර පරිහරණය සඳහාත් ගල් අඟුරු භාවිතය වේගවත් වූයේ කාර්මික විප්ලවයේ නව සොයාගැනීම්වල ප්‍රතිඵලයක් ලෙසිනි. ගල් අඟුරු ආකරවල ජලය ඉවත් කිරීමටත් එම ආකරවල උෂ්ණත්වය පාලනය කිරීමටත් හැකිවීමෙන් එම ක්ෂේත්‍රයේ දියුණුව තවත් වේගවත් විය. නළ මඟින් ජලය ඉවත් කිරීමට ජේම්ස් වොට්ස්ගේ වාෂ්ප එන්ජිම 1812දී යොදාගැනීමට හැකිවීම හේතුවෙන් මෙන්ම ගල් අඟුරු උඩට ගැනීම සඳහා හඳුන්වාදුන් යකඩ කේබල් කම්බි ක්‍රමය භාවිතා කිරීම නිසා එම ක්ෂේත්‍රයේ සීඝ්‍ර දියුණුවක් ඇතිවිය. තවද 1812දී හම්ෆ්‍රි ඩේව් විසින් ආරක්ෂක ලාම්පු නිපදවීම එම ක්ෂේත්‍රයට කරනලද වි‍ශාල සේවයකි. 

              ගොවි කර්මාන්තය අනෙක් සෑම කර්‍මාන්තයකටම වඩා පැරණි වූ ද ප්‍රධාන වූ ද කර්‍මාන්තයයි. එය දියුණු කිරීම පිණිස පළමු කොට එහි ක්‍රම වෙනස් කිරීමක් අවශ්‍ය විය.‍ ගොවියෝ මුල් කාලයේ සිටම අවරුදු කීපයක් එකම ඉඩමක යම් කිසි දෙයක් වැවු කල එහි අස්වැන්න අඩු වන බව දැන සිටියෝය. අවුරුදු 2ක් හෝ 3ක් හෝ ගොවිතැන් කොට අවුරුද්දක් හෝ දෙකක් හෝ ඒ ඉඩම් පා¿වට හැර ඉන් පසු ගොවිතැන් කිරීමෙන් පැරණි ගොවියෝ එය වළකවා ගත්හ. පැලෑටි හා පස ද ගැන පරීක්ෂණයක් පැවැත් වූ පසු ශෂ්‍ය මාරුකිරීමෙන් ඒ දුෂ්කරතාවය මඟහරවා ගතහැකි බව පසු කාලයේදී සොයා දැන ගන්නා ලදි.

              ගොවි කර්මාන්තය ගැන ප්‍රථමවරට අත්හදා බැලීම් පැවැත් වූ යුරෝපීය ජාතිය ලන්දේසීහුය. 18වැනි ශතවර්ෂයේ මුල් භාගයේදී එංගලන්තයේද ගොවි කර්මාන්ත දියුණු කිරීම පිණිස උපක්‍රම යොදනු ලැබුවේය. ටල් නැමැති ඉංග්‍රීසි ජාතික ගොවියා සීසෑම, වැපීරීම, ශෂ්‍ය මාරු කිරීම, තෙත් වූ කුඹුරුවල දිය බැස යන්නට සැලැස්වීම ආදියෙන් ගොවිතැන ගැන විශේෂ පරීක්ෂණ පවත්වා ඒවායේ සාර්ථකභාවය ලෝකයාහට අනාවරණය කළේය. 

                කල් යාමේදී සීසෑම පිණිස දුමෙන් ක්‍රියාකරන නඟුල් හා තිරිඟු ඇටවලින් පොතු ඉවත් කිරීම පිණිස යන්ත්‍ර සූත්‍රද නිපදවනු ලැබුවේය. ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය හා කැනඩාව යන රටවල තිරිඟු ගොවිතැන් දියුණු වූයේ යන්ත්‍ර සූත්‍රාදියේ උපකාරයෙන් ගොවිතැන් කිරීම පහසු වූ බැවිනි.

               සුළං නොවදින සේ පෙට්ටි හා ටින් ආදියේ ඇහිරීමෙනුත් දුම්රියවල හා නැව්වල අයිස් පෙට්ටි තැබීමෙනුත් පලතුරු, මස් මා¿ ආදී දේ කුණු නොවී පිටරටවලට යැවීම පහසුවිය. යුරෝපයේත්, ඇමරිකාවේත් මිනිසුන් ගෙවිතැන මෙන්ම සතුන් බෝ කිරීම පිළිබඳවද සිත යොමු කළේ 18වන ශතවර්ෂයේදීය. මස් ලබා ගැනීම පිණිසත්, කිරි ලබා ගැනීම පිණිසත්, බර වැඩ ගැනීම පිණිසත් සතුන් බෝ කිරීම ක්‍රමානුකූලව වෙනස් වෙනස් අන්දමට කළයුතු බව තොමස් බේක්වෙල් නැමැත්තා විසින් පෙන්වා දෙන ලදි.

             කාර්මීකරණය හේතුවෙන් යුරෝපයේ වැඩවසම් සමාජක්‍රමය මත පදනම්වූ කෘෂිකාර්මික ආර්ථික රටාව දෙදරා කර්මාන්ත හා වෙළඳාම පදනම් කරගත්  ආර්ථික ක්ෂේත්‍රයේ දියුණුවක් ලැබීය. එමඟින් කර්මාන්ත අංශය පු¿ල්විම සිදුවූ අතර එම නිෂ්පාදන අලෙවිකිරීමේ වෙළඳ මධ්‍යස්ථාන බිහිවීම නිසා වෙළඳාමද දියුණුවිය. 

            ජෝර්ජ් ස්ටීවන්ස් විසින් ජේම්ස් වොට්ගේ වාෂ්ප බලයෙන් ක්‍රියාකල හැකි යන්ත්‍රය ආධාරයෙන් 1825දී “රොකට්” නමින් හැඳින්වූ පළමුවන ධූම යන්ත්‍රය යොදා “ලොකොමොටිව්” (Locomotive) එන්ජිම නිෂ්පාදනය කොට එමඟින් දුම්රියක් ස්ටෝක්මන් සහ ඩාර්ලිංටන් අතර ධාවනය කිරීම කාර්මික විප්ලවයේ ඉදිරි පිම්මකි. මැන්චෙස්ටර්, බර්මිංහැම්, ලීඩ්ස් නිව්කාස්ට්ල් සහ ෂෙෆීල්ඩ් කර්මාන්තශාලා වටා ඉදිවුණු කාර්මික නගර ඉන්පසු දුම්රිය මාර්ගවලින් සම්බන්ධ කෙරිණි. එමඟින් භාණ්ඩ හා මගී ප්‍රවාහනය වැඩිදියුණුවන්නට විය.

       ගොඩබිම පමණක් නොව ජලතරණය සඳහාද වාෂ්ප බලය යොදාගත හැකි බව රොබට් ෆුල්ටන්ගේ නව නිෂ්පාදනයෙන් හෙළිදරව් විය. ඔහු “කලර්මන්ට්” නම් වාෂ්ප බලයෙන් ක්‍රියාකරන නැවක් සෑදීය. මේ නැව් රුවල් නැව්වලට වඩා දියුණු තත්වයක පැවතුණි. දුම්නැව සෑදිම නිසා යුරෝපයේ දුප්පත් ජනතාව දහස් ගණනින් ඇමෙරිකාවට සංක්‍රමණය විය. එමඟින් පසුකාලීනව ඇමෙරිකාවද සීඝ්‍ර ලෙස කාර්මීකරණයට ලක්වන ආකාරයක් දැකිය හැක.

