16වන සියවස තුළ ශ්‍රී ලංකාවේ, පෘතුගීසීන් කෙරෙහි දේශීයයන් දැක්වූ ප්‍රතිචාරයන් පිළිබඳ විග්‍රහයක්.

පෘතුගීසීන් පෙරදිගට පැමිණීමට ප්‍රධාන වශයෙන් ම සාධක කීපයක් හේතු වූ බව පෙනී යයි. ඉන් ප්‍රධානතම සාධකය වූවේ වෙළඳාමයි. 15වන හා 16වන සියවස්වල දී යුරෝපය හා ආසියාව අතර සැලකිය යුතු වෙළඳාමක් පැවති අතර දකුණු හා අග්නිදිග ආසියානු රටවලින් එකතු කර ගන්නා ලද කුරුඳු, වසාවාසි, සාදික්කා හා ගම්මිරිස් වැනි කුළු බඩු හා ඇත් දත්, ඉටි වර්‍ග, මුතු මැණික්, වන සතුන්, සතුන්ගේ හම් වර්‍ග සහ තෙල් ආදිය මෙම වෙළදාමේ දී ප්‍රධාන විය. මෙම වෙළදාම අත් පත් කර ගැනීමේ අරමුණින් ආසියාවට අවතීර්ණ වූ පෘතුගීසීන් ඉන්දියාවටද, අනතුරුව ශ්‍රී ලංකාවටද අවතීර්ණ වූ බව පොදු පිළිගැනීමයි. පෘතුගීසීන් මෙහි පැමිණෙන විට ලංකාවේ පාලන තන්ත්‍රය රජු වටා කේන්ද්‍රගතව පැවතිණ. රජු වෙනුවෙන් ව්‍යවස්ථාදායක, විධායක හා අධිකරණ කටයුතු මෙහෙය වීම සඳහා රජු විසින්ම පත් කරන ලද නිලධාරි මණ්ඩලයක් කෝට්ටේ යුගයේ දී ක්‍රියාත්මක විය. එම ක්‍රමය බැලූ බැල්මට ඒකාධිපති ස්වරූපයක් ඉසිලුවද, තමන්ට අවැසි දෑ රජුගෙන් ඉටුවන බවට විශ්වාසයක් රටවැසියන් තුළ තිබුණි.

ආරම්භයේ දී පෘතුගීසීන් ලංකාවේ රජු සමඟ වෙළඳ ගිවිසුම් ඇති කර ගන්නා ආකාරයක් දැකිය හැකිය. රජු එම ගිවිසුම්වලට එකඟ වූයේ පෘතුගීසීන් සතු ව තිබූ නාවික හා යුධ බලයට බියෙනි. ඒ හේතුවෙන් ම එම ගිවිසුම් වලින් කොට්ටේ රාජ්‍යයට කිසිදු වාසියක් අත් නොවීය. පෘතුගීසීන් ලංකාවට පැමිණි මුල් අවධියේ ඔවුන් ව ඉතා සුහද ශීලීව පිළිගැනීමට ලාංකිකයන් ඉදිරිපත් වුවත් පෘතුගීසීන් සතු වූ විජිගීශක අභිප්‍රායන් හේතුවෙන් පෘතුගීසීන්ට එරෙහිව කොට්ටේ රාජ්‍ය තුළ විරුද්ධත්වයන් වර්ධනය විය. වරෙක 9වන පරාක්‍රමබාහු රජු පෘතුගීසීන්ට පක්‍ෂව කටයුතු කළ බව කීවත් සැබෑ ලෙස ම ඔහු පෘතුගීසීන්ට විරුද්ධව කටයුතු කර ඇත. පෘතුගීසීන් ලංකාවට පැමිණියේ යුධ නැවි වලින් වන අතර ඔවුන් සතුව වඩා දියුණු හා භයානක අවි ආයුධ තිබිණ. ලංකාවට පැමිණීමට පෙර සිටම පෘතුගීසීන් ඉන්දියාවේ කැලිකට් රාජ්‍යයට විරුද්ධව ඉතා ද්වේශ සහගත ලෙස කටයුතු කර තිබූ අතර කොචින් හී වෙළඳ මධ්‍යස්ථානයක්ද පිහිටුවාගෙන තිබිණ. රාජධානි නිරිත දිගට සංක්‍රමණය වීමත් සමඟ ලංකාව වැඩිපුර ම වෙළඳ සම්බන්ධතා පවත්වනු ලැබූයේ දකුණු ඉන්දියාවේ ඉහත කී ප්‍රදේශ සමඟය. නමුත් පෘතුගීසීන්ගේ මෙම විරුද්ධවාදී කම් හේතුවෙන් ලංකාවේ විදේශ වෙළඳාමට බදා ඇති වූ අතර යම් යම් අවස්ථාවලදී පෘතුගීසීන්ගේ අණ පරිදි දකුණු ඉන්දීය සබඳතා අත්හිටු වීමට ද කෝට්ටේ රාජ්‍යයට සිදු විය. 

විශේෂයෙන්ම ලංකාවට හිතවත් ව සිටි කැලිකට් රාජ්‍යයට විරුද්ධව පෘතුගීසීන් ගෙන ගිය දාමරික කම් පිළිබඳව ලංකාවේ රජු ව දැනුවත් කිරීමට මුස්ලිම් වෙළඳුන් කටයුතු කරන ලද බව එවකට රචනා වූ ලාංකේය මෙන් ම පෘතුගීසි මූලාශ්‍රවලින් ද අනාවරණය වේ. තවද කොළඹ වැනි ප්‍රදේශවලින් කෙරුණු කෝට්ටේ වෙළඳාම කඩාකප්පල් කිරීමට පෘතුගීසීන් උත්සහ දැරීම හේතුවෙන් පෘතුගීසීන් කෙරේ ලාංකිකයන් තුළ තිබූ අප්‍රසාදය තවදුරටත් වර්ධනය විය. පෘතුගීසි වාර්තාවලට අනුව 1517-18 අතර කාලයේදී කොළඹ තිබූ වෙළඳ ගබඩාව පෘතුගීසීන් විසින් කෝට්ටේ රාජ්‍යයේ කිසිදු අනු දැනුමක් නොමැතිව ම බලකොටුවක් බවට පරිවර්තනය කරන ලදි. ඒ හේතුවෙන් කෝට්ටේ රාජ්‍යයේ 6වන විජයබාහු රජු පෘතුගීසීන්ට විරුද්ධව කටයුතු කරනු ලැබීය. මේ කාලයේදී ලංකාවේ වෙළදාම සම්බන්ධයෙන් මූලිකත්වය ගෙන කටයුතු කරනු ලැබූයේ මුස්ලිම් වෙළඳුන්ය. එම තත්ත්වය මුස්ලිම්වරුන්ට හිමි වූයේ වෙළඳාම සම්බන්ධව ලංකාවෙන් පිටත තිබූ සම්බන්ධතා, ඔවුන් සතු වූ ප්‍රාග්ධනය හා දක්ෂතා හේතුවෙනි. පෘතුගීසීන්ගේ කටයුතු හේතුවෙන් වැඩිපුර ම අසහනයට පත් වූයේ මුස්ලිම්වරුන්ය.  එමෙන්ම පෘතුගීසීන් සිතුවේ කෝට්ටේ රජු පෘතුගීසීන්ට විරුද්ධව පොළඹවාලන්නේ මුස්ලිම්වරුන් බවයි. ඒ‍ හේතුවෙන් ලංකාව තුළ මුස්ලිම් ජාතිකයන් මර්දනය කිරීමේ ව්‍යාපාරයක් පෘතුගීසීන් විසින් දියක් කරන ලදි. පෘතුගීසීන්ගේ මෙම දාමරික කම්වලට විරුද්ධව කටයුතු කිරීම සඳහා ලාංකේය රජවරුන් කැලිකට් හී සැමොරින්ගේ ආධාර ලබා ගැනීමට උත්සහ දරන ලදි. සැමොරින් (Zamorin) යනු කැලිකට් හී පාලකය හැදින්වීමට යොදා ගත් අභිධානයකි. “සමුද්‍රී” හෙවත් “සමුද්‍රයට අධිපති බලයක් ඇත” යන්න එහි අර්ථය වේ. නමුත් බොහෝමයක් සටන්වල දී පළපුරුදු හා දරුණු අන්දමින් ක්‍රියා කිරීමේ හැකියාවකින් යුත් නාවික හමුදාවකින් පෘතුගීසීන් සමන්විත වීම හේතුවෙන් නිතරම ඔවුන් සමුද්‍ර සටන්වල දී ජයග්‍රහණය කලහ. නමුත් ‍රට අභ්‍යන්තර සංග්‍රාමවල දී පෘතුගීසීන්ට විශාල පරජයන්ට මුහුණ දීමට සිදු විය. මන්ද යත් ඔවුන්ගේ නැවි වල තිබූ කාලතුවක්කු වලින් පිටවෙන උණ්ඩ ගමන් කරන දුරට වඩා වැඩි දුරක් සටන් කිරීමට පෘතුගීසීන්ට තිබූ නොහැකියාවයි. ලාංකේය හමුදාවන්ගේ ගරිල්ලා (Guerrilla) ප්‍රහාර හෙවත් සැඟව සිට එල්ල කරන ලද ප්‍රහාරවලට මුහුණ දීමට පෘතුගීසීන් අසමත් විය. පෘතුගීසි ජාතික කතෝලික පූජකයෙකු වූ ක්වේරස් ප්‍රකාශ කරන ආකාරයට “එක් අවස්ථාවකදී සිංහල රජුගේ ප්‍රහාර හමුවේ පෘතුගීසි හමුදා බේරුණේ ඉර වෙනදාටත් කලින් බැස යාම හේතුවෙනි.” මෙය බොහෝ විට සූර්යග්‍රහණයක් ඇති වූ අවස්ථාවක් විය හැක. පෘතුගීසීන්ට පරාජයන් අත් වූ සෑම අවස්ථාවකදීම ඔවුන් නිදහසට ඉදිරිපත් කළ තර්කය වූයේ එය මුස්ලිම්වරුන්ගේ කටයුතු හේතුවෙන් සිදු වූ බවයි. 