       1885දී ජර්මන් ජාතික ඩෙම්ලර් ඛණිජ තෙල් යොදාගෙන ක්‍රියාකරන මෝටර් එන්ජිමක් නිපදවීය. එතැන්සිට කාර්, බස්, ලොරි ආදී නිෂ්පාදන දියුණු විය. තවද 20වන සියවසේදී ඕර්විල් රයිට් හා විල්බර් රයිට් සොයුරන් දෙදෙනා ගුවන්යානයක් නිෂ්පාදනය කළහ. ඉන්පසුව මෙවැනි යාත්‍රා තවදුරටත් දියුණු කරන ලදි.

                කාර්මීකරණය හේතුවෙන් එංගලන්තය ප්‍රමුඛ යුරෝපයේ හා ඇමෙරිකාවේ කම්හල් හිමියන්, කාර්මික ශිල්පීන්, සේවකයින්, වෙළෙන්ඳන් හා කම්කරුවන් වශයෙන් සමාජයේ පන්තිභේද  ක්‍රමයෙන් මතුවිය. කම්හල් හිමියන් ධනය හිමි සු¿ පිරිසක් ලෙසටත් කම්කරුවන් දුප්පත් බහුතර පිරිසක් හැටියටත් පිළිගැණුනි. කම්කරුවන් දවසේ පඩියෙන් යැපෙන්නෙකු බවට පත්වූ අතර ඔවුන්ගේ ස්වාමිවරු උපරිම ලාභය පමණක් බලාපොරොත්තු වූහ. මෙකළ දැඩිලෙස කම්කරුවන්ගේ ශ්‍රමය සූරා කෑමක් සිදුවූ අතර කම්කරුවන්ගෙන් වහලුන් සේ වැඩ ගැනීමක් දැකිය හැකිය. කලක් බ්‍රිතාන්‍යයේ යටත්විජිත ලේකම් ලෙස කටයුතු කළ සිඩ්නි වෙබ් මෙම යුගය හඳුන්වා ඇත්තේ සුදු වහල් මෙහෙයක් ක්‍රියාත්මක වූ යුගයක් ලෙසයි. කර්මාන්තශාලා වල සේවයේ යෙදීසිටි සේවකයින් සඳහා පදිංචියට නිවාස (Housing Estates) ඉදිකෙරිණි. ඒවා කාර්මික ගම්මාන වශයෙන් සැළකිණි. ඒ සමඟ ඇතිවූයේ මුඩුක්කුය (Slums).  සේවකයින්ගේ දුක්ගැනවිලි හා ඕනෑඑපාකම් පිළිබඳව උද්ඝෝෂණ සංවිධානය කිරීමට විවිධ ව්‍යාපාර පිහිටවනු ලැබූ අතර “චාර්ටිස්ට්” (Chartism) එවැනි එක් ව්‍යාපාරයකි. කම්කරුවෝ ධනකුවේරයන් සමඟ ගැටී විවිධ වරප්‍රසාද දිනාගත්හ. මෙහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස පසුකාලීනව ප්‍රංශ හා රුසියන් විප්ලවයන් ද ඇතිවන ලදි. 

           භාණ්ඩ නිෂ්පාදනය සඳහා අමුද්‍රව්‍ය උවමනා වූ අතර ඒවා ලබාගැනීමටද නිෂ්පාදිත භාණ්ඩ අ‍ලෙවි කිරීමටද ප්‍රදේශ අවශ්‍ය විය. කාර්මික විප්ලවයෙන් පසු ඇතැම් යුරෝපීය ජාතීහු යටත්විජිත පිහිටුවා ගැනීමට පෙළඹුනහ. මේ නිසා ලෝකයේ රටවල් එකානෙකාගෙන් වෙන්ව හුදකලා ජාතීන් ලෙස ගතකළ කාලයේ අවසානයක් දක්නට ලැබුණු අතර ගොඩබිමින්, සාගරයෙන් හා ගුවනින් ප්‍රවාහනය ඇතිවීමට මඟපෑදීම නිසා සියලු ජාතීහු එකිනෙකා හා සම්බන්ධ වූහ.

           මෙලෙසින් කාර්මික විප්ලවයේ ඓතිහාසික වැදගත්කම සාකච්ඡා කිරීමේදී පෙනී යන්නේ එය සමකාලීනව මෙන්ම පසුකාලීනවද ලෝකයට විශාල බලපෑමක් සිදුකළ බවයි.

1857 මහා කැරැල්ල (සිපොයි කැරැල්ල )

 

  

 හැඳින්වීම.

 1857 කැරැල්ලේ ප‍්‍රභවය.

 කැරැල්ල සම්බන්ධයෙන් ඉදිරිපත්වී ඇති මතවාද.

 කැරැල්ලට හේතුවූ ප‍්‍රධානතම සාධක.

    x දේශපාලන හේතු.

    x සමාජීය හේතු.

    x ආගමික හේතු.

    x ආර්ථික හේතු.

    x යුධමය හේතු.

 කැරැල්ලට ආසන්නම හේතු.

 කැරැල්ල අසාර්ථක වීම.

 කැරැල්ලේ ප‍්‍රතිඵල.

 සමාලෝචනය.

 ආශි‍්‍රත ග‍්‍රන්ථ නාමාවලිය.

 ඇමුණුම්.

හැදින්වීම

      සිපොයි කැරැල්ල ලෙස හා හමුදා කැරැල්ල ලෙස හඳුන්වනු ලබන 1857 කැරැල්ල ඉන්දියානු ඉතිහාසයේ සුවිශේෂිත වූ සන්ධිස්ථානයකි. එය ඉන්දියානු සමාජය තුළ බි‍්‍රතාන්‍යයන්ට විරුද්ධව තිබූ පිළිකුල් සහගත ප‍්‍රතිවිරුද්ධතාවයේ ප‍්‍රතිඵලයක් ලෙස හැඳින්විය හැකිය. මෙම කැරැල්ල අසාර්ථක වුවත් පසුකාලීනව මෙමඟින් ඉන්දියානුවන්ට දිනාගත හැකි වූ ප‍්‍රතිඵලයන් රාශියකි. එය 1947 නිදහස ලබා ගැනීමේ මූලබීජය බදුවිය. මෙම කැරැල්ල ඉන්දියානුවන්ට පමණක් නොව බි‍්‍රතාන්‍යයන්ටද විශාල බලපෑමක් ඇතිකරන ලදී. ඔවුන්ට තම යටත්විජිත ප‍්‍රතිපත්ති පිළිබඳව නැවත සිතා බැලීමට මෙමඟින් සිදු වූ අතර විශාල ජීවිත හා දේපළ හානියකටද මුහුණ දීමට සිදුවිය. ඉන්දියාවෙන් පිටත අනිකුත් බි‍්‍රතාන්‍යය යටත්විජිත තුළද මේ පිළිබඳ රාවය පැතිර ගිය අතර ඒවායේ ජාතිකානුරාගී අදහස් වර්ධනය වීමටද මෙය හේතුවිය. එබැවින් මෙම 1857 කැරැල්ල සමස්ත බි‍්‍රතාන්‍යය අධිරාජ්‍යය සළිත කර වූ අවස්ථාවක් ලෙස හැඳින්විය හැකිය.

      මෙම කැරැල්ලේ ප‍්‍රභවය හා ඒ සම්බන්ධයෙන් ඉදිරිපත් වී ඇති මතවාදයන් පිළිබඳව මෙන්ම කැරැල්ලට හේතු වූ සාධක මෙමඟින් පුළුල්ව ඉදිරිපත් කිරීමට බලාපොරොත්තු වී ඇති අතර එහි පැතිරීම, අසාර්ථකවීම හා පසුකාලීනව ඇති වූ  ප‍්‍රතිඵල සම්බන්ධයෙන් සංක්ෂිප්ත විස්තරයක්ද ඉදිරිපත්කර ඇත.   