පෘතුගීසීන්ට ඉමහත් වාසි ගෙන දුන් සිදුවීමක් වන විජයබා කොල්ලය 1521 දී, සිදු වූවේ මෙවැනි වකවානුවකය. රාජාවලිය හා පෘතුගීසි ලේඛන ආදියට අනුව විජයබා රජුගේ පුතුන් තිදෙනා වූ බුවනෙකබාහු, රයිගම් බංඩාර හා මායාදුන්නේ යන කුමාරවරු විසින් තමන්ට හිමි රාජ්‍ය උරුමය ලබා ගැනීම සඳහා ඇති කරන ලද කැරැල්ල මෙනමින් හැදින්වේ. කැරැල්ල අවසානයේ විජයබා රජු ඝාතනයට ලක් වූ අතර කෝට්ටේ රාජ්‍ය කුමාරවරු තිදෙනා අතරේ බෙදී යන ලදි. මුලදී කුමාරවරු තිදෙනා අතර පැවති හිතවත් සබඳතාව කෙටි කාලයක් තුළ විරසකයක් බවට බත් වන ආකාරයක් දැකිය හැක. මෙයට ප්‍රධානතම හේතූන් වන්නට ඇත්තේ මායාදුන්නේ යටතේ සීතාවක රාජ්‍ය ක්‍රමයෙන් ශක්තිමත් වීමත්, බුවනෙකබාහු රජු විසින් තමාගෙන් පසු රාජ්‍ය උරුමය තම දියණියගේ පුත්‍රයා වූ ධර්මපාල කුමාරයාට පැවරීමට අදහස් කිරීමත් විය හැක. කොට්ටේ මෙන් ම අනෙක් ප්‍රදේශවල ද පැවති සම්ප්‍රදාය වූයේ රජ වූ අයගෙන් පසු උරුමය බාල සොහොයුරාටත්, සොහොයුරෙක් නොමැති විට දී පමණක් පුතෙකුට රාජ්‍ය උරුම වීමයි. ඒ අනුව බුවනෙකබාහු රජුගෙන් පසුව රාජ්‍ය උරුමය මායාදුන්නේට හිමි විය යුතු විය. නමුත් ඔහු පෘතුගීසි විරෝධියෙක් වූ බැවින් ධර්මපාල කුමරු රජකමට පත් කිරීමට කුමන්ත්‍රණයක් 1541 දී පමණ ආරම්භ වූ බව එකල දේශීය හා විදේශීය තොරතුරු අධ්‍යනයේ දී අවබෝධ වේ. ධර්මපාලට සිහසුන උරුම කර දීමට නම් පෘතුගීසීන්ගේ ආරක්ෂාව අනිවාර්ය වන බව ද බුවනෙකබාහු රජුට අවබෝධ විය. මේ හේතුවෙන් සීතාවක මායාදුන්නේ රජු කෝට්ටේ සමඟ විරුද්ධවාදී කම් ඇතිකරගත් අතර ශක්තිමත් වන සීතාවක බලය හමුවේ කෝට්ටේ බුවනෙකබාහු රජු පෘතුගීසීන්ගේ ආධාර අපේක්ෂා කරන්නට විය. මේ හේතුවෙන් කොට්ටේ රජ්‍ය තුළ පෘතුගීසි බලය ඉතා ශීඝ්‍රයෙන් වර්ධනය විය. මෙය අවස්ථාවක් කර ගත් පෘතුගීසීන් කොට්ටේ රජු ලවා මුස්ලිම්වරුන් පලවා හැරීමට කටයුතු කරන ලදි. මුස්ලිම්වරුන් කෝට්ටෙන් පලවා හැරි විට පෘතුගීසීන්ට තිබූ ප්‍රධානතම අභියෝගය සමනය විය. එවිට තම වෙළඳ කටයුතු ඉතා පහසුවෙන් කර ගැනීමට පෘතුගීසීන්ට හැකි වනු ඇත. බුවනෙකබාහු රජුගේ මෙම මුස්ලිම් විරෝධී හා පෘතුගීසි ගැති පිළිවෙත් හේතුවෙන් මායාදුන්නේ රජු කෝට්ටේ රජ්‍යයට විරුද්ධව කටයුතු කරන්නට විය. මෙහි දී කොට්ටේ බුවනෙකබාහු පෘතුගීසීන්ගේ සහයද, සීතාවක මායාදුන්නේ කැලිකට් රාජ්‍යයේ සහයද ලබා ගන්නා ලදි. මෙම බොහෝමයක් සටන්වල දී පෘතුගීසි සහය ලද කෝට්ටේ රාජ්‍ය ජයග්‍රහණය හිමි කර ගත්හ. 

කෙසේ වෙතත් පෘතුගීසි බලය හමුවේ කොට්ටේ රාජ්‍ය තුළ බුවනෙකබාහු රජුගේ බලය දුර්වල වූ අතර ධර්මපාල කුමාරයාගේ ආරක්ෂාව සම්බන්ධයෙන් කටයුතු කිරීමේ බලය ද පෘතුගීසීන්ට පැවරීමට රජුට සිදු විය. මේ හේතුවෙන් ම ධර්මපාල රජු පෘතුගීසි ගැත්තෙකුගේ තත්ත්වයට පත් විය. කෙසේ වෙතත් බුවනෙකබාහු රජු යම් යම් ඍජු ක්‍රියාමාර්ග පෘතුගීසීන්ගේ අමනාපයට හේතු විය. විශේෂයෙන්ම මුලදී බුවනෙකබාහු රජුට සීතාවක විනාශ කර දැමීමට පෘතුගීසීන්ගේ බලය යොදා හැකි වුවද ඔහු එසේ නොකළේය. මේ හේතුවෙන් 1550-51 අතර කාලයේදී පෘතුගීසි භටයෙකුගේ වෙඩි ප්‍රහාරයක් හමුවේ බුවනෙකබාහු රජු කැලණිය මාලිගේ සඳළුතලයෙදී ඝාතනයට ලක් විය. මෙම ක්‍රියාව හේතුවෙන් කෝට්ටේ වැසියන් විශාල ප්‍රමාණයක් මායාදුන්නේ රජු හා එක් වූ අතර අපොන්සෝ ද නොරඤ්ඤෝ නම් පෘතුගීසි කපිතාන් ජෙනරාල්වරයාගේ නියෝගය අනුව පෘතුගීසි භටයන් කෝට්ටේ රජ මාලිගාව කොල්ල කන ලදි. පෘතුගීසීන් විසින් ධර්මපාල කුමාරයා කොට්ටේ රජු ලෙස පත් කරන ලද අතර 1555දී දොන් ජුවාන් ධර්මපාල ලෙස බෞතීෂ්ම කරවනු ලැබීය. 

ධර්මපාල රජුගේ තත්ත්වය ආරක්ෂා කරමින් කටයුතු කරනු ලැබූ‍වේ ඔහුගේ පියා වූ වීදිය බණ්ඩාර‍ විසිනි. ඔහු එහි දී සීතාවක ආක්‍රමණවලට මුහුණ දෙමින් පෘතුගීසීන්ගේ දාමරික කම්වලට විරුද්ධව ක්‍රියා කරන ලදි. කෝට්ටේ රජ්‍යයට සුළු හෝ රටවැසියන් ප්‍රමාණයක් පක්ෂපාතී ව කටයුතු කරනු ලැබූ‍‍වේ නම් ඒ වීදිය බණ්ඩාරගේ නායකත්වය හේතුවෙනි. විදීය බණ්ඩාර තමන්ට තර්ජනයක් බව අවබෝධ කර ගත් පෘතුගීසීන් කෝට්ටේ මාලිගේ සිටි රජුගේ මුර කරුවන් ලවා ඔහුව අත්අඩංගුවට ගන්නා ලද මුත් ඔහුගේ දෙවැනි බිරිඳ වූ කුඩා ටිකිරි කුමරිය විසින් චරපුරුෂයින් හා පල්ලොරුන් යොදවා උමඟක් තනවා වීදිය බණ්ඩාරව බේරා ගන්නා ලදි. ඉන් පසු පස් යොදුන් කෝරලේ පැලෑඳ නම් ප්‍රදේශයට පලා ගිය ඔහු පෘතුගීසීන්ගෙන් පළි ගැනීම සඳහා කතෝලික දේවස්ථාන විනාශ කර දමමින් හා පෘතුගීසි භටයන්ට ප්‍රහාර එල්ල කරන ලදි. පෘතුගීසීන්ගේ පීඩාවට ලක් වූ සිංහල ජනතාව විශාල ලෙස වීදිය බණ්ඩාරගේ සහයට ඉදිරිපත් වූ අතර ඔහුගේ බලය මුළු පස් යොදුන් කොරළය පුරාම ව්‍යාප්ත විය. නමුත් කුඩා ටිකිරි කුමරියට හිර හැර කිරීමත් හා වීදිය බණ්ඩාර විසින් තමා‍ට උදව් කල පස්යොදුන් කෝරලයේ නායකයා ඝාතනය කිරීමත් සමඟ ඒ සම්බන්ධයෙන් ජනතාවගේ අප්‍රසාදය විදීය බණ්ඩාරට එල්ල විය. තවද තම දියණියට හිරි හැර කිරීම සම්බන්ධයෙන් වීදිය බණ්ඩාර වගකිව යුතු යැයි විශ්වාස කළ මායාදුන්නේ රජු ද වීදිය බණ්ඩාරට විරුද්ධව ප්‍රබල ලෙස සටන් කරන්නට විය. පෘතුගීසීන්ගේ හා සීතාවක තර්ජනය හේතුවෙන් යාපනයට පැන ගිය විදිය බණ්ඩාර එහි දී ඝාතනයට ලක් වූ බව රාජාවලියේ දැක්වේ. ඉන් පසු ධර්මපාල කුමාරයාගේ භාර කරුවන් ලෙස ක්‍රියා කරනු ලැබූ‍වේ පෘතුගීසීන්ය. මෙය අවස්ථාවක් කර ගත් පෘතුගීසීන් කෝට්ටේ මාළිගය හා බෞද්ධ විහාර ආදිය විනාශ කරමින් හා කොල්ල කමින් මහත් විනාශයක් නගරය තුළ සිදු කරන ලදි. මේ හේතුවෙන් නගර වැසියන් බොහෝමයක්, කොට්ටේ අතහැර සීතාවක හා අනෙකුත් ප්‍රදේශවලට පාලා යන්නට විය. පොදු ජන සහභාගීත්වයක් නොළත් කොට්ටේ රාජ්‍යයේ ආරක්ෂාව දුර්වල වූ එය අවස්ථාවක් කරගත් සීතාවක මායාදුන්නේ හා රාජසිංහ කොට්ටේ රාජ්‍ය ආක්‍රමණය කරන ලදි.

මායාදුන්නේ රජුගේ හා ඔහු පුත් 1වන රාජසිංහ කුමරුගේ මෙහෙය වීම යටතේ 1562 දී සිදු වූ මුල්ලේරියා සටනින් පසුව ටිකිරි බණ්ඩාර කුමරුගේ මෙහෙය වීම යටතේ සීතාවක සේනා කොට්ටේ රාජධානිය තුළ වූ පෘතුගීසීන්ගේ බලකොටුවට පහර දුනි. මෙම මෙහෙය වීම ඇත්ත වශයෙන් ම බලකොටුව වැටලීමක් විය. කොටුව තුලට කෑම සැපයීම නතර කර එහි සිටි පෘතුගීසීන් දුර්වල කර පසුව සටන් කර වීම එහි අරමුණ විය. මාස ගණනක් ම වැටලීම තිබුණු බවත් අවසානයේ පෘතුගීසීන්ට කොටුව තුළ සිටි බල්ලන් හා බළලුන් පවා මරා කෑමට සිදු වූ බව කියවේ. නමුත් උඩරට රාජ්‍ය විසින් සීතාවක ආක්‍රමණය කිරීම හේතුවෙන් සීතාවක සේනා වහාම සීතාවක ප්‍රදේශයට රැගෙන ගිය අතර එය අවස්ථාවක් කර ගත් පෘතුගීසීන් කෝට්ටේ අත හැර කොළඹට පසු බසින ලදි. එතැන් සිට 1594 පමණ දක්වා කොළඹ කොටුව හා අවට ප්‍රදේශවල හැර අනෙකුත් ප්‍රදේශවල පෘතුගීසි බලයක් ක්‍රියාත්මක නොවීය. මෙම කාලයේදී කොළඹ කොටුවේ සිට ක්‍රියාත්මක වෙමින් දිවයිනේ බටහිර වෙරළ තීරයට කඩා වැදී මංකොල්ලකමින්, හානි සිදු කිරීමට පෘතුගීසීන්ට හැකි වුවත් එය සීතාවක බලය කෙරෙහි ජනතාවගේ සහය වර්ධනය කිරීමට විනා දුර්වල කිරීමට සමත් නොවීය. පෘතුගීසීන් කොළඹ කොටුවට පසු බැස ගිය පසු කොළඹටද පහරදීම සීතාවක රජුගේ අදහස විය. ඒ සඳහා බලකොටු කීපයක් කොළඹට තදාසන්න ප්‍රදේශයේ ගොඩ නගන ලදි. මාපනේ, නාගලගම, දෙමටගොඩ අලුතින් බලකොටු ගොඩනගා ශක්තිමත් කරන ලදි. නමුත් නිරතුරුව ම පෘතුගීසීන්ට ගෝවෙන් නාවික ආධාර හිමි වීම හේතුවෙන් කොළඹ කොටුව අත්පත් කර ගැනීමට නාවික බලයක් රහිත සීතාවක රජුට නොහැකි විය. පෘතුගීසි වාර්තාවලට අනුව කොළඹ කොටුවේ පෘතුගීසීන් යටතේ සිටි ධර්මපාල රජු විසින් 1580 දී ඔහුගෙන් පසු කොට්ටේ උරුමය පෘතුගීසි රජුට හිමි වන ලෙස ලේඛනයක් සකස් කරන ලදි. 