1857 කැරැල්ලේ ප‍්‍රභවය

     ඉතා දිගුකාලයක් තුළ මහජනතාවට පුරුදුව තිබූ පරිපාලනයේත් ජීවනෝපායේත් පරිවර්තන ඇතිකරලීමෙන් මෙන්ම ඉන්දියාවේ බි‍්‍රතාන්‍යය ආධිපත්‍යය ඉතා වේගයෙන් පැතිරීම නිසාත් ඉන්දීය ජන ජීවිතයේ තිබූ ශාන්ත ගතිපැවතුම් ක්‍රමයෙන් සංකීර්ණ විය. මේ හේතුවෙන් ඉන්දියාවේ ජනතාව තුළ අසහන තත්වයන් වර්ධනය වූ අතර බි‍්‍රතාන්‍යය පාලන තන්ත‍්‍රයේ තිබූ අදූරදර්ශී ක‍්‍රියා හේතුවෙන් සමාජයේ ඉහළ සිට පහළ දක්වා සියලූම පිරිස් අතර බි‍්‍රතාන්‍යය විරෝධී ආකල්පද ගොඩනැගෙන්නට විය. එහි ප‍්‍රතිඵලයක් ලෙස අවස්ථා කීපයකදී රටේ විවිධ පළාත්වල කැරලි ඇතිවිය. 

ඒ අතර,

x මදුරාසි ප‍්‍රසිඩන්සියේ ආණ්ඩුකාරතැන වූ විලියම් බෙන්ටින්ක් සාමිගේ සම්මුතිය අනුව මදුරාසියේ ප‍්‍රධාන අණදෙන නිළධාරියා විසින් නිකුත් කරනලද අලූත් නීතිවලට විරෝධය දැක්වීමක් වශයෙන් කර්ණාට ප‍්‍රදේශයේ වෙල්ලෝරයේ සිපොයි භටයන් විසින් 1806දී කරනලද කැරැල්ල. 

x අධ්‍යක්ෂ මණ්ඩලයේ අනුල්ලංඝනීය වූ ආඥාව අනුව සර් ජෝර්ඡ් බාලෝ විසින් වාඩි කොන්ත‍්‍රාත්තු පිළිබඳ ඇතැම් අතිරේක ලාභයක් නවත්වාලීම මූලික හේතුවකොට ගෙන  1808-1809 අතර කාලයේදී මදුරාසි හේවායන් අතර හටගත් කැරැල්ල.

x 1816 බරේලි විප්ලවය. 

x බුරුමයට මුහුදෙන් යන්නට දුන් අණට විරුද්ධව විරෝධතා දැක්වීමක් වශයෙන් කල්කටා ආසන්නයේ වූ බැරක්පූර්හි සිපොයිවරු 1824දී  කරනලද කැරැල්ල.

x 1831-1832 කෝලේ කැරැල්ල.

x 1855-1856 සන්තාල් කැරැල්ල.

     ආදී වශයෙන් කැරලි අවස්ථා ඇතිවිය. මෙහි උච්ඡ්තම අවස්ථාව වූයේ 1857දී හටගත් හමුදා කැරැල්ල හෙවත් සිපොයි කැරැල්ලයි. මෙය ඉන්දියාව තුළ බි‍්‍රතාන්‍යයන් ගොඩනගාගෙන සිටි අද්විතීය ආධිපත්‍යය හා ශක්තිය සළිත කරවිමට තරම් සමත්විය. 

      1856 පෙබරිවාරි මස අග‍්‍රාණ්ඩුකාර ධූරයේ වැඩ භාරගත් කැනිං සාමිගේ සය අවුරුදු පාලන යුගය තුළ සිදුවූ වැදගත් සිද්ධීන් මත මෙම කාලය ඉතා වැදගත්වේ. විශේෂයෙන්ම කලින් සිටි බි‍්‍රතාන්‍යය ආණ්ඩුකාරවරුන්ගේ පරිපාලනයේ ප‍්‍රතිඵලයක් වශයෙන් ස්ථාපිත වූ ඉන්දියාවේ බි‍්‍රතාන්‍යය පාලනය දෙකට බෙදන කඩඉමක් ලෙස හැඳින්විය හැකි 1857 කැරැුල්ලට මුහුණ දීමට සිදුවූයේ කනිං සාමිවරයාටය. 

        19වන සියවසේ මුල්භාගයේ සිටම ඉන්දියාව තුළ බි‍්‍රතාන්‍යයන්ගේ කටයුතුවලට ජනතාව තුළින් විරෝධතා මතුවිය. ඉංග‍්‍රීසින් ස්වකීය බල ව්‍යාප්තියේදී දේශීයයන්ගේ සිතුම් පැතුම් නොතකන ලදී. ඉන්දියාවේ මුල්කාලයේ සිටම ප‍්‍රාදේශික වශයෙන් විවිධ ජනතා විරෝධතාවන් මතුවූ අතර බි‍්‍රතාන්‍යයන් ඒවා එතරම් වැදගත්කොට නොසැළකීය. මේ සුළු කැරලි හා විරෝධතා ඒකාබද්ධකොට බි‍්‍රතාන්‍යය විරෝධී ව්‍යාපාරයක් බවට පත්කිරීමට හැකියාවක් හෝ සංවිධානයක් මුලදී ඉන්දියානුවන්ට නොවීය. මේ ආකාරයට ඉන්දියාවේ සෑම ප‍්‍රදේශයකම පාහේ උද්ගතවු විරෝධතා 1857වන විට උග‍්‍ර කැරැල්ලක් බවට පත්විය. 

 

කැරැල්ල සම්බන්ධයෙන් ඉදිරිපත්වී ඇති මතවාද

       මෙම ඉන්දීය හමුදා කැරැල්ලේ නිධානය හා එහි අදහස සම්බන්ධයෙන් ප‍්‍රධාන මත දෙකක් තිබේ. එනම්,

 එය හුදෙක් යුධහමුදා කැරැල්ලකි.

 බි‍්‍රතාන්‍යය පාලනය පිටුදැකීමට සංවිධානය කරනලද කුමන්ත‍්‍රණයකි.

 වශයෙනි .

        

          කෙසේ වුවද මේ සම්බන්ධයෙන් විවිධ අදහස් දැක්වූ අය අතරින් ප‍්‍රධානතම පුද්ගලයෙක්වන  ලෝරන්ස් සාමි” දක්වන්නේ  මෙම කැරැල්ලේ ආරම්භය හමුදාවෙන් හටගත් බවත්, එහි නුදුරු හේතුව පතරොම් සිද්ධිය බවත්, ඒ හැර කිසිවක් නොවන බවත්ය”. සිය මතය තවදුරටත් තහවුරු කරන ඔහු දක්වන්නේ  බ්‍රිතාන්‍ය පාලනය ගැන අප‍්‍රසාදයට පත්ව සිටි අය සිය පෞද්ගලික අරමුණු ඉටුකර ගැනීමට මේ කැරැල්ල පාදක කොටගත් නමුත් මෙය කිසිදු ආකාරයක පූර්ව කුමන්ත‍්‍රණයක ප‍්‍රතිඵලයක් නොවන බවත්ය”. නමුත් මේ ගැන වෙනස් මතයක් ඉදිරිපත්කරන  සර් ජේම්ස් ඌට්මේ” දක්වා ඇත්තේ  බ්‍රිතාන්‍යන් කෙරෙහි වූ හින්දූන්ගේ ආකල්ප , ආයුධයක් කොටගත් මුස්ලිම්වරුන්ගේ කුමන්ත‍්‍රණයක ප‍්‍රතිඵලයක් වූ බවයි” . කෙසේ වුවද කැරැල්ලේ පසුබිම හා හේතු සාධක පිළිබඳව විමසීමේදී 1857 හමුදා කැරැල්ල එක්තරා සුවිශේෂී වූ හේතුවකින් හටගත්තක් නොවන බවත් එය සිද්ධි හා හේතු රාශියක සංකලනයක ප‍්‍රතිඵලයක් බවත් පැහැදිලිය.

 

කැරැල්ලට හේතුවූ ප‍්‍රධානතම සාධක.