1593 පමණ වන තෙක් පෘතුගීසීන්ට විශාලතම අභියෝගය වූවේ සීතාවක රාජධානියයි. 1582 දී උඩරට ඈඳා ගැනීමට සීතාවක රාජසිංහ සමත් වූ අතර 1584 දී මායාදුන්නේ රජු මිය යාමත් සමඟ 1වන රාජසිංහ සීතාවක රජු විය. මෙය සීතාවක රාජ්‍ය බලයේ උච්චතම අවස්ථාව ලෙස සැලකේ. රාජසිංහ රජු විසින් තම උපරිම බලය යොදවමින් කොළඹෙන් පෘතුගීසීන් පලවා හැරීමට උත්සහ කරනු ලැබුවත් නාවික බලයක් නොමැති වීම හේතුවෙන් එම සියලු ප්‍රයත්නයන් අසාර්ථක විය. නමුත් මෙම වකවානුව වන විට සීතාවක ජනප්‍රියතාවයද ක්‍රමයෙන් හීන වෙමින් පැවතිණ. විශේෂයෙන් ම සීතාවක රාජසිංහ රජු විසින් බුදු දහමට විරුද්ධව කටයුතු කිරීම හා උඩරට රාජ්‍යයට හිමිකම් කී පාලකයන් ඝාතනය කිරීම මීට ප්‍රධානතම සාධකය විය. මේ හේතුවෙන් උඩරට ප්‍රදේශවල කැරැල්ලක් ඇති වූ අතර පෘතුගීසීන්ගේ සහයද ඊට හිමි විය. කැරැල්ලට සහයක් වශයෙන් උඩරටට කොනප්පු බණ්ඩාරගේ හමුදා නායකත්වය යටතේ පෘතුගීසි සේනාවක් ද උඩරටට යවන ලද අතර එහි දී සීතාවක රාජසිංහ පරාජයට පත් විය. ඒ අනුව 1වන රාජසිංහ රජු උඩරට ආක්‍රමණය කළ අවස්ථාවේ එහි පාලකය වූ කරලියද්දේ බණ්ඩාරගේ පුත්‍රයා වූ දොන් පිලිප් හෙවත් යමසිංහ බණ්ඩාර උඩරට රජු ලෙස පෘතුගීසීන් විසින් පත් කරනු ලැබීය. නමුත් පෘතුගීසීන්ගේ නොපනත්කම් හේතුවෙන් ඉතා කෙටි කාලයක් තුළ යමසිංහ බණ්ඩාර උඩරට වැසියන්ගේ අප්‍රසාදයට ලක් වූ අතර එය අවස්ථාවක් කර ගත් කොනප්පු බණ්ඩාර, යමසිංහ බණ්ඩාර රජු ඝාතනය කරමින් හා උඩරටින් පෘතුගීසීන් පලවා හරිමින් 1වන විමලධර්මසූරිය ලෙස 1594දී උඩරට රජු බවට පත් විය. මෙයින් කෝපයට පත් පෘතුගීසීන් විසින් පෙරෝ ලෝපෙස් ද සූසාගේ නායකත්වය යටතේ කරලියද්දෙ බණ්ඩාරගේ දියණිය වූ දෝන කතරිනාද කැටුව උඩරට ආක්‍රමණය කරමින් ඇයව, උඩරට හිමිකාරිය ලෙස අභිෂේක කරවීය. නමුත් පසු බැස ගිය විමලධර්මසූරිය රජු නැවත සංවිධානය වී පෘතුගීසීන්ට විරුද්ධව ඉතා දරුණු ගරිල්ලා සටනක් (Guerrilla) දියත් කරන ලද අතර දන්තුරේ ප්‍රදේශයේ දී ඇති වූ ප්‍රබලතම සටනින් පසුව පෘතුගීසීන් අන්ත පරාජයකට ලක් වූ අතර සූසාද මරණයට පත් වූ බව සඳහන් වේ. විමලධර්මසූරිය රජු, කන්ද උඩරටින් පෘතුගීසීන් පලවා හැරි අතර දෝන කැතරිනා, කුසුමාසන දේවිය ලෙස තම බිසව බවට සරණපාවා ගනිමින් රජ්‍ය උරුමයද ස්ථාවර කර ගන්නා ලදි. ඔහුගේ නායකත්වයේ තිබූ සුවිශේෂී ලක්ෂණය වූවේ ඔහු පෘතුගීසි උපායන් ගැන හොඳින් දැනුමක් ලැබූ අයෙකු වීමයි. ඉන් පසු ලංකාවේ පෘතුගීසි විරෝධී සටන් මෙහෙයවීමේ නායකත්වය සීතාවක රාජ්‍යයේ සිට උඩරට රාජ්‍යයට මාරුවන ආකාරයක් දැකිය හැක. මෙය සමස්ත දිවයින ම යටත් කර ගැනීමට පෘතුගීසීන්ට තිබූ සිහිනය තව දුරටත් සිහිනයක් බවට පත් කරවන්නක් වූ අතර සීතාවකට සාපේක්ෂව උඩරට සමග යුද්ධ කිරීම ඉතා වෙහෙසකර කාර්යයක් විය. තවද විමලධර්මසූරිය රජු පෘතුගීසීන් එළවා දැමීම සඳහා ලන්දේසීන් සමඟ ද සම්බන්ධතා පවත්වන ලදි. ඒ අනුව 1602දී ජොරිස් ෆන් ස්පිල්බර්ජන් නැමෙති ලන්දේසි ජාතික අද්මිරාල්වරයා ලංකාවට පැමිණි මුල් ම ලන්දේසි නියෝජිතයා වන අතර ඔහු එකල උඩරට පාලකයා වූ I වන විමලධර්මසූරිය රජු සමඟ සාකච්ඡා කරන ලදි. පෘතුගීසීන් පන්නා දැමීම සඳහා ලන්දේසීන්ගෙන් ආධාර ලබා ගැනීමට රජතුමා උනන්දු වූ නමුත් ලන්දේසීන් මෙරට වෙළඳ කටයුතුවල නියැලීම ගැන රජු කැමැත්තක් නොදැක් වූ බව පෙනේ. මේ බව තේරුම් ගත් ස්පිල්බර්ජන් තමා පැමිණියේ පෘතුගීසීන්ට විරුද්ධව යුද ආධාර දීම සඳහා බව උපායශීලී ව රජුට ඒත්තු ගන්වන ලදි. ඒ අනුව රජුගෙන් වෙළඳ ද්‍රව්‍ය හා තෑගි බෝග ලබා ගත් ඔහු යුද්ධාධාර රැගෙන එන බවට පොරොන්දු වී පිටත් ව ගියේ ය. එසේ යන අතර මඟ දී හෙතෙම තම ක්‍රියා මාර්ගයේ සත්‍යතාවය තහවුරු කිරීමට මෙන් පෘතුගීසි නැව් කීපයක් අල්ලා රජුට භාර දෙන ලදි. ඉන් අනතුරුව 1602දී විශාල ලන්දේසි නාවික හමුදාවක් සමඟ පැමිණි සී බෝලට් ද වාර්ට් ඇතුළු පිරිස උඩරට රජු හමු වී පෘතුගීසීන්ගේ ගාලු කොටුවට පහර දී එය රජුට අල්ලා දීමට පොරොන්දු වූ නමුත් එලෙස අල්ලා ගත් නැව් රජුට භාර නොදීම හා නෙමනා හැසිරීම නිසා ඔවුන් රජුගේ උදහසට ලක් විය.

1593දී පමණ සිදු වූ රාජසිංහගේ ඇවෑමෙන් පසු සීතාවක බලය දුර්වල වූ අතර එය අවස්ථාවක් කර ගත් පෘතුගීසීන් සීතාවක බල ප්‍රදේශ ඇතුළු රටේ සමස්ත වෙරළබඩ කාලපයන්ගේම පාලන බලය ලබා ගැණීමට සමත් විය. විශේෂයෙන්ම රාජසිංහ රජුගේ ප්‍රධාන ඇමතියෙක් වූ අරිට්ටකීවෙංඩු පෙරුමාල්ගේ සහය ද පෘතුගීසීන්ට හිමි විය. මෙයට හේතු වන්නට ඇත්තේ සීතාවක හමුදා ප්‍රධානීන්ගේ සහය අරිට්ටකීවෙන්ඩු පෙරුමාල්ට හිමි නොවීම විය හැක. ක්වේරස්ද එම මතය සනාථ කරයි. 1597 දී කෝට්ටේ නාමමාත්‍රික සිංහල පාලකයා වූ දොන් ජුවන් ධර්මපාල මරණයට පත් වීමෙන් පසු එහි අයිතියද පෘතුගීසීන්ට හිමි විය. කෙසේ වෙතත් රටේ පෘතුගීසි පාලන ප්‍රදේශවල සිටි බහුතරයක් වූ සිංහල ජනතාව අතරද පෘතුගීසීන් කෙරෙහි වූ අප්‍රසාදය වර්ධනය විය. පෘතුගීසීන්ට එළිපිට නැතත් විරුද්ධ කම් පෙන් වූ සිංහල නිලධරයන් සිටි බව එම ප්‍රදේශවල ඇති වූ කැරලි පිළිබඳ අවධානය යොමු කිරීමේ දී පෙනී යයි. එම කැරලි වලට යම් යම් අවස්ථාවලදී උඩරට රජුගේ සහයද හිමි විය. මේ හේතුවෙන් උඩරට ආක්‍රමණය කිරීමට පෘතුගීසීන් උත්සහ කරන ලද අවස්ථාවලදී එහි සිටි සිංහල හේවායන් හා සිංහල ජන ප්‍රධානීන් සටන අතරතුර පෘතුගීසීන්ට විරුද්ධව හා උඩරට රජුට පක්ෂව කටයුතු කරන ලදි. මේ හේතුවෙන් පෘතුගීසීන්ට පෙනී ගියේ තමන් මුලින් සිතා සිටි ආකාරයට සිංහලයන් පාලනය කිරීම පහසු නොවන බවයි. පසුව ඔවුන් ප්‍රකාශ කර සිටියේ සිංහලයන් ඉතා රණකාමී, ද්‍රෝහී, උපක්‍රමශීලී කොටසක් වන බවයි. තවදුරටත් ඔවුන් ප්‍රකාශ කර සිටියේ දිවයින ඔවුන්ගේ හා අපේ ලේ වලින් තෙත් කළ බවයි. පෘතුගීසි කපිතාන් ජෙනරාල්වරයෙකු වූ ජෙරනිමෝ ද අසවේදුගේ ක්‍රියා කලාපය හේතුවෙන් විශාල සිංහල ජනතාවක් පීඩාවට පත් වූ අතර අසවේදුගේ කාලයේදී ඉතා දැඩි භීෂණයක් පහතරට හා උඩරට ප්‍රදේශවල පැවතිණ. ඔවුන් බෞද්ධ විහාර විනාශ කර දමමින් භික්ෂූන්ට හිරි හැර කරන්නට විය. ඒ හේතුවෙන් ම විමලධර්මසූරිය රජු පෘතුගීසීන් කෙරේ දැඩිව කටයුතු කරන ලදි. අල්ලා ගත් පෘතුගීසි සොල්දාදුවන්ට දැඩිව වධහිංසා කරමින් භීෂණයට භීෂණයක් ඇති කරන ලදි. එමගින් පෘතුගීසීන් තරමක් දුරට මෙල්ල කිරීමට උඩරට පාලකයාට හැකි විය. තවද පසු කාලීන ව පෘතුගීසීන්ටත් වඩා හොඳින් ගිණිඅවි නිෂ්පාදනය කිරීමට සිංහලයන්ට හැකි වීම පෘතුගීසි අසාර්ථකත්වයට හේතු විය. 16වන සියවස මැද භාගයේ දී පමණ කාලතුවක්කු හා බයිනෙත්තු සීතාවක හමුදාවට හඳුන්වා දෙන ලදි. නමුත් මේ දැනුම වැඩි වශයෙන් යොදා ගන්නා ලද්දේ විමලධර්මසූරිය රජුගේ කාලයේදී උඩරට සේනාවන් විසිනි. වරෙක පෘතුගීසීන් ප්‍රකාශ කර සිටියේ ආසියාවේ හොඳම තුවක්කු ලංකාවේ නිෂ්පාදනය කරන බවයි. 