මෙම කැරැල්ලට පාදක වූ හේතු ප‍්‍රධාන කොටස් 5කට බෙදිය හැකිය. 

x දේශපාලන හේතු.

x සමාජීය හේතු.

x ආගමික හේතු.

x ආර්ථික හේතු.

x යුධමය හේතු.

x දේශපාලන හේතු

       දේශපාලනික කරුණු සම්බන්ධයෙන් ප‍්‍රධානවම වගකිවයුතු වන්නේ ඩැල්හවුසි සාමිය. මොහුට පෙර සිටම රටේ ජනතාව තුළ බි‍්‍රතාන්‍යය පාලනය කෙරෙහි විවිධ අමනාපකම් තිබුණත් ඒවා උත්සන්න වූයේ ඩැල්හවුසිගේ කාලයේදීය. විශේෂයෙන්ම ඩැල්හවුසිගේ අස්වාමිකවාදය හා ප‍්‍රදේශ ඈඳා ගැනීම මුළු ඉන්දියාව පුරාම දැඩි නොසන්සුන්තාවයක් හා සැකයක් ඇති කළේය. මෙහිදී ඔහුගේ අස්වාමිකවාදය යනු උරුමක්කාරයෙකු නොමැතිව ප‍්‍රාදේශීය නායකයා මියගියේ නම් ඔහු හදාවඩා ගත් කුමාරයෙකුට සිහසුන හෝ රජයන විරුදය හිමිනොවන්නේය යන්නයි. මේ අවස්ථාවලදී එම ප‍්‍රදේශ ඉන්දියාවේ බි‍්‍රතාන්‍යය අධිරාජ්‍යය පාලනයට හිමිවන බව ඔහු පෙන්වා දුන්නේය. මෙම න්‍යාය අනුව  "ජාන්සි මහාරාණිට” දරුවෙකු හදාවඩා ගැනීමට ඩැල්හවුසි ඉඩ නොදුන්නේය. තවද පෙෂ්වාහී දෙවන බාජී රා ඕගේ හදාවඩා ගත් පුතු වූ නා නා සහිබ් රාජ්‍ය උරුමක්කරු ලෙස නොපිළිගන්නා ලදී.  

      ප‍්‍රදේශ ඈඳා ගැනීමේදී ඩැල්හවුසි සාමි සතාරා, ජාන්සි සහ නාග්පූර් යන ප‍්‍රදේශ බි‍්‍රතාන්‍යය පාලනයට ඈඳා ගත්තේ ඉතාමත් වංචාකාරී ලෙසය.  මෙලෙස වෙළඳ සමාගමේ පාලකයින් එම සමාගමට අයත් භූමි ප‍්‍රමාණය පුළුල් කරගැනීමේ හා බි‍්‍රතාන්‍යය පාලනය තහවුරු කරගැනීමේ අභිප‍්‍රායෙන් ගෙනගිය ප‍්‍රදේශ ඈඳා ගැනීමේ ව්‍යාපාරය කෙරෙහි එම ප‍්‍රදේශවල පාරම්පරික පාලකයන් මෙන්ම සාමාන්‍යය ජනතාවද කිසිසේත්ම ප‍්‍රසාදයක් නොදැක්වීය. මරාත දේශය, සින්ඞ් රාජ්‍යය, නාග්පූර්, සතාරා වැනි ප‍්‍රදේශ සේම ඉතා ප‍්‍රබල ජාතියක් වූ සික්වරු පරදවා පන්ජාබයද අල්ලා ගැනීමටද බි‍්‍රතාන්‍යයන් සමත් වූහ. 

      විශේෂයෙන්ම අස්වාමිකවාදය යටතේ රාජ්‍යයකට උරුමක්කරුවෙකු තේරීමේදී බි‍්‍රතාන්‍යය පාලකයින්ගේ අවසරය ලබාගතයුතු වූ අතරම එවැනි කොන්දේසියක් පනවන ලද්දේ බි‍්‍රතාන්‍යයන්ට පක්ෂපාතී අයෙකු හෝ සිය හිතවතෙකු පත් කිරීමේ අරමුණෙනි. එසේම එමඟින් එම ප‍්‍රදේශ කෙලින්ම බි‍්‍රතාන්‍යය පාලනයට යටත් කරගත හැකිබව සිතීය. මේ අනුව මෙම අස්වාමිකවාදය යටතේ හින්දු රාජ්‍යය විශාල ප‍්‍රමාණයක් අල්ලා ගත්හ. මේ අතරම  "නවාබ්” හා  "රාජා” යන පදවි අහෝසි කිරීමත් කලින් සිටි අධිරාජ්‍යයාගේ විශ‍්‍රාම මුදල අහිමි කිරීමත් යනාදී සාධක මත ජනතාව මෙන්ම නායකයෝද කලකිරී සිටියහ. 

       තවද 1856දී මෝගල් අධිරාජ්‍යයාවන බහදූර් ෂාගේ මරණින් අනතුරුව එතෙක් නාමිකව පැවති මෝගල් අධිරාජ්‍යය පාලනය අවසන් කිරීමට බි‍්‍රතාන්‍යයන් තීරණය කළහ. එහෙත් මෙයට විරුද්ධ වූ ෂාගේ බිරිඳ වූ ශීනත් මහල් බි‍්‍රතාන්‍යයන්ට විරුද්ධව කුමන්ත‍්‍රණය කිරීමට පටන් ගත්තාය. තවද ඩැල්හවුසි විසින් බහදූර් ෂාගේ අනුප‍්‍රාප්තිකයන්ට තම මාළිගාව ලෙස රතු බළකොටුව පාවිච්චි නොකරන ලෙසත් කුතාබ් මිනාර් අසළ තැනක් තම වාසස්ථානය කරගන්නා ලෙසත් 1849දී ප‍්‍රකාශ කිරීමෙන් මූඝල් රජ පරම්පරාවට බරපතළ ලෙස අපහාස කරන ලදී. බි‍්‍රතාන්‍යයන් විසින් ඉක්මන්කාරීව ගන්නාලද තීරණයෙන් මුස්ලිම්වරුන් අතර මහත් අප‍්‍රසාදයක් ඇතිවූ අතර බි‍්‍රතාන්‍යය විරෝධී ව්‍යාපාරයකට පදනම වැටීමෙහිලා එයද සාධකයක් විය . 

x සමාජීය හේතු.

    සමාජීය වශයෙන් දේශීය රාජ්‍යයන් ඈඳා ගැනීමේදී රාජ්‍ය පරම්පරාවන් ඉවත් කිරීමට සිදුවූ අතර ඉන්දියානුවන්ට තමන් තුළ වූ දේශපාලන හා පරිපාලන දක්ෂතා පෙන්වීමටද ඉඩක් නොවීය. පාලකයින්ගේ පවුල්වල තත්වය මෙන්ම ස්වාධීනත්වයද එමඟින් බිඳී ගියේය.

     බෙන්ටින්ක් විසින් නිදහස් ඉඩම් භුක්ති ක‍්‍රමය යළි ඇතිකිරීම නිසා ඉඩම් හිමියන් ලැබූ ආදායම අඩුවිය. මෙය ඉඩම් හිමියන්ගේ ආදායමට පහර වැදීමක් විය. මේ නිදහස් භුක්ති ක‍්‍රමය ගැන පරීක්ෂණ පැවැත්වූ  "ඉනාමි” කොමිසම ඩෙකෑනයේ ඉඩම් 20,000ක් රජයට පවරා ගත්තේය. මෙය ඉතා දරුණු උවදුරුද ඇතිකරන ලදි. ඉතා විශාල පිරිසකට ජීවනෝපායන් අහිමිකිරීමටත් මෙම ක‍්‍රියාකලාපය හේතුවිය. 