ආර්ථික වශයෙන් පෘතුගීසීන්ට වැදගත් වූවේ රටේ නිරිත දිග ප්‍රදේශයන් ය. මන්ද යත් එකල වැදගත් ම අපනයන භෝග සියල්ලක් ම එම ප්‍රදේශවලින් නිෂ්පාදනය වීමත් හා ඉන්දියන් සාගරයේ වෙළඳාමට වැදගත් වන වරායන් එම ප්‍රදේශවල පිහිටා තිබීමත් ය. මුලදී පෘතුගීසීන්ගේ අවධානය යාපනය රාජධානිය වෙත එල්ල නොවීය. නමුත් ආගමික වශයෙන් යාපනය හා මන්නාරම යන ප්‍රදේශවලට ද පෘතුගීසීන්ගේ අවධානය යොමු විය. දකුණු ඉන්දියාවේ සිටි පෘතුගීසි පූජකවරු මෙම ප්‍රදේශවල සිටි හින්දු ආගමික ජනතාව, කතෝලික ආගමට හරවා ගන්නා ලදි. නමුත් 1543 වන විට සංකිලි රජු විසින් යාපනය රාජධානිය අවට මුහුදු තීරයේ දී විනාශ වන නාවික යාත්‍රාවල භාණ්ඩ රාජසන්තක කිරීම පෘතුගීසීන්ට විශාල පාඩුවක් විය. මන්ද යත් එසේ විනාශ වන යාත්‍රාවලින් වැඩි ප්‍රමාණයක් පෘතුගීසීන්ට අයත් ඒවා වීමයි. තවද සංකිලි රජු විසින් මන්නාරමේ කතෝලිකයන් විශාල පිරිසක් ඝාතනය කරමින් ඔවුන් ව පීඩනයට ලක් කරන ලදි. මෙයට ප්‍රධානතම හේතුව වන්නට ඇත්තේ කතෝලිකයන් යාපනයේ රජුට අවනත නොවීම විය හැක. මේ හේතුවෙන් යාපනය ප්‍රදේශ කෙරෙහි ද පෘතුගීසි අවධානය ‍ක්‍රමයෙන් යොමු වූ අතර සංකිලි රජුගේ ක්‍රියා කලාපය හේතුවෙන් පෘතුගීසීන් ඉමහත් ලෙස කෝපයට පත් විය. ඒ අනුව 1560 දී පමණ දි බ්‍රැගන්සා යටතේ පෘතුගීසි හමුදාව යාපනය ආක්‍රමණය කරමින් යටත් කර ගත් නමුත් ඔවුන් විසින් එම ප්‍රදේශවල දේවාල, කෝවිල් විනාශ කරමින් වැසියන්ට හිරි හැර කිරීම නිසා පෘතුගීසි විරෝධි ජනමතයක් ඇතිවය. මේ හේතුවෙන් එම ප්‍රදේශවලින් ඉවත් වීමට පෘතුගීසීන්ට සිදු වුවත් මුලදී සංකිලි රජුව තම අණසකට යටත් කර ගැනීමට පෘතුගීසීන්ට හැකි විය. තවද මන්නාරමේ පෘතුගීසි බලකොටුවක් ඉදි කල අතර එහි සිටි පෘතුගීසි කපිතාන්ගේ මාර්ගයෙන් යාපනයේ කටයුතුවලට අත පෙවීමට පෘතුගීසීන්ට හැකි විය. නමුත් පෘතුගීසීන්ගේ මෙම ක්‍රියා කලාපයන් නොරිස්සූ සංකිලි රජු නැවත පෘතුගීසි විරෝධි ව්‍යාපාරයක් ගෙන ගිය අතර 1591දී නැවත වතාවක් පෘතුගීසි සේනාවක් යාපනයට යැවූ අතර 2වන සංකිලි නම් රජුව බලයෙන් පහ කොට සමස්ත යාපනය අර්ධද්වීපයම තම අණසකට යටත් කර ගැනීමට පෘතුගීසීන්ට හැකි විය. එතැන් සිට යාපනය ප්‍රදේශය පෘතුගීසි ප්‍රදේශයක් බවට ස්ථාවර වූ අතර කතෝලික ආගම එකම පිළිගත් ආගම බවට පත් කිරීමට යාපනයේ පෘතුගීසි පාලකයා වූ පිලිප් ද ඔලිවේරා කටයුතු කරන ලදි. එහි දී යාපනයේ වැසියන්ගෙන් ප්‍රබල විරෝධතා එල්ල වූ අතර පෘතුගීසීන් විසින් දැඩි මර්දනකාරී ප්‍රතිපත්තියක් ගෙන යමින් යාපනයේ වැසියන් අවනත කර ගැනීමට සමත් විය.

සමස්තයක් ලෙස බැලීමේ දී පෙනී යන්නේ පෘතුගීසීන් යටතේ ලංකාවේ බලය උච්චතම අවස්ථාවට හා පරිහානියේ ලක්ෂණ හී ආරම්භය ද 16වන සියවස තුළ සිදු වූ බවයි. විශේෂයෙන්ම 1505 දී ලොරෙන්සෝ ද අල්මේදාගේ ලංකා ගමනේ සිට 1595 පමණ කාලයේදී ලංකාවේ මුහුදු බඩ කලාප පෘතුගීසි ආධිපත්‍යට යටත් වීම දක්වා වූ සියවස පමණ කාලය පෘතුගීසීන්ට ඉතාමත් ම වෙහෙසකර කාලයක් විය. කෙසේ වෙතත් 1580 දී පෘතුගාලයේ සිහසුන ස්පාඤ්ඤයේ දෙවන පිලිප් රජුට අයත් වීමත් සමඟ පෘතුගීසි නාවික ආධිපත්‍ය ක්‍රමයෙන් දුර්වල වෙමින් පැවතිණ. ආරම්බයේදී කොට්ටේ ප්‍රතිවිරෝධිතාත් පසුව සීතාවක හා උඩරට විමලධර්මසූරිය රජුගේ ප්‍රතිවිරෝධිතාත් හේතුවෙන් සමස්ත දිවයිනම තම යටතට ගැනීමට පෘතුගීසීන් සතු වූ අභිප්‍රාය 16වන සියවස තුල දී බොඳ වී යන ලද අතර එය සිහිනයක් ම බවට පත් කිරීමට ඉන් පසුව ජාතියේ නායකත්වයට උර දුන් උඩරට පාලකයන්ට හැකි විය.

මිලිටරි සංවිධාන යනු...

  

මිලිටරි සංවිධාන යනු

බොහෝ විට සන්නද්ධ හමුදා සහ මිලිටරි යන වදන් සමානාර්ථ සේ යොදා ගත්ත ද තාක්‍ෂණීකව සන්නද්ධ හමුදා යන්නට මිලිටරි සහ පැරාමිලිටරි දෙකම අයත් වේ. වර්තමානයේ දී ‍ලොව පවතින සෑම රාජ්‍යයක් ම පහේ පවතින්නේ මිලිටරිමය ශක්තිය මතයි. මෙම අංශය රටක් තුල ක්‍රියාත්මක වන්නේ එම රටේ ආරක්ෂක අමාත්‍යංශයට අනුබද්ධිතවය. රටක ශක්තිය හා ජාත්‍යන්තර වශයෙන් බලපෑම් කල හැකි පරිමාව තීරණය වන්නේ එම රට සතු මිලිටරි ශක්තිය හා එම මිලිටරි සංවිධාන සන්නද්ධ කර ඇති තාක්ෂණය අනුවයි.

උදා:

 ඇමරිකාව ලෝකයේ සුපිරි බලවතා වී අත්තේ ඔවුන් සතු විශාල හමුදාව හා එම හමුදාව සතු තාක්ෂණය හේතුවෙනි.

 චීනය හා ඉන්දියාව ලෝක හා කලාපීය බලවතෙකු වී ඇත්තේ ලෝකයේ විශාලතම හමුදාවන් තමන් සතුව පැවතීම හේතුවෙනි.

පොදුවේ පිළිගත් මතය අනුව මිලිටරි සංවිධානයක් යනු:

“Military organization is the structuring of the armed forces of a state so as to offer military capability required by the national defence policy.”

“පවත්නා හෝ ඇතිවිය හැකි යැයි විශ්වාස කරන තර්ජන වලට විරුද්ධව සටන් කර ස්වකීය රට හෝ රාජ්‍ය ආයතන ආරක්‍ෂා කර ගැනීම සඳහා අවි භාවිතය ඇතුළුව මරණ සිදු විය හැකි මට්ටමේ බලයන් යෙදවීමට රජයක් හෝ සමාජය විසින් හෝ අධිකාරිය ලබා දී ඇති සංවිධාන මිලිටරි නම් වේ.”

(ජාතික ආරක්ෂාව තහවුරු කිරීම සඳහා ජාතික ආරක්ෂණ ප්‍රතිපත්තිය විසින් සකස් කරන ලද රාජ්‍ය ආරක්ෂක හමුදාවන්ගේ ප්‍රධානතම ව්‍යුහය මිලිටරි සංවිධාන වේ.)

ඕනෑම රටක ස්වෛරීත්වය ආරක්ෂා වීමටත්, බාහිර හා අභ්‍යන්තර සාමය හා ආරක්ෂාව පවත්වා ගැනීමටත් මිලිටරි සංවිධානයන්ගෙන් ලැබෙන්නේ අනුපමේය සේවයකි. මිලිටරි සංවිධාන රටේ දේශසීමා ආරක්ෂා කිරීමට මෙන්ම එම රටේ ජීවත්වන ජනතාවගේ ආරක්ෂාව සහතික කිරීමටත් බැදී සිටින අතර ඊට අමතරව යුද්ධයක් නොමැති අවස්ථාවලදී පවා ඇති වන හදිසි ආපදා අවස්ථාවලදී ජනතාවට සහන් සේවා කටයුතු සැලසීමට මිලිටරි සංවිධානවලට හැකියාවක් පවතී.

උදා: 2004 ලංකාවේ ඇති වූ සුනාමි ඛේදවාචකයේ දී ජනතාවට සහන සැලසීමේ කාර්යයේ මූලිකත්වය ගෙන කටයුතු කරනු ලැබූයේ ලංකාවේ මිලිටරි සංවිධානයි.

ඊට අමතරව රාජ්‍ය බලයට අභියෝග එල්ල වූ අවස්ථාවලදී ඒවා මැඩ පැවැත්වීම ද මිලිටරි සංවිධානවල කාර්යය වේ.

 රාජ්‍ය බලයට අභියෝග එල්ල විය හැකි ආකාර

• අභ්‍යන්තර

• බාහිර

• අභ්‍යන්තර නිදසුන්

 ලංකාවේ වසර 30ක් පමණ පැවති LTTE ත්‍රස්තවාදී යුද්ධයේදී 

 1971 හා 1987-89 යන වර්ෂවල දී රාජ්‍ය බලයට එල්ල වූ අභියෝගය ආදී අවස්ථාවලදී

 ලාංකේය මිලිටරි සංවිධාන රාජ්‍ය බලය රැක ගැනීමට කටයුතු කිරීම.

• බාහිර නිදසුන්

 1980 දශකයේ දී ඉරාකය විසින් ඉරානය ආක්‍රමණය කල අවස්ථාවේ දී ඉරාන හමුදා තම දේශ සීමා ආරක්ෂා කිරීමට සටන් වැදීම.

 දෙවන ලෝක සංග්‍රාමයේ දී ජර්මනිය විසින් රුසියාව ආක්‍රමණය කිරීම.

මේ අනුව බැලීමේ දී පෙනී යන කාරණයක් වන්නේ මිලිටරි සංවිධානවල සුජාත භාවය මත කොටස් දෙකකට එය බෙදෙන බවයි.

 එනම් රාජ්‍ය බලය ඇති මිලිටරි සංවිධාන සුජාත මිලිටරි සංවිධාන වේ.

 ලංකාවේ හමුදාව ලොව පිළිගත් හමුදාවක් වේ.

 රාජ්‍ය බලය නැති සංවිධාන ත්‍රන්ත්‍රවාදී හෝ නීති විරෝධී මිලිටරි සංවිධාන වේ.

 LTTE සංවිධානය ත්‍රස්තවාදී සංවිධානයක් වන අතර එය ලොව තහනම් සංවිධානයක් ද වේ.

නමුත් එම මිලිටරි සංවිධාන දෙකෙහි ම ව්‍යුහය බොහෝ දුරට සමාන වේ. මිලිටරි සංවිධානවල ඇති විශේෂත්වය වන්නේ එය තුළ නිලබල ක්‍රමය නියමාකාරයෙන් ම පැවතීමයි. පහළ සිටින සෑම පුද්ගලයෙක් ම හා තනතුරක් ම තම ඉහල නිලධාරියාට වගකිව යුතු අතර ඉහළින් ලැබෙන නියෝග කිසිදු ප්‍රශ්න කිරීමකින් තොරවම ක්‍රියාත්මක කල යුතු වේ. ඒ වගේ ම නිතර ම පහළින් සිටින පුද්ගලයන් ඉහළින් නිශ්චිත නියෝග අපේක්ෂා කරනු ලැබේ. මිලිටරි සංවිධානයන්ගේ සාර්ථකත්වය රඳා පවතින්නේ ඉහතින් සඳහන් කරන ලද ක්‍රියාවලිය හරියාකාර සිදුවන්නේ නම් පමණි.

රාජ්‍යයේ අනෙකුත් පරිපාලන අංශ හා සැසඳීමේ දී මිලිටරි සංවිධානවල කාර්යයන් නිශ්චිත වන අතර රාජකාරිය අතපසු කිරීමක දී හෝ විනය කඩ කිරීමක දී ලැබෙන දඬුවම් අනෙකුත් ක්ෂේත්‍ර හා සන්සන්දනය කිරීමේ දී බලවත් වේ.

ශ්‍රී ලංකාව පශ්චාත් යුධ සමයේ සමාජ සජීවීකරණ ක්‍රියාවලිය තුළ මානව හිමිකම් සුරක්ෂිත කිරීම අතිශයින්ම වැදගත් සමාජ කාර්යභාරයක් බවට පත් වී ඇත්තේ ඇයිදැයි නිදසුන් සහිතව පැහැදිලි කිරීමක්

 

1. හැඳින්වීම.

2. නිදහසින් පසු ශ්‍රී ලංකාවේ දේශපාලන අනාගතය හැඩ ගැසීම.

2.1. ශ්‍රී ලංකාවේ ජාතික ගැටලුවේ ඉතිහාසය.

2.2. යුද්ධය අවසාන වීම.

2.3. පශ්චාත් යුද ජයග්‍රහණ සමයේ, මානව හිමිකම් සම්බන්ධයෙන් මතු වූ අර්බුදය.

2.4. අර්බුදයන් විසඳා ගැනීමට අනුගමනය කළ යුතු ක්‍රියාමාර්ග.

3. සමාලෝචනය.

1. හැඳින්වීම.

අපගේ රටේ දියුණුව හා දේශපාලන සංස්කෘතිය ගැන වගකිව යුත්තන් රට පාලනය කරන දේශපාලන නායකයන් ය. ලංකාවේ දේශපාලන සංස්කෘතිය යහපත් වීමෙන් ලබා ගත හැකි ප්‍රතිලාභ, ඉතා විශාල ය. ඒ සඳහා බලයේ සිටිනා හා ලංකාව ඉදිරියේ දී පාලනය කිරීමට බලාපොරොත්තු වන දේශපාලන පක්‍ෂ පරිපාලන ක්‍රමවේදය හා අධ්‍යාපනය රටට උචිත ලෙස සකස් කිරීමට උත්සාහ කළ යුතු ය. දේශපාලන පක්ෂ ප්‍රතිපත්ති රටේ දියුණුවට අදාළ විය යුතු ය. නමුත් එම පක්ෂ ප්‍රතිපත්ති අයහපත් නම් රට මෙන් ම පක්ෂයන් ද පිරිහීම වැළැක්විය නොහැක.  

ලංකාවේ ප්‍රධානතම ජනවර්ග සියල්ල ම පාහේ මෙහි සිටින ආදිවාසීන්ගෙන් පැවත එන්නන් නොවේ. සිංහල, දෙමළ හා මුස්ලිම් යන සියල්ලන් ම විටින් විට මෙහි පැමිණි ජනවර්ගවලින් පැවත එන්නන් ලෙස හැඳින්විය හැක. ලංකාවේ පවතින සියලු ම ජනවර්ග හා ආගම් විදේශීය ආභාසය ලද ඒවා වුවත් එම සියල්ලක් ම වර්තමානයේ දී ලංකාවේ ජීවත් වන හා ලංකාවේ ජනතාව අදහන ආගම් බවට පත් වී ඇත. දියුණු දේශපාලන සංස්කෘතියක් ඇති වීමට නම් ලංකා ජාතිය ඉබේ ඇති වන දෙයක් නොවී ගොඩනගා ගත යුතු දෙයක් වන නිසා කුලභේදයට තිබෙන පිළිගැනීම අහෝසි කොට සියලු ජනවර්‍ග ආගම් හා සංස්කෘතික කණ්ඩායම් ඇතුළත් වන ලෙස ලංකා ජාතිය ගොඩ නගා ගත යුතු ය.  නමුත් එම වගකීම ලංකාවේ නිදහස් ව්‍යාපාරය මගින් සිදු නොවු අතර නිදහසින් පසු වෙනත් දේශපාලන ව්‍යාපාර අතින් ද එවැන්නක් සිදු නොවීය. නිදසුනක් ලෙස විජෙවීරගේ හා ප්‍රභාකරන්ගේ ප්‍රචණ්ඩ ව්‍යාපාර කෙරෙහි ද කුල පීඩනය වැදගත් සාධකයක් වුවත් එම ව්‍යාපාර දෙක ම කුලභේදය ගැන ප්‍රසිද්ධියේ කතා නොකළේය.  එම සියලු ව්‍යාපාර මගින් සිදු වූවේ කුලභේද, ආගම් භේද හා ජාති භේද වර්ධනය කිරීමයි. ඒ හේතුවෙන් ම ලංකාව තුළ කිසිම ආකාරයකට දියුණු දේශපාලන සංස්කෘතියකට අවශ්‍ය අවකාශයක් නිර්මාණය නොවීය.  

‍මෙරට දේශපාලන ඉතිහාසය තුල යටත් විජිත දායාදයක් ලෙස ලද නියෝජිත ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය හැඳින්විය හැක. බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිතවාදයෙන් ලැබී තිබුණු යහපත් දායාදයන් දෙකක් වශයෙන් ජාතික රාජ්‍ය හා ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ආණ්ඩුක්‍රමය සාර්ථක ව ඉදිරියට ගෙන යාමට නම් නිදහසින් පසුව ලංකාව තුළ ඊට සරිලන සමාජයක් නිර්මාණය කර ගත යුතු ව තිබුණි. ලංකා ජාතියක් ඇති කර ගැනීම හා ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී සමාජයක් ඇති කර ගැනීමේ ප්‍රශ්නය එකම කාසියේ දෙපැත්ත ලෙස ද සැලකිය හැකි ය.  නමුත් ලංකාවේ නිදහස් ව්‍යාපාරය, ඉන්දියාවේ නිදහස් ව්‍යාපාරය මෙන් එක්සත් ජාතියක් ඇති කර ගැනීම හා ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී සමාජයක් ඇති කර ගැනීම, වැදගත් පරමාදර්ශයක් කොට ගත්තේ නැත.‍ ඒ හේතුවෙන් ම ලංකාවේ දේශපාලන සංස්කෘතිය ක්‍රමයෙන් පිරිහීමකට ලක් වූ අතර රට අසාර්ථක රාජ්‍යයක් දක්වා ඇද වැටීමකට ලක් වී ඇත. ශ්‍රී ලංකාවේ ජනවාර්ගික ගැටලුවේ ආරම්භය බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිත ඉතිහාසය දක්වා දිව යන්නෙකි. 1948 නිදහස ලබා ගැනීමේ සිට අද දක්වා ලංකාවේ දේශපාලන සංස්කෘතිය හැඩගැසීම හා වැරදි දේශපාලන පිළිවෙත් නිසා රට සිවිල් යුද තත්ත්වයකට හා දිළිඳුකමට ඇද වැටුණු අයුරු ද එම වැරදි නිවැරදි කර ගනිමින් ලංකාව තුල යහපත් දේශපාලන සංස්කෘතියක් ඇති කිරීමට හා ඒ සඳහා මානව හිමිකම් සුරක්ෂිත කිරීමේ වැදගත්කම පිළිබඳවත්, ඒ සඳහා ගත යුතු ක්‍රියාමාර්ග ද මෙම පැවරුම මගින් දක්වා ඇත.

2. නිදහසින් පසු ශ්‍රී ලංකාවේ දේශපාලන අනාගතය හැඩ ගැසීම.

වාර්ගික භේදයකින් තොර ව සියලු දෙනාට ම ගෞරවය හා සමාන අයිතිවාසිකම් ලබා දෙන ප්‍රතිපත්තියක් තුළ එක්සත් ශ්‍රී ලාංකික ජාතියක් ඇති කර ගැනීම 1948 දී ශ්‍රී ලංකාව නිදහස ලබා ගැනීමේ සිට සම්පූර්ණ කර ගත යුතු අත්‍යාවශ්‍ය ම කොන්දේසීන් විය. නමුත් නිදහසට පෙර හෝ නිදහසට පසු එම කොන්දේසි සම්පූර්ණ කර ගැනීමේ අවශ්‍යතාව තේරුම් ගැනීමට සිංහල, දෙමළ හා මුස්ලිම් ජාතික නායකයෝ අසමත් වූහ. ලංකාව නිදහස ලබා ගත්තේ එකදු ලේ බිඳුවක් වත් නොසෙල්වාය. බ්‍රිතාන්‍යයන්ගෙන් ලද ජාතික රාජ්‍ය හා නියෝජන ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ආණ්ඩුක්‍රමය ඉදිරියට ගෙන යාමට උත්සහ කරනු ලැබූ‍වේ එක්සත් ජාතියක් හෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී සමාජයක් ඇති කර ගැනීමෙන් තොරවය.  ඒ හේතුවෙන් ම ක්‍රමයෙන් අසමත් රාජ්‍යයක් බවට පත් වෙමින් ජාතික හා ජාත්‍යන්තර අර්බුද රැසකට මුහුණ දීමට ලංකාවට සිදු විය.     

2.1. ශ්‍රී ලංකාවේ ජාතික ගැටලුවේ ඉතිහාසය.

I. බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිත යුගය.

බ්‍රිතාන්‍ය යුගයේ දී ලංකාව ලද වැදගත් ම දායාදය වූවේ නියෝජන ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයයි. නමුත් 1815 සිට 1937 දක්වා ම ලංකාව තුල පුළුල් ජන සහභාගීත්වයක් සහිත නියෝජන ක්‍රමයක් ක්‍රියාත්මක නොවීය. බෙදා පාලනය කිරීමේ මූලධර්මය මත ජාති මූලික නියෝජනය ලංකාවට හඳුන්වා දීමත් සමඟ අනාගතයේ දී ඇතිවිය හැකි ජාතිවාදී අර්බුදයේ පදනම සකස් වූවේ මෙම යුගයේදී බව අවබෝධ කර ගත හැක. 

II. සොල්බරි ආණ්ඩුක්‍රමය තුල වූ යුගය.

1947දී ක්‍රියාවට නංවන්නට යෙදුණු සොල්බරි ආණ්ඩුක්‍රමය සත්‍ය ලෙස ම ක්‍රියාවට නැගුණේ 1948 දී ලංකාව නිදහස ලබා ගැනීමත් සමග ය. ව්‍යුහාත්මක වශයෙන් ආණ්ඩුක්‍රමයක් ලෙස සොල්බරි ආණ්ඩුක්‍රමය යහපත් දේශපාලන සංස්කෘතියකට පදනම දමනු ඇති බවට විශ්වාස කරනු ලැබීය. නමුත්  එය බලාපොරොත්තු වූ පරිදි සිදු නොවීය. මන්ද යත් ලංකාවේ නිදහස පුළුල් ජන සහභාගීත්වයකින් දිනා ගත් දෙයක් නොවීම යි. නිදහස තුල ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී සමාජයක් සඳහා වන ශක්තිමත් අත්තිවාරමක් මෙන් ම සියලු දෙනාගේ ම පිළිගැනීමට හේතු වන ජාතික දෘෂ්ඨියක් ද ලංකාව තුළ නිර්මාණය නොවීය. එම තත්ත්වය තුල සිදු වූවේ බලය ලබා ගත් බහුතරය අතින් සුළුතර කණ්ඩායම් පීඩාවට පත් වීමයි. එමගින් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ආණ්ඩුක්‍රමය ද විකෘති වූ ආණ්ඩුක්‍රමයක් බවට පත් විය.