      තවද බි‍්‍රතාන්‍යයන් අනුගමනය කළ උසාවි සම්බන්ධ නීති නිසාද ජනතාව අතර විවිධ නොසන්සුන්තා හටගත්තේය. යුරෝපීය විනිශ්චයකරුවන් රටේ භාෂාව හෝ සිරිත්විරිත් ආදිය නොදත්නිසා අලූත් අධිකරණ ක‍්‍රමය ඉන්දියානුවන් දුටුවේ ඉමහත් අන්තරාදායක දෙයක් ලෙසය. මනාව නීතිය අවබෝධකර නොගෙන යුක්තිය පසිඳලීමට ක‍්‍රියාකිරීමෙන් වූයේ එම කටයුතුවලට අනවශ්‍යය වියදමක් වැයවීම හා කල්ගතවීමයි. මෙය ජනතාවට දැඩි පීඩාකාරීවූ අතර රැුකියා විරහිතව සිටි ජනකොටස් වලට ඉමහත් හානිදායක විය. උසස් තනතුරුවලින් දේශීයන් ඉවත් කිරීමෙන් දේශීය ජනතාවම නැවත පීඩාවට ලක්විය. රදළවරු මෙතෙක් ඔවුන්ට සමාජයේ ලැබී තිබූ තත්වය අහිමිවී යාම නිසා මහත් පීඩාවට සේම අපේක්ෂා භංගත්වයට පත්විය. තම වරප‍්‍රසාද අහිමි කිරීමේ කනස්සල්ල මත කැරලිවලට සහය දීමට දේශීය ප‍්‍රභූවරුන් ඉදිරිපත් විය. ඒ අනුව මෙම ඉඩම් හිමි රදළවරුන්ගේ නායකත්වය යටතේ දකුණු ඉන්දියාවේ මයිසූර් ප‍්‍රදේශයේ හා මදුරාසියේ කැරලි තත්වයන් ඇතිවිය.

        මීටත් වඩා උග‍්‍ර බරපතළ ගැටළුව වුයේ ඉන්දියාව පුරා සිටි ගෝත‍්‍රික ජනකොටස් තම ස්වාධීන ජීවිතයට බි‍්‍රතාන්‍යය පාලනයෙන් තර්ජන එල්ලවීම නිසා කැරලි ඇතිකිරීමට ඉදිරිපත්වීමයි. මෙම කැරලි රාඡ්පුටානා, බිහාර් හා ඔරිස්සා ආදී ප‍්‍රදේශවල ඇතිවිය. මේ තත්වය මත 1857 පමණ වනවිට උද්ගත වූ තවත් අර්බුදයක් වූයේ බි‍්‍රතාන්‍යයන්ගේ උඩඟුකමයි. ඉංග‍්‍රීසි ජාතිකයන්, ඉන්දියානුවන් ඉතාමත් පහත් ජනකොටසක් ලෙස සළකනු ලැබීය. පරම්පරාගත, වංශවත් පවුල්වල අධිපතීන්ට වඩා ඉතා පහළ තනතුරු දැරූ ඉංග‍්‍රීසි සේවකයා සමාජ තත්වය අතින් උසස් කොට සැළකීමට බි‍්‍රතාන්‍යයන් ක‍්‍රියාකළහ. තමන්ට පාලන වරප‍්‍රසාදය ලබාදුන්නේ දෙවියන්වහන්සේය යන මතයේ එල්බ සිටි ඉංග‍්‍රීසින් සෑම ඉන්දියානුවෙක්ම නින්දාවට හා ගර්හාවට ලක් කළේය. ආත්ම ගරුත්වය ඉතා ඉහළින් සැළකූ අභිමානවත් ජාතියක් වූ ඉන්දීය ජනයා මෙය නොඉවසීය.

      තවද ආසියාතික ජාතීන්ට වඩා තමන් උසස් බවත් එම නිසාම ආසියාතිකයන් පාලනය කිරීමේ අයිතිය තමන් සතු බවත් ඉංග‍්‍රීසීන් සිතූහ. මේ තත්වය මත සෑම ඉන්දීය ජාතිකයෙකු තුළම ඉංග‍්‍රීසීන් කෙරෙහි කලකිරීමක් මෙන්ම පිළිකුලක්ද ඇතිවිය. 

       බි‍්‍රතාන්‍යයන් විසින් ඉන්දියාවට නවීන තාක්ෂණික ක‍්‍රමවේදයන්වන දුම්රිය හා විදුලි පණිවිඩ සේවා හªන්වාදීමද, නිවැරදිව තේරුම්ගැනීමට ඉන්දියානුවෝ අසමත් විය. විදුලිපණිවිඩ මාර්ගවල කණු සිටුවන්නේ ඉන්දීය ජනතාව ඒවායේ එල්ලා මරා දැමීම සඳහාය යන ප‍්‍රචාරයක් පැතිරගොස් තිබුණි. දුම්රිය මැදිරිවල බ‍්‍රාහ්මණයින් හා පංචමයින් එකට වාඩිවී යාම දැඩිමතධාරී හින්දූන්ගේ  මහත් උදහසට හේතුවිය. මෙවැනි තත්වයක් ඇති කිරීම තම කුලවාදය හා ආගම විනාශ කිරීමට හිතාමතාම කරන ලද්දක් බවට ඔවුහු විශ්වාස කළහ . 

      බි‍්‍රතාන්‍යයන් විසින් සතිපූජාව තහනම් කිරීමත් එය පැවැත්වීම නීතියෙන් දඩුවම් ලැබිය හැකි වරදක් බවට ප‍්‍රකාශ කිරීම, ළදැරියන් මරා දැමීම තහනම් කිරීම, වැන්ඳඹුවන්ට නැවත විවාහයට අවසර දීම, බහුභාර්යා සේවනය තහනම් කිරීම වැනි සුබවාදී ක‍්‍රියාද සාමාන්‍ය ජනතාව අතර දෙගිඩියාවක් ඇති කළේය. 

       තවද සෑම අවුරුදු 100කට වරක්ම ඉන්දියාවේ පාලකයන් වෙනස් විය යුතුය යන පිළිගැනීමක් ඉන්දියානුවන් තුළ පැවති අතර 1757දී ප්ලාසේ සටන දිනූතැන් පටන් අවුරුදු 100ක් ගතවන 1857 දක්වා බි‍්‍රතාන්‍යයෝ ඉන්දියාවේ පාලනය ගෙනගියහ. මේ නිසා අවුරුදු 100ක් ගියතැන බි‍්‍රතාන්‍යය පාලනයද අවසන්වනු ඇතැයි ඉන්දියානුවන් විශ්වාස කළේය.

x ආගමික හේතු.  

    ආගමික වශයෙන් මෙතෙක් ඉන්දියානුවන් තුළ පැවති ආගමික විශ්වාස මෙන්ම කුලභේදය ආදී සමාජගත ධර්මතාද ඉංග‍්‍රීසින්ගේ ආක‍්‍රමණයට හසුවිය. විශේෂයෙන් කතෝලික ආගම ප‍්‍රචාරය කිරීම සඳහා මිෂනාරීන් දැරූ වෑයමත්, ඔවුන්ගේ විචාරශීලි නොවූ අදහසුත් හා රජය විසින් ඔවුන්ට අනුබල දීමත් යන කාරණා හේතුවෙන් හින්දු හා මුස්ලිම් ජනතාව කලබලයට පත්වූහ. බි‍්‍රතාන්‍යයන් ඉන්දීය ආගම් පහත් සේ සැළකූ අතර 1850දී ඩැල්හවුසි පැනවූ නීතියකින් ආගම වෙනස්කර කතෝලික ආගම වැළඳගන්නා අයගේ පාරම්පරික දේපළවල අයිතීන් සියල්ල ආරක්ෂාකර දීමටත් බි‍්‍රතාන්‍යයන් ඉදිරිපත්විය. 