ඉහතින් දක්වා තිබූ අකාරයට ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය සඳහා අවශ්‍ය සාධක, 1948 වන විට ම උල්ලංඝනය කරනු ලැබීය. ඒ අනුව 1948 දී ඉදිරිපත් කළ අංක 18 දරණ රටවැසි පනත හා 1949 දී හඳුන්වා දුන් අංක 48 දරණ ලංකා පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණ (සංශෝධිත) පනත මෙයට නිදසුන් ය.   මෙම පනත මඟින් 1931, 1936දී හා 1947 මැතිවරණයෙන් නියෝජිතයන් 08 දෙනෙකු පාර්ලිමේන්තුවට යැවීමට ඡන්දය භාවිතා කරන ලද, එවකට රටේ ජීවත් වූ ආසන්න ඉන්දීය සම්භවයක් තිබූ ජනගහණයෙන් බහුතරයක්, එනම් 974,098 තරම් ප්‍රමාණයක දමිළ ජනතාවකට ඡන්ද බලය අහිමි විය. 1947 පළමු පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙන් අපේක්ෂා කළ තරම් විශාල ජයග්‍රහණයක් ලබා ගැනීමට නොහැකි වීම ප්‍රථම අගමැති ඩී. ඇස්. සේනානායකගේ කනස්සල්ලට හේතු වී තිබුණු කාරණයක් වී තිබුණු අතර ඉන්දියානු දෙමළ වතු කම්කරුවන් නියෝජනය කළ ලංකා ඉන්දියානු සංගමය දැඩි ආණ්ඩු විරෝධී ස්ථාවරයක පිහිටා වමේ පක්ෂ සමඟ සහයෝගයෙන් ක්‍රියාකිරීම අගමැතිවරයාගේ කෝපයට හේතු වීම  මෙවැනි පනතක් ඉදිරිපත් කිරීම සඳහා පරිසරයක් සකස් කරන ලදි.

දෙමළ ජනතාවගේ භාෂා අයිතීන් අහිමි කෙරෙන ආකාරයට 1956 දී ක්‍රියාත්මක කළ සිංහල රාජ්‍ය භාෂා නීතිය සුළු ජනවර්ග බලවත් පීඩාවට පත් කළ ප්‍රබලතම අවස්ථාව විය. මෙය ලංකාවේ දේශපාලන සංස්කෘතියේ හා මානව අයිතිවාසිකම් ක්ෂේත්‍රයේ ප්‍රබල ඇදවැටීමකි. 

2.2. යුද්ධය අවසාන වීම.

ශ්‍රී ලංකාවේ ජනවාර්ගික අර්බුදය සාකච්ඡා මාර්ගයෙන් විසඳා ගැනීමට හැකි වූවේ නම් එය වඩාත් සුදුසු ම ක්‍රමය වන බව තේරුම් ගත යුතු ය. නමුත් L.T.T.E සංවිධානය වර්ධනය වී තිබූ තත්ත්වය පිළිබඳව හා ඔවුන් පෙර පැවති සාකච්ඡාවල දී අනුගමනය කළ වංචාකාරී ක්‍රියාමාර්ග පිළිබඳ විමසීමේ දී පෙනී යන්නේ අර්බුදය සාකච්ඡා මගින් විසඳා ගත හැකි තත්ත්වයක් නොතිබූ බවයි. L.T.T.E සංවිධානයේ එකම අපේක්ෂාව වී තිබුණේ වෙන ම රාජ්‍යයක් හෝ කොන්ෆෙඩරේෂන් තත්ත්වයකි . එය කෙසේ හෝ ලබා ගැනීමෙන් සිටි ත්‍රස්තවාදීන් ඒ සඳහා විශාල වශයෙන් අවි ආයුධ ඒකරාශී කරගෙන සිටි අතර යුද යටිතල පහසුකම් තම පාලන බල ප්‍රදේශවල වර්ධනය කර ගනු ලැබීය. එය කිසිදු තත්ත්වයක් යටතේ හෝ පිළිගත නොහැකි විසඳුමක් විය. එම තත්ත්වය තුළ මෙම අර්බුදය අධිෂ්ඨානශීලීව බේරා ගන්නා තත්ත්වයකට නොගියේ නම් රටට සිදු විය හැකි විනාශය අතිවිශාල වේ. යුද්ධයක දී ගනුදෙනු බේරා ගනු ලබන්නේ උණ්ඩයෙන් වන අතර එහි දී එක්තරා ප්‍රමාණයකට මානව හිමිකම් උල්ලංඝනය වීම වැළැක්විය නොහැකිය. කෙසේ වෙතත් යුද්ධයෙන් අනතුරුව මතු වී තිබෙන වැදගත් ම අර්බුදය වී ඇත්තේ සියලු ම ජාතීන්ට පිළිගත හැකි විසඳුමක් ක්‍රියාත්මක කිරීමයි. දෙමළ ජනයාගේ ප්‍රශ්නවලට සාධාරණ විසඳුමක් ලබා දීම මඟින් ඔවුන් ශ්‍රී ලාංකේය ජාතිය තුළ සමාන අයිතිවාසිකම් ඇති පිරිසක් බවට පත් කරගත යුතු ව ඇති අතර එමගින් ලංකාවේ සමාජ සජීවීකරණ ක්‍රියාවලිය සාර්ථකව සිදු කළ හැකි වේ.

2.3. පශ්චාත් යුද ජයග්‍රහණ සමයේ, මානව හිමිකම් සම්බන්ධයෙන් මතු වූ අර්බුදය.    

යුද්ධයේ යුක්ති සහගත භාවය තීරණය වන්නේ අරමුණ ලද ප්‍රතිඵලය හා ඒ සඳහා ගෙවන ලද මිල අතර පරතරයෙනි.  ඕනෑම යුද්ධයක දී මිනිසුන් මරණයට පත් වන අතර තුවාල සිදුවන ප්‍රමාණයද සාපේක්ෂව වර්ධනය වේ. තව ද එහි දී ජනතාව අවතැන් වීමද සිදු වේ. මානව හිමිකම් අකුරට පිළිපදින රටක් විසින් කරන යුද්ධයක දී වුවද ඉහතින් දක්වන ලද සිදුවීම් අඩු හෝ වැඩි වශයෙන් සිදුවේ. මන්ද යත් ශ්‍රී ලංකාවේ ආරක්ෂක අංශ යුද්ධ කරනු ලැබුවේ ඊතලවලින් හෝ ගල්කටස්වලින් යුද කරන සංවිධානයක් සමග නොවන අතර වසර 30ට ආසන්න කාලයක් වර්ධනය වී තමන්ගේ ම ත්‍රිවිධ හමුදාවකින් යුක්ත වූ කාලතුවක්කු වැනි බර අවිවලින් පවා යුද්ධ කරන බෙදුම්වාදී ත්‍රස්තවාදී සංවිධානයක් සමග ය. 

 නමුත් යුද්ධය අවසන් වීමෙන් පසුව සැමට පිළිගත හැකි ආකාරයේ විසඳුමකට ඒමට තවමත් ලංකාව අසමත් වී ඇත. එහි දී ප්‍රධාන අවධානය යොමු කළ යුතු වන්නේ ලංකාවේ මානව හිමිකම් උල්ලංඝනය වී ඇති බවට ඉදිරි පත් වී ඇති චෝදනා ය. ආරම්භයේ දී මානව හිමිකම් කවුන්සිලයේ දී ශ්‍රී ලංකාවේ මානව හිමිකම් කඩ වීම සම්බන්ධයෙන් පැවති විවාදයේ දී පසුව ලංකාවට එරෙහිව ඉදිරිපත් වූ යෝජනා සියල්ලෙහි ම ලංකාව ජාත්‍යන්තරය හමුවේ පරාජයට පත්විය. එයින් අවබෝධ වන්නේ ලංකාව ත්‍රස්තවාදය පරාජය කර යුද්ධය ජයගැනීමට සමත් වුවත් ඒ සඳහා වන ලෝක එකඟතාව ලබා ගැනීමට අසමත් වී ඇති බවයි. යුද්ධය අවසන් වීම රටේ එක ජනවර්ගයක් පරාජිත ජනවර්ගයක් බවට වීමට බලපා ඇති බව වර්තමානයේ දී පෙනී යන කරුණක් වී ඇත. ශ්‍රී ලංකාවේ ජීවත්වන දෙමළ ජනතාව අතර පමණක් නොව ලෝකයේ වෙනත් රටවල ජීවත් වන ශ්‍රී ලාංකික හා ශ්‍රී ලාංකික නොවන දෙමළ ජනතාව අතර පවතින මෙම පරාජිත මානසික හැඟීම ඉවත් කිරීම ලංකාවේ සමාජ සජීවීකරණ ක්‍රියාවලිය සාර්ථක කර ගැනීම සඳහා වූ අත්‍යාවශ්‍ය සාධකයක් වී ඇත. එම හැඟීම තුළ දෙමළ ජනතාව ලංකා ආණ්ඩුව හා සිංහල ජනතාව කෙරෙහි දක්වන්නේ අප්‍රසාදයක්, කෝපයක් හා පිළිකුලකි. ඔවුන්ගේ හැඟීම වන්නේ අපේ මිනිසුන් අයිතිවාසිකම් දිනාගැනීම සඳහා කරන ලද අරගලය යකඩින් හා ලෙයින් තලා දැමුවේය යන්නයි.  

2.4. අර්බුදයන් විසඳා ගැනීමට අනුගමනය කළ යුතු ක්‍රියාමාර්ග.

එහෙයින් පෙනී යන්නේ මානව හිමිකම් සුරක්ෂිත කිරීම සම්බන්ධයෙන් ලංකාව ජාත්‍යන්තරය ඉදිරියේ දෝෂාරෝපණයට ලක් ව ඇති බවයි. මානව හිමිකම් කඩ වීම යනු රට තුළ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය නොමැති වීමක වන නිසා ලෝක ප්‍රජාවේ මතය වී ඇත්තේ ලංකාව මානව හිමිකම් කඩ කරන රාජ්‍යයක් වී ඇති බවයි. ඒ හේතුවෙන් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයට සාධාරණාත්මක ස්වභාවයක් හිමි වන්නේ මානව හිමිකම් පිළිගැනීම තුළිනි.  ඒ සඳහා පළමුවෙන් ම කළ යුතු වන්නේ සාමාන්‍ය දෙමළ ජනයා හා LTTE ත්‍රස්තවාදීන් වෙන් වෙන්ව හඳුනා ගැනීමයි. ඔවුන් සියලු දෙනා පුනරුත්ථාපනය කිරීම හෝ බරපතළ වැරදි කර ඇති අයට විනිවිද භාවයකින් යුතු අධිකරණයක් මඟින් නඩු පවරන්නේ ද යන්න තීරණය කළ යුතු ය.

ඉන් අනතුරුව දෙමළ ජනතාව ඉක්මනින් ම ඔවුන්ගේ මුල් භූමිවල නැවත පදිංචි කළ යුතු අතර අනාගතයේ දී ජීවත් විය හැකි ආකාරයට ජීවන වෘත්තියක් පිළිබඳ පුහුණුව ලබා දී යහපත් ජීවන තත්ත්වයක් සඳහා අවශ්‍ය පරිසරය නිර්මාණය කළ යුතු ය. ඒ සඳහා ඉංග්‍රීසි භාෂාව, තොරතුරු තාක්ෂණය, කාර්මික හා කෘෂිකාර්මික යනාදී අංශවලට අදාළ පුහුණු වැඩසටහන් මඟින් සිය ගම් බිම්වලට ගිය පසු ඵලදායී ජීවිතයක් සඳහා අවශ්‍ය මඟ පෙන්වීමක් ලබා දිය යුතු අතර එමගින් දෙමළ ජනතාවට රජය පිළිබඳ ඇති අප්‍රසාදය සමනය කළ හැකි අතර නැවත ත්‍රස්තවාදය කරා යොමු වීම ද වැළැක්විය හැක. ඊට අමතරව එම ක්‍රියාමාර්ග මඟින් ලංකාව තුළ සිදු වී ඇතැයි පැවසෙන මානව හිමිකම් කඩ වීම් සම්බන්ධයෙන් ජාත්‍යන්තර ප්‍රජාවේ ඇති සැකය තුරන් කිරීමට ද ඉඩ ප්‍රස්ථා විවෘත වේ. හැකි තරම් හමුදාවේ මැදිහත් වීම් අවම කළ යුතු අතර අධි ආරක්ෂක කලාප අවම කොට එම භුමීන් ජාතික ආරක්ෂාවට තර්ජනයක් නොවන ආකාරයෙන් මුල් පදිංචි ජනතාවට භාර දිය යුතු ය. 