      බි‍්‍රතාන්‍යයන් විසින් නූතන අධ්‍යාපනය හඳුන්වාදෙමින් පාඨශාලා ආරම්භ කිරීම, එතෙක් සාම්ප‍්‍රදායික අධ්‍යාපන ආයතන මඟින් ඉගෙනීම පාලනය කළ හින්දු  "පණ්ඩිත්”වරුන්ගේත්, මුස්ලිම්  "මවුලවි”වරුන්ගේත් සමාජ අවශ්‍යතා අඩුකරන සාධකයක් විය . නව නීති හඳුන්වාදීම මඟින් හින්දු දේවාල හා මුස්ලිම් පල්ලිවලට බදු පනවන ලදී. මෙම හේතුන්ද ඉන්දියානු ආගමික මතධාරීන්ගේ කෝපයට හේතුවිය.

x ආර්ථික හේතු

        බි‍්‍රතාන්‍යය සමාගම ඉන්දියාවේ රෙදිපිළි, ඉන්ඩිගෝ, කුළුබඩු හා ධාන්‍ය වර්ග ඉතා සුළු මුදලට ලබාගෙන යුරෝපයේදී අධික ලාභ තබාගෙන විකුණන ලදී. විශේෂයෙන් ඉන්දියාවේ රෙදිපිළි වර්ගවලට එංගලන්තයේ රෙදිපිළි සමඟ තරඟ කිරීමට සිදුවූ අතර බි‍්‍රතාන්‍යය රජය එංගලන්ත රෙදිපිළි නිෂ්පාදකයන් ආරක්ෂාකර ගැනීම සඳහා ඉන්දියානු රෙදිපිළි වලට අධික බදු හා සම්බාධක පනවන ලදී. එමඟින් ඉන්දියානු රෙදිපිළි කර්මාන්තය අඩපණ වූ අතර ඉංග‍්‍රීසි වෙළඳ සමාගම ඉන්දියාවේ රෙදි අපනයනය කිරීම නවත්වා එංගලන්ත කර්මාන්තශාලා සඳහා කපු හා ජූට් ලබාගැනීමට උනන්දු විය. 

       මෙමඟින් ඉන්දියාව එංගලන්තයට අමුද්‍රව්‍යය සපයන රටක් බවට පත්වූ අතර ඉන්දියාවේ හස්ත කර්මාන්ත හා ගෘහාශ‍්‍රිත කර්මාන්ත එමඟින් බිඳවැටිණ. වෙළඳ සමාගම සීමාරහිතව එංගලන්තයේ නිෂ්පාදන නැවත ඉන්දියාවට ආනයනය කිරීම හේතුවෙන් ඉන්දියානු ආර්ථික සම්පත් පිටරටට ඇදීයන ලදී. ඒ හේතුවෙන් ඉන්දියානුවන්ට රැුකීරක්ෂා නැතිවූ අතර විරැකියාව, දිළිඳුකම හා සාගතය ඉන්දීය සමාජය පුරාම ව්‍යාප්තවන ලදී. බි‍්‍රතාන්‍යයන් ඉන්දියාවේ කරගෙන ගිය සූරාකෑම ගැන සඳහන් කරමින් එවකට මදුරාසි ආදායම් මණ්ඩලයේ සභාපතිව සිටි ඩෝන් සලිවාන් මෙසේ පැවසීය.  "අපේ ක‍්‍රමය තෙතමනය උරන මුහුදු හත්තක් (ස්පොන්ඡ්) මෙන් හරියටම ක‍්‍රියාත්මක වේ. මේ ක‍්‍රමය අනුව ගංඟා නදියේ ඉවුරුවල ඇති සියළුම හොඳදේ ගලාගෙන ගොස් එංගලන්තයේ තේම්ස් නදියේ තැන්පත් වේ.” 

x යුධමය හේතු

      මේ ආකාරයට රටේ විවිධ පළාත්වලින් ඉංගී‍්‍රසි පරිපාලනයට විරුද්ධව කැරලි මෙන්ම ජනතාව තුළ ක්‍රෝධය ඇතිවූ අතර ඒවා නිදහස් සටන් හා අරගල වශයෙන් ඉස්මතුවීමට පටන්ගත් බව පෙනේ. මෙවන් අවස්ථාවලදි සිපොයි හමුදා බි‍්‍රතාන්‍යය පාලනය හා සුහදව සිටියේනම් මෙම විරෝධතා මෙතරම් විශාල අරගල සේ දියත් නොවනු ඇත. නමුත් සිපොයි හමුදාව තුළද වෙළඳ සමාගම ගැන විශාල කලකිරීමක් හා කෝපයක් වර්ධනය වන ආකාරයක් දැකිය හැකිය. තවද මෙම කැරැුල්ල එක්තරා අතකට සමාජයේ සෑම තරාතිරමකටම අයත් ජනයා තුළ ඇතිවූ විරෝධතා පිටකිරීමට අවස්ථාවක් ලබාදීම වැනිය. කෙසේ වුවද සිපොයි හමුදාව තුළින්ද මෙම කැරැල්ලට බලපෑ හේතු සාධක මතුව ආ බව පෙනේ. 

       විශේෂයෙන්ම කාලයක සිට බෙංගාල හමුදාව තුළින් දුර්වලතා රාශියක්ම දැකගත හැකිවිය. මේ සඳහා කරුණු 3ක් බලපානලදැයි විශ්වාස කෙරේ. එනම් 

1. දක්ෂ යුධනිළධාරීන් කිහිපදෙනෙක්ම දේශපාලන කටයුතු සඳහා මාරුකිරීම හේතුවෙන් යුධහමුදාවේ නායකත්වය දුබලවී ගියේය.

2.  තත්වය ඉහළ කිරීම ජ්‍යේෂ්ඨත්වය අනුව සිදුවූ හෙයින් බොහෝ අදක්ෂ නිළධාරීන්ට උසස් තනතුරු ලැබිණි.

3. දැඩිලෙස පිළිගැනුණු වයස සීමාවක්ද නොවූ හෙයින් තමන්ගේ ශක්ති ප‍්‍රමාණය ඉක්මවූවනැයි පෙනෙන හේවායන්ටද සේවයේ යෙදෙන්නට ඉඩදෙන ලදී.

     1857 පමණ වනවිට බෙංගාල යුධහමුදාවේ වර්තමාන උත්තර් ප‍්‍රදේශය ආශ‍්‍රිතව සිටි යුරෝපීය හේවායන් හා නිළධාරීන්ගේ සංඛ්‍යාව ප‍්‍රමාණාත්මක වශයෙන් 19%ක් වැනි අඩු සංඛ්‍යාවකි. මේ වනවිට ඉන්දියාවේ සිටි බි‍්‍රතාන්‍යය හමුදාවේ සංඛ්‍යාව 45,322ක් පමණ වූ අතර ඉන්දියානු භටයන්ගේ සංඛ්‍යාව 233,000 පමණ විය . යුධ කටයුතු පිළිබඳ මනා පළපුරුද්දක් ඇති රාඡ්පුත් භටයන් මෙන්ම බ‍්‍රාහ්මණ වංශික භටයන්ද බි‍්‍රතාන්‍යයන් යටතේ සේවය කළ අතර ඔවුන් බි‍්‍රතාන්‍යයන් ඉන්දියාවේදී ලැබූ ජයග‍්‍රහණ රාශියකටම මුල්විය. නමුත් ඔවුන්ට නිතරම ලැබුනේ දෙවන පංතියේ සැළකිල්ලකි . යුරෝපීයන්ගෙන් වැඩිදෙනෙක්ම අළුතින් යටත්කර ගත් පන්ජාබ් ප‍්‍රදේශය ආශ‍්‍රිතව සිටිය අතර තවත් පිරිසක් ක‍්‍රිමියාවේ සේවයට ගෙනයන ලදී. දේශසීමාවල පරිපාලන කටයුතුවලට යුදභටයින් යෙදවීමත් මෙම විෂමානුපාතයට පාදකවූ තවත් කරුණකි. තවද සංග‍්‍රාමෝපාය සම්බන්ධයෙන් වැදගත්වු බොහෝ ස්ථානද, තුවක්කුවලින් වැඩි ගණනක්ද සිපොයි භටයන්ගේ පාලනය යටතේ පැවතිණි. යුධහමුදාවේ යුරෝපීයන්ගේ සංඛ්‍යාව ප‍්‍රමාණාත්මක වශයෙන් ශක්තිමත්ව පැවතුනේ නම් සිපොයි හමුදාවේ පැවති අප‍්‍රසාදය හා විනයානුකූල නොවීමද මෙතරම් අන්තරායකර නොවන්නට ඉඩතිබිණි . 