නිදහසින් පසු ජාතිවාදී අර්බුදයට මග හෙලි කළ භාෂා ප්‍රශ්නයට වහාම විසඳුමක් ලබා දිය යුතු අතර එමගින් ‍ඕනෑම මිනිසෙකුගේ මානව අයිතිවාසිකමක් වන භාෂාව පිළිබඳ අයිතිය සුරක්ෂිත කිරීම මඟින් ඇති වී ඇති අර්බුදයට විසඳුම් සපයා ගත හැකි අතර රටේ කටයුතු සඳහා දෙමළ ජනතාවගේ සහභාගීත්වය එමගින් තවදුරටත් වර්ධනය කර ගත හැක. ඒ සඳහා දෙමළ භාෂාවෙන් වැඩ කළ හැකි පිරිස් රාජ්‍යය සේවයට බඳවා ගත යුතු වේ. දෙමළ සමාජයේ උග්‍ර ව මෙන්ම සිංහල සමාජයේ ද පවතින ජාති භේද, ආගම් භේද හා කුල භේද තහනම් කෙරෙන නීතියක් ගෙන ආ යුතු වේ. 

අවසාන යුද සමය ඇතුළු වසර 30ට ආසන්න කාලයක් තුළ පැවති යුද්ධයෙන් ජීවිත අහිමි වූ විශාල පිරිසට සාධාරණයක් ඉටු කරනුවස් ඒ අයගේ දුක් නිවාරණය සඳහා ක්‍රමයක් ඇති කළ යුතු වේ. එලෙස ජීවිත අහිමි වූව‍න් අතර ආරක්ෂක හමුදාවල පිරිස් මෙන්ම LTTE හා වෙනත් ත්‍රස්තවාදී සංවිධානවලට සම්බන්ධව සිටි අය ඇති අතර ඔවුන්ගේ ඥාති හිත මිත්‍රාදීන්ට සාධාරණයක් ඉටු වන ආකාරයට එම ගැටලු නිරාකරණය කළ යුතු ය. දකුණු අප්‍රිකාවේ මෙවැනි ම අර්බුදයක් ඇති වූ අවස්ථාවේ දී අනුගමනය කලේ සත්‍ය කොමිෂන් සභා ක්‍රමයක් ඇති කර විසඳුම් සෙවීමයි. 

ඉහතින් සඳහන් කරන ලද සියලු විසඳුම් සඳහා වූ ක්‍රියාමාර්ග සියලු දෙනාගේ ම විශ්වාසයට හා ගෞරවයට හේතු වන ජාතික වැඩ සැකැස්මක් යටතේ ක්‍රියාත්මක විය යුතුය. එම සැකැස්ම ක්‍රියාත්මක කිරීම සඳහා සියලු දේශපාලන පක්ෂ සම්බන්ධ කර ගත යුතු ව ඇති අතර එමගින් දේශපාලන භේදවලින් තොරව පොදුවේ පිළිගන්නා සැලැස්මක් නිර්මාණය කර ගත හැක. විශේෂයෙන් ම වර්තමානයේ දී ජිනිවා මානව හිමිකම් කවුන්සිලයේ දී මෙතෙක් ලංකාවට විරුද්ධව සිටි රාජ්‍යයන්ගේ සහය දිනා ගැනීමට ලංකාව සමත් වීම යම්තාක් දුරකට ලබා ඇති සාධනීය තත්ත්වයක් වේ. තවද ඉදිරියේ දී ලංකාවේ යුද අපරාධ හා මානව හිමිකම් කඩ වීම සම්බන්ධයෙන් ඉදිරිපත් ව ඇති කරුණු විමර්ශනය සඳහා පත් කිරීමට යෝජනා කර තිබෙන දෙමුහුන් අධිකරණ ක්‍රමය ලංකාවේ ස්වාධිපත්‍යයට හා අනාගතයට හානිකර නොවන අයුරින් ක්‍රියාත්මක වන ආකාරයට කටයුතු කල යුතුය. එමගින් ලංකාවේ අර්බුදයට ජාත්‍යන්තර ප්‍රජාවේ, දෙමළ ප්‍රජාවේ මෙන් ම දකුණේ සිංහල ප්‍රජාවේ ප්‍රසාදය දිනාගත හැකි අකාරයේ විසඳුමකට එළඹීමට ලක් රජයට හැකි වුවහොත් යුද්ධයෙන් පසු ලංකාවේ සමාජ සජීවීකරණ ක්‍රියාවලිය සාර්ථකව ඉටු කරලීමට හැකි වනු ඇත.

 

3. සමාලෝචනය.

ප්‍රභාකරන් දෙමළ ජනතාවගේ සියලු ම නායකයන් විනාශ කොට ඔහු දෙමළ ජනතාවගේ එකම නායකයා බවට පත් විය. අවසානයේ ඔහු ද බෙදුම්වාදී ව්‍යාපෘතිය පරිපූර්ණත්වයට ගෙන ඒමට පෙර ආරක්‍ෂක අංශ අතින් විනාශ විය. වර්තමානයේ දී දෙමළ ජනතාව නායකයෙක් නොමැති ජනතාවක් වී සිටින අතර අතීත බෙදුම්වාදී දේශපාලනය දෙමළ ජනතාවගේ ජීවිත කාලකණ්ණි කිරීමට හේතු විය. 2009 රජය විසින් ත්‍රස්තවාදය යුදමය වශයෙන් අවසාන කෙරූ නමුත් තවමත් ලංකාවේ දෙමළ ප්‍රශ්නය අවසන් වී නැත. වර්තමානයේ දී එය පෙර තිබුණාටත් වඩා ජාත්‍යන්තරකරණය වූ හා ඕනෑම අවස්ථාවක පිපිරීමේ හැකියාවක් ඇති ප්‍රශ්නයක් බවට පත් වී ඇත. ලංකාවේ දෙමළ හා මුස්ලිම් ජනයා අතර වර්තමානයේ අසහනකාරී තත්ත්වයන් වර්ධනය වෙමින් පවතින අතර මෙම අර්බුදයට ඇති එකම විසඳුම වන්නේ භේදයකින් ‍තොරව සියලු දෙනාට ගෞරවයෙන් හා සමාන අයිතිවාසිකම් ලබා දෙන ප්‍රතිපත්තියක් තුළ ශ්‍රී ලාංකික ජාතියක් ඇති කර ගැනීමයි. එය සමාජ සජීවීකරණය සාර්ථකව සිදු කිරීමක් වන අතර ඒ සඳහා වන හොඳම විසඳුම වන්නේ ද මානව හිමිකම් සුරක්ෂිත කිරීමේ ක්‍රියාමාර්ගය වන බව අවබෝධ කර ගත හැක.

සමාන අයිතිවාසිකම් ඇති, එකිනෙකා කෙරෙහි ගෞරවයෙන් ක්‍රියාකරන, කුලය, වර්ගය, ආගම හෝ භාෂාව මත පදනම් වී වර්තමානයේ දී මතු වී තිබෙන ගැටුම්වලින් මිදී විවිධ ජනවර්ගවලින්, ආගම්වලින් හා සංස්කෘතීන්ගෙන් යුතු එක්සත් ශ්‍රී ලාංකික ජාතියක් නිර්මාණය කිරීමට මෙන් ම ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී වටිනාකම් හා ගුණධර්ම අගය කරන සමාජයක් හා මානව හිමිකම් සුරක්ෂිත කරන රටක් ගොඩ නැංවිය හැකි වන්නේ ඉහත කී ආකාරයේ ප්‍රතිපත්ති අනුගමනය කරන්නේ නම් පමණි. එසේ කටයුතු සිදු වුවහොත් ශ්‍රී ලාංකික ජාතියේ විශ්වාසයට හා ගෞරවයට පාත්‍රවන හා යහපත් දේශපාලන සංස්කෘතික අවශ්‍යතාවයන්ට ගැළපෙන නවීන, දියුණු හා ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ශ්‍රී ලංකාවක් නිර්මාණය වනු ඇත.  

 

ආශ්‍රිත ග්‍රන්ථ නාමාවලිය.

Gunarathna, Rohan. Indian Intervention in Sri Lanka. පරිවර්තනය කළේ කපිල කුමාර කාලිංග. නුගේගොඩ: සංහිද ප්‍රකාශකායෝ, 2001.

අතුකෝරල, පී. ශ්‍රී ලංකාවේ වාර්ගික ගැටලුව-ප්‍රභවය හා වර්ධනය. නුගේගොඩ: සරසවි ප්‍රකාශකයෝ, 2006.

අයිවන්, විකටර්. ලංකාව ගලවා ගැනීම. මහරගම: රාවය ප්‍රකාශන, 2013.

අයිවන්, වික්ටර්. අර්බුදයේ අන්දරය (1815 - යටත් විජිත යුගයේ සිට 2009 - ඊලාම් යුද්ධයේ අවසානය දක්වා). තෙවන මුද්‍රණය. මහරගම: රාවය ප්‍රකාශන, 2012.

—. චෞර රැජින. මහරගම: රාවය ප්‍රකාශන, 2010.

—. දෙමළ අභියෝගය. මහරගම: රාවය ප්‍රකාශන, 2012.

—. ප්‍රභාකරන් පරාජය කිරීම. මහරගම: රාවය ප්‍රකාශන, 2013.

උයන්ගොඩ, ජයදේව. ජාතිය, ජාතිකවාදය සහ ජාතික-රාජ්‍ය. කොළඹ: සමාජ විද්‍යාඥයන්ගේ සංගමය, 2011.

—. ලංකාවේ ජනවාර්ගික ගැටුම, සාමය හා වෙනස්වන ගතිකත්වය. කොළඹ: සමාජ විද්‍යාඥයින්ගේ සංගමය, 2007.

කරුණාදාස, ඩබ්ලිව් එම්. තුන්වන ලෝකයේ දේශපාලනය හා ආර්ථිකය. දෙහිවල: ඉමේජ් ලංකා ප්‍රකාශකයෝ, 2003.

කුමාර, ක්‍රිෂාන්ත රන්ජන්. මානව හිමිකම්-ඉතිහාසය, ව්‍යාප්තිය හා සංවිධාන. මීරිගම: ආශිර්වාද ප්‍රකාශකයෝ, 2007.

ක්‍රිෂ්ණා, ශන්කර්. ශ්‍රී ලංකාවේ වාර්ගික ගැටුම තුළ ඉන්දියාවේ භූමිකාව. කොළඹ: මාර්ග ආයතනය, 2001.

ජයවර්ධන, කුමාරි. සොක්කන් ලොක්කන් වූ වගයි. කොළඹ: සමාජ විද්‍යාඥයන්ගේ සංගමය, 2014.

දික්වැල්ල, රංජිත්. “ජිනීවා යෝජනාවලට බොරු කලබල ඇයි?” සංස්කරණය කළේ චමින්ද මුණසිංහ. ලංකාදීප, ඔක්තෝම්බර් 2015.

දේශපාලන විද්‍යාවේ මූලිකාංග 1. බත්තරමුල්ල: අධ්‍යපන ප්‍රකාශන දෙපාර්තමේන්තුව, 2007.

පතිරණ, මහින්ද. විකිලීක්ස් හෝරාව. කොළඹ: ෆාස්ට් පබ්ලිෂින් (ප්‍රයිවට්) ලිමිටඩ්, 2011.

පල්ලියගුරු, රවීන්ද්‍ර චන්ද්‍රසිරි. “දේශපාලන සහභාගීත්වය.” තුළ දේශපාලන සමාජ විද්‍යාව, සංස්කරණය කළේ සමන් හඳරාගම, 137-155. බත්තරමුල්ල: සමීර ප්‍රකාශන, 2013.

බණ්ඩාර , නවරත්න. රාජ්‍ය නිර්මාණය සහ ජාතික ඒකාබද්ධතාව පිළිබඳ ගැටලු. වෙළුම V වෙළුම, පරි. ශ්‍රී ලංකේය ඉතිහාසයහි පරිච්ඡේදය 2, සංස්කරණය කළේ එම්. යූ. ද සිල්වා, 53-88. කොළඹ: සී‍‍‍/ස ඇම්. ඩී. ගුණසේන සහ (පුද්ගලික) සමාගම, 2012.