           සිපොයි හමුදාවට බඳවා ගන්නවුන්ගෙන් බොහෝ දෙනෙකුම එකම ප‍්‍රදේශයකට (වර්තමාන උත්තර් ප‍්‍රදේශයට) හා එකම කුලයකට අයත් වූවන් හෙයින් පවුල් සබඳකම් වැනි බැඳීමකින් ද එය එකමුතුව පැවැතිණි. විනය පිළිබඳ බටහිර අදහස් මඟින් සමාන බවක් ඇතිකරවන්නට ඉඩ නොදෙන තරමට කුලභේදය පිළිබඳ අදහස් උග‍්‍රව පැවතුණි. එබැවින්  ර්‍ණකුලීනත්වය මඟින් කැරැුල්ලට ලැබෙන්නේ රුකුලකි” යනුවෙන් සර් චාල්ස් නෙපියර් සඳහන් කළේය .

        තවද සිපොයි හමුදා නඩත්තුව වියදම් අධිකසහගත මෙන්ම අකාර්යක්ෂම වූවකි. පඩි ගෙවීමේදී ඉන්දියානු සොල්දාදුවන්ට අඩුවෙන් වැටුප් ලැබුණු අතර ඒ හා සමානම කාර්යයන් කරන බි‍්‍රතාන්‍යය සොල්දාදුවන්ට ලැබුණු වැටුප අටගුණයකින් වැඩිවිය. උසස්වීම් ලබාදීමේදීද බි‍්‍රතාන්‍යය හමුදා සෙබලූන්ට විශේෂත්වයක් ලැබුණු අතර ඉන්දියානුවන්ට ලබාගත හැකිවූ එකම උසස්වීම වුයේ  ර්‍ණසුබේදාර්”නම් වූ පහත්ම නිළයකි. 

        1856දී බි‍්‍රතාන්‍යය පාර්ලිමේන්තුවේ සම්මතකරන ලද  ර්‍ණපොදු යුදසේවයට බඳවා ගැනීමේ” පනතට අනුව ඉන්දියානු සොල්දාදුවන්ට බි‍්‍රතාන්‍යය වෙනුවෙන් විදේශයන්හි යුද්ධකිරීමට නියම කෙරිණි. එමඟින් බුරුමය, චීනය, ඇෆ්ගනිස්තානය හා පර්සියාව වැනි දුරබැහැර ප‍්‍රදේශවල සේවය කිරීමට ඉන්දියානු භටයන්ට සිදුවූ අතර එය ඔවුන්ට මහත් වෙහෙසකාරී විය. විශේෂයෙන්ම බුරුම යුද්ධය සඳහා ඉන්දියානු සෙබලූන් මුහුදු මාර්ගයෙන් ගෙනයාමට ගත් තීරණය බ‍්‍රාහ්මණ වංශික හමුදා සෙබලූන්ගේ කනස්සල්ලට හේතුවිය. මන්දයත් ඔවුන්ගේ සමාජය තුළ පිළිගත් චාරිත‍්‍ර ධර්ම අනුව බ‍්‍රාහ්මණයන් මුහුද තරණය කර එතෙර යාම තහනම් දෙයක් විය .  

     ඇෆ්ගන් යුද්ධයෙන් බි‍්‍රතාන්‍යයන් දරුණු ලෙස පරාජයට පත්වූ අතර එමඟින් බි‍්‍රතාන්‍යයන්ගේ කීර්තියද බිඳවැටිණි. බි‍්‍රතාන්‍යයන් පරාජය කළහැකි ජාතියක් යන හැඟීම ඉන්දියානුවන් අතර ඇතිවීමෙන් කැරැුල්ලට අවශ්‍යය එඩිතරබවද ලැබිණි. 

         ව්‍යාජ හේතු දක්වමින් ඉන්දියානු ප‍්‍රාදේශීය රාජ්‍යය බි‍්‍රතාන්‍යයන් විසින් ඈඳාගත් අතර ඒවායේ සිටි හමුදා විසුරුවාහරින ලදී. එමඟින් එම හමුදා භටයින්ට තම රැුකියා අහිමි වූ අතර ජීවත්වීමේ මාර්ගද අහිමිවිය. මේ තත්වයට තමන් පත්කිරීම ගැන ඔවුන් බි‍්‍රතාන්‍යයන් සමඟ වෛර බැඳගත් අතර බි‍්‍රතාන්‍යයන්ට විරුද්ධ ව්‍යාපාරයක් මහජනතාව අතර ගෙනයන බවට ඔවුහු දිවුරා ප‍්‍රකාශ කළහ . 

කැරැල්ලට ආසන්නම හේතු

   කැරැුල්ලට ආසන්නතම හේතුව වූයේ  ර්‍ණඑන්ෆීල්ඞ්” නම් අළුතින් හªන්වාදුන් තුවක්කුව සඳහා මේද තවරන ලද ග‍්‍රීස්වලින් යුක්ත වූ කඩදාසිවලින් ආවරණය කරනලද උණ්ඩයන්ය. රයිෆලයට උණ්ඩ ඇතුළු කිරීමට පෙර හමුදාභටයා විසින් එහි ආවරණය දතින් හපා ඉවත් කළ යුතුය. ආවරණය සඳහා ගත් මේදය ඌරු හා ගව තෙල් වලින් සකසන ලද්දක්ය යන ප‍්‍රචාරය පැතිර ගියේය . හින්ඳුන් ගවයන් ශුද්ධ වස්තුවක් ලෙස සැළකූ අතර මුස්ලිම්වරුන් ඌරන් අපවිත‍්‍ර ලෙස සැළකූහ. ඉන්දියානු හමුදාභටයන් විශාල සංඛ්‍යාවක් ඉහතකී උණ්ඩ පාවිච්චි කිරීම ප‍්‍රතික්ෂේප කළ අවස්ථාවේදි බි‍්‍රතාන්‍යයන් බලෙන් උණ්ඩ පාවිච්චි කිරීමට නියෝගකරන ලදී. එම අවස්ථාවේ බැරැුක්පූර් හමුදා කඳවුරේ සිටි  "මංගල් පාණ්ඩ” නම් බ‍්‍රාහ්මණ සිපොයි භටයෙක් උණ්ඩ පාවිච්චිය ප‍්‍රතික්ෂේපකොට බි‍්‍රතාන්‍යය හමුදා නිළධාරීන් දෙදෙනෙකු මරා දැම්මේය. එම වරදට ඔහුව එල්ලා මරණ ලද අතර මේ දඬුවම හේතුවෙන් මීරූත්, දිල්ලි, කාන්පූර්, ලක්නව්, රෝහිල්ඛාන්ද්, මධ්‍ය භාරතය, බුන්දල්ඛාන්ද්, ජාන්සි ඇතුළු හමුදා කඳවුරු රැුසකම කැරලි ආරම්භවිය. 

කැරැල්ල අසාර්ථක වීම

      ඉතා දරුණුවට ආරම්භ වූ කැරැුල්ල ඉන්දියාව පුරාම ව්‍යාප්තව ගියත් ඉතා විශාල පරිශ‍්‍රමයකින් පසුව එය මර්ධනය කිරීමට බි‍්‍රතාන්‍යයන්ට හැකිවිය. නිසි සැලැස්මක්, සංවිධානයක් හා නායකත්වයක් නොමැතිවීම, සියළු දෙනාටම පොදු වූූ අරමුණක් නොතිිබීම, ජාති භේද ආගම් භේද හා කුල භේද වශයෙන් ඉන්දියානුවන් එකිනෙකා කුලල්කා ගැනිම, බි‍්‍රතාන්‍යයන් සතුව දක්ෂ යුධහමුදා නිළධාරින් සිටීම හා දියුණු අවිආයුධ තිබීමත් සමහර දේශීය ජනකොටස් වල සහය බි‍්‍රතාන්‍යයන්ට ලැබීම හේතුවෙනුත් ඉතා විශාල ව්‍යසනයකින් පසුව කැරැුල්ල මැඩපැවැත්වීමට හැකිවිය.

කැරැල්ලේ ප‍්‍රතිඵල

         1857 කැරැුල්ල එහි මූලික අරමුණු දිනාගැනීමට සමත් නොවූවත් එයින් ඇතිවූ දීර්ඝකාලීන ප‍්‍රතිඵල ඉන්දියානු ඉතිහාසය හැඩගැසීමෙහිලා වැදගත් වේ. මෙම කැරැුල්ල බි‍්‍රතාන්‍යයන්ට විශාල අලාභ හානි ඇතිකළ බැවින් නැවත මෙලෙස ස්වදේශීය විරෝධතා ඇති නොවන ලෙසට තම ප‍්‍රතිපත්ති හා තීන්දුතීරණ කි‍්‍රයාත්මක කිරීමට බි‍්‍රතාන්‍යයන් උත්සුක විය. එහි ප‍්‍රතිඵල යහපත් හා අයහපත් ලෙස පසුකාලීනව ඉන්දියාවට බලපාන ලදී. 

       තමාට සිදුවූ පාඩුව පියවා ගැනීම සඳහා බි‍්‍රතාන්‍යයන් ඉන්දියාවේ ආර්ථිකය සූරාකෑමේ ප‍්‍රතිපත්තිය තවත් දැඩි කරන්නට විය. ජනතාව බි‍්‍රතාන්‍යය පාලනයට විරුද්ධව නැඟී සිටීම වළක්වනු සඳහා ඉන්දියාවට බෙදා පාලනය කිරීමේ ප‍්‍රතිපත්තිය :ෘසඩසාැ ්බා ඍමකැ* හªන්වා දෙන ලදී. එහි මූලික අරමුණ වූයේ කැරැුල්ලේදී එකමුතුව කටයුතු කළ හින්දු හා මුස්ලිම් ජනතාව භේදබින්න කිරීමයි. එම ක‍්‍රමය ඉතාමත්ම සාර්ථක වූ අතර 1947 ඉන්දියාව නිදහස ලබා ගන්නා විට රට ඉන්දියාව හා පාකිස්ථානය ලෙස බෙදී වෙන් විය.

     ඉන්දියාව තුළ සමාගම් පාලනය අවසන් වූ අතර 1858 වික්ටෝරියා රැුජිනගේ ප‍්‍රකාශනය මඟින් ඉන්දියාව, බි‍්‍රතාන්‍යය කිරීටය යටතට පවරා ගන්නා ලදි. තවද තම පාරම්පරික ආගමික නිදහස ඉන්දියානුවන්ට නැවත ලැබුණු අතරම 1947 ඉන්දියාවට නිදහස ලබාගැනීමට මුල් වූ මූලබීජයක් ලෙසද 1857 කැරැුල්ල හැඳින්විය හැකිය. එමඟින් ඉන්දියානුවන් තුළ ජාතිකානුරාගී අදහස් උද්දීපනයවන්නට විම මෙහි යහපත් ප‍්‍රතිඵල ලෙස දැක්විය හැකිය.    

 සමාලෝචනය

     සමස්තයක් වශයෙන් ගෙන බලනවිට 1857 කැරැුල්ල යුධභටයන්ගේ සහභාගීත්වයකින් පමණක් සිදුවූවක්සේ සැළකීම යුක්ති සහගතනොවේ. මන්දයත් සිපොයි භටයන් තුළ විවිධ කැරලි හා විරෝධතා මතුවන්නට පෙර සිටම ජනතාව අතරත් ඉන්දීය පාලක කොටස් අතරත් විවිධාකාර වූ විරෝධතා මතුවීමයි. ලෝරන්ස් සාමි විසින් කැරැුල්ල සම්බන්ධයෙන් ඉදිරිපත් කළ මතය වඩා නිවැරදි බව පෙනේ. එනම්  ර්‍ණඑම කැරැුල්ල ප‍්‍රධාන වශයෙන්ම යුධහමුදාවෙන් ඇරඹුනත් විවිධ හේතූන් මත සාමාජික හා දේශපාලනික, ආගමික වශයෙන් නොසන්සුන්තා පැවති සමයක මෙම කැරැුල්ල හටගත් බවත්, පෞද්ගලික අපේක්ෂා ඉටුකර ගැනීමට රිසිවූ අය එයට සම්බන්ධ වූ බවත් තම අරමුණු ඉටුකර ගැනීම සඳහා ඔවුනොවුන් තමන්ට රිසි සේ එය මෙහෙය වූ බවත්” කිව හැකිය. ඒ අනුව අවසාන වශයෙන් දැක්විය හැක්කේ 1857 කැරැුල්ල හුදෙක් හමුදා කැරැුල්ලක් නොවන අතර එය සමස්ත ජනතාවගේම විරෝධතා ව්‍යාපාරයක් වශයෙන් හමුදාව තුළින් මතුවූ බවයි. 

       තවද කැරැුල්ල අසාර්ථක උත්සාහයක ප‍්‍රතිඵලයක් වුවත් 1947 නිදහස ලබා ගැනීම සඳහා වූ අරගලයේ මූලබීජය විය. ආර්. සී. මුජුන්දාර් එය මෙසේ අර්ථකථනය කරයි. එනම්  ර්‍ණ මැරුණු ජූලියස් සීසර්, ජීවත්ව සිටි ජුලියස් සීසර්ට වඩා බලවත්ය යන කියමනක් ඇත. 1857කැරැුල්ල ගැනද කිවයුත්තේද එයමය. එහි මූලික ස්වරූපය කෙබª වුවද කැරැුල්ල මහා බලගතු බි‍්‍රතාන්‍යය අධිරාජ්‍යයට එල්ල වූ අභියෝගයේ සංකේතය විය. බි‍්‍රතාන්‍යය අධිරාජ්‍යයෙන් නිදහස ලබාගැනීමේ උදාර අරගලයට 1857 කැරැුල්ලෙන් සැපයුණු අගනා නිදසුන හැමදා බැබළෙන සංකේතයක් විය.”  යනුවෙනි.

 

ආශි‍්‍රත ග‍්‍රන්ථ නාමාවලිය

 පින්තු, ක්ෂාවියර් සහ ඊ. ජී. මියාල්, ඉතිහාස ධාරා-දෙවන කොටස, සිංහල අනුවාදය: මාහාචාර්ය මංගල ඉලංගසිංහ, අධ්‍යාපන ප‍්‍රකාශන දෙපාර්තමේන්තුව, ඉසුරුපාය, බත්තරමුල්ල, 2007.

 සිංහ, නරේන්ද්‍ර කෘෂ්ණ සහ අනිල් චන්ද්‍ර බැනර්ජි, ඉන්දියා ඉතිහාසය- 2 කාණ්ඩය, අධ්‍යාපන ප‍්‍රකාශන දෙපාර්තමේන්තුව, ඉසුරුපාය, බත්තරමුල්ල, 2005.

 රොබට්ස්, පී. ඊ., සමාගම හා කිරීටය යටතේ බි‍්‍රතාන්‍ය ඉන්දියාවේ ඉතිහාසය - පළමු කාණ්ඩය, රාජ්‍ය භාෂා දෙපාර්තමේන්තුව, බුලර් පාර, කොළඹ, 1962.