බීතම්, ඩේවිඩ් හා කෙවින් බොයිල්. ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයට හැඳින්වීමක්. ඇතුල්කෝට්ටේ: මාර්ග ආයතනය, 2011.

ලැස්කි, හැරල්ඩ් ජේ. රාජ්‍ය පිළිබඳ සිද්ධාන්ත හා ව්‍යවහාරය. පරිවර්තනය කළේ ඩී බී. අයි. එස්. සිරිවර්ධන. බත්තරමුල්ල: අධ්‍යාපන ප්‍රකාශන දෙපාර්තමේන්තුව, 2005.

විජේනායක, අමරසිරි. එදා සිට අද දක්වා මෙදෙස් විදේස් දේශලාන වෙනස් වීම්. කොළඹ: ඇස්. ගොඩගේ සහ සහෝදරයෝ, 2002.

විජේසිංහ, නාමල්. දේශපාලන විද්‍යාව 2. දන්කොටුව: වාසනා ප්‍රකාශකයෝ, 2002.

වීරවංශ, විමල්. වන්නිය, ජිනීවා සහ නිව්යෝරක්. බත්තරමුල්ල: නිදහස් නියමුවෝ, 2015.

ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතිහාසය - සිව් වන කොටස. බත්තරමුල්ල: අධ්‍යාපන ප්‍රකාශන දෙපාර්තමේන්තුව, 2007.

“ශ්‍රී ලංකාවේ සාධනීය දේශපාලන සංස්කෘතියක් සඳහා පුරවැසි සහභාගීත්වයල හා මැතිවරණ නිරීක්‍ෂණය.” People's Action for free and Fair Elections, 2014: 01-09.

සොයිසා, එම් ඕ. ඒ. ද. දේශපාලන විද්‍යාවේ මූලික සිද්ධාන්ත. පේරාදෙණිය: කතෘ ප්‍රකාශන, 2003.

හඳාරගම, සමන්, සංස්. දේශපාලන සමාජ විද්‍යව - 02. බත්තරමුල්ල: සමීර ප්‍රකාශන, 2014.

හිට්ලර්ගේ යුදෙව් විරෝධය හා ලෝකයේ හිට්ලර් විරෝධය ..

 

හැදින්වීම.

ප්‍රසිද්ධ වීමට ඕනෑම පුද්ගලයෙකුට ඕනෑම ක්‍රියාවක් කළ හැකි ය. නමුත් ජනප්‍රිය වීමට ජනතා ප්‍රසාදය දිනා ගත යුතු ය. ඒ අනුව 20වන සියවසේ ලොව ප්‍රසිද්ධ, මෙන් ම ජනතා අප්‍රසාදය වැඩියෙන් ම දිනා ගත් පුද්ගලයා ලෙස ඇඩොල්ෆ් හිට්ලර් හැදින්විය හැක. දෙවන ලෝක මහා සංග්‍රාමයේ දී ජර්මනිය ප්‍රමුඛ මිත්‍ර පිලට නායකත්වය ලබා දෙනු ලැබුවේ ඔහුය. යම් කිසි පුද්ගලයෙකුගේ ඒකාධිපති ස්වරූපය හුවා දැක්වීමට අප බොහෝමයක් දෙනා හිට්ලර්ව උපමා කර ගනී. ඒ තරමට ම ඔහු ලෝකවාසින් අතර ප්‍රසිද්ධ ය. 

හිට්ලර් අතිමහත් වූ ලෝකවාසියන්ගේ වෛරයට පාත්‍ර වූ බව සැබෑ ය. ඒ හේතුවෙන් ම ඔහු පිළිබඳ ව ලියැවී ඇති පොත් පත්වලින් ඔහු ව දැඩි ලෙස හෙලා දැක තිබේ. 20වන සියවසේ ඉතිහාසඥයන්ගේ හා චරිත කතා කරුවන්ගේ වැඩි ම අවධානයට ලක් වූ පුද්ගලයා ද ඔහු ය. හිට්ලර් පිළිබඳ ලියා තිබෙන බොහෝමයක් එවැනි මූලාශ්‍ර ඔහු පිළිබඳ ව ඇති වූ දැඩි වෛරයෙන් හා ක්‍රෝධයෙන් ලියවූ බව පෙනී යයි. ඒවායේ ඇති යම් යම් තොරතුරු සත්‍ය මෙන් ම අසත්‍යය ද වේ.

නමුත් සැබෑ ලෙස ම හිට්ලර්ගේ ක්‍රියාකාරකම් පිළිබඳ ඉතිහාසය වාර්තාකරණයේ දී  සිදු විය යුත්තේ ඔහුගේ අපරාධ සම්බන්ධයෙන් වෛරී ව තොරතුරු දැක්වීම නොව අපක්‍ෂපාතීව හා මධ්‍යස්ථ ව තොරතුරු දක්වීමය. මන්ද යත් හිට්ලර් යනු ඉබේ නිර්මාණය වූවෙකු නොවීමයි. මේ පිළිබඳ ව සුගතපාල ද සිල්වා මහතා විසින් ලියන ලද හිට්ලර් එල්ලා මරයි යන කෘතියේ අවසාන පිටුවේ ලියා ඇති අර්ථකතනය ඉතා වැදගත් වේ. එය මෙසේ ය;

“නට්සි රාජ්‍ය තුළ සියල්ල සිදු වූවේ තනි මිනිහකුගේ හිතුමනාපයට ය........ එවන් බලයක් මිට මොළවා ගැනීමට - මිට මොළවා ගත් බලය දැඩිව රඳවා ගැනීමට ඔහු සමත් වූවේ කෙසේ ද?..........එවැනි ආඥාදායකයන් ඕපපාතික ව බිහි වන්නේ නැත. එවැනි ආඥාදායකයන් ඕපපාතික ව බිහි වී පෝෂණය වන අද්භූත සත්ව විශේෂයක් නොවේ. ඔවුන්ගේ පැවැත්මට අවශ්‍ය අව් වැසි සුළං සපයා අම්ලකරය පිඹිනුයේ අප ම ය.” 

  (සුගතපාල ද සිල්වා, හිට්ලර් එල්ලා මරයි, ඇස් ගොඩගේ සහ සහෝදරයෝ, කොළඹ, 2011.)

මෙයින් අප අවධානය යොමු කළ යුතු වන්නේ හිට්ලර් සාධාරණය කිරීමට නොව, අප සමාජය තුල එවැනි පුද්ගලයන් නිර්මාණය වන්නේ කෙසේ ද? හා එවැනි පුද්ගලයන්ට තම අවස්ථාවාදී කටයුතු කර ගෙන යාමට අවශ්‍ය ඉඩ ප්‍රස්ථා සැලසෙන්නේ කෙසේ ද යන්න පිළිබඳවයි. 

හිට්ලර් පිළිබඳ ව විමසීමේ දී පෙනී යන වැදගත් ම කරුණ වන්නේ ඔහු ප්‍රසිද්ධ වූවේ, ඔහු විසින් ආරම්භ කරන ලද දෙවන ලෝක යුද්ධය නිසා ම පමණක් නොව, ඔහු විසින් අති ජාතිවාදී උන්මාදයෙන් ක්‍රියාත්මක කරන්නට යෙදුණු යුදෙව් විරෝධී ව්‍යාපාරය නිසා බවයි. මෙම ලිපිය මඟින් අවධානය යොමු කරනු ලබන්නේ හිට්ලර් විසින් සිදුකරන්නට යෙදුණු යුදෙව් සංහාරයයි. එහි දී යුදෙව් විරෝධී කටයුතු සඳහා ඔහු පෙලඹුණේ මන්ද?, හිට්ලර්ට පෙර යුරෝපයේ තිබූ යුදෙව් විරෝධයේ ස්වභාවය, යුදේව්වන් යනු කුමනාකාරයේ පිරිසක්ද?, ඔවුන්ගේ සම්භවය හා යුදෙව්වන් සංහාරය කිරීමේ දී හිට්ලර් අනුගමනය කළ ක්‍රියාමාර්ග යන්න පිළිබඳවයි.  

 

යුදෙව්වන්‍ යනු කවුරුන්ද?

යුදෙව්වන් හෙවත් හීබෲවරුන් යනු බයිබලයේ පළමු තෙස්තමේන්තුවේ සඳහන් වන සෙමිටික් ගෝත්‍රයට අයත් ජනතාවක් ලෙස පිළිගැනේ. අතීතයේ ඇති වූ මහා ගංවතුරෙන් පසු නොවාගේ දරුවන්ගෙන් කෙනෙකු වූ සෙම් නැමැත්තාගෙන් පැවත එන්නන් සෙමිටික් ගෝත්‍රකියන්ය යන විශ්වාසයක් පවතී . මොවුන් ක්‍රි.පූ. 2000දී පමණ මෙසපොතේමියාව ආශ්‍රිතව වාසය කර ඇත.

හීබෲ දහමට අනුව මෙසපොතේමියාවේ ඌර් ප්‍රදේශයේ සිට ජොහෝවා නම් දෙවියන් විසින් ප්‍රතිඥා කොට දෙන ලද භූමිය වශයෙන් සලකන ලද ප්‍රදේශයේ සිට පලස්තීනය දක්වා ඔවුන්ව රැගෙන ගියේ, යුදෙව් ජනතාවගේ ශ්‍රේෂ්ඨතම නායකයා ලෙස සලකන ඒබ්‍රහම් නැමැත්තා විසින් බව බයිබලයේ සඳහන් වේ. නමුත් ක්‍රි.පූ. 13වන සියවසේදී ඇතිවුනායැයි සැළකෙන සාගතයක් හේතුවෙන් ඔවුන්ට පලස්තීනය අතහැර ඊජිප්තුවට සංක්‍රමණය වීමට සිදුවිය. මුලදී හීබෲවරුන්ට ඊජිප්තුව තුළ පිළිගැනීමක් හිමිවුවත් පසුකාලීනව ඔවුන්ව වහලුන්ගේ තත්වයට හෙලන ලදි. නමුත් යුදෙව් සම්භවයක් ඇතැයි විශ්වාස කරන මෝසස් නැමති ඊජිප්තු නිලධාරියාට විසින් නායකත්වය දෙමින් ඊජිප්තුවේ වහල් ජීවිතියක් ගත කළ යුදෙව්වන් එයින් මුදවාගෙන නැවත තම පොරොන්දු දේශය වූ පලස්තීනය වෙත ගෙන ගිය බව සඳහන් වේ. එ‍ලෙස හීබෲවරු සමඟ ඊජිප්ත්වේ සිට පැන එද්දී සයිනාන් කදුකරය අසලදී මෝසස්ට දෙවියන් විසින් දස පනත ලබා දුන් බව බයිබලයේ සඳහන් වේ.

නැවත්ත පලස්තීනයට පැමිණි පසු ක්‍රි.පූ. 1000දී පමණ සාවුල් නම් රජු යටතේ හා ඔහුගෙන් පසු බලයට පැමිණි දාවිත් නම් රජු යටතේ එම ප්‍රදේශයේ වූ සමහර නගර අල්වා ගනිමින් අළුත් හා ශක්තිමත් යුදෙව් රාජධානියක් ගොඩනගා ගැනීමට හීබෲවරුන්ට හැකි විය. දාවිත් රජු යටතේ ජෙරුසලම ඔවුන්ගේ අගනවර වශයෙන් ගොඩ නැංවුණු අතර ඔහුට පසු බලයට පැමිණී ඔහුගේ පුත් වූ සොලමන්ගේ කාලයේදී යුදෙව් රාජ්‍යයේ පරිහානිය ආරම්භ වෙන ලදි. ඔහුගේ කාලයේදී යුදෙව් දේශය කොටස් දෙකකට බෙදුණු අතර උතුර ඊශ්‍රායලය‍ ලෙසත්, දකුණ ජුදා වශයෙනුත් හදුන්වනු ලැබූ අතර පසු කාලීනව මෙම ප්‍රදේශ දෙක අතර නිරන්තර ගැටුම් ඇති විය. මෙම ගැටුම් හේතුවෙන් යුදෙව් දේශයේ බලය දුර්වල වූ අතර ඇසිරියන්වරු ක්‍රි.පූ. 722දී ඊශ්‍රායලයටද, නෙබුචැඩ්නෙසාර් නම් චැල්ඩින්  රජු ක්‍රි.පූ. 586දී ජුදා දේශයද ආක්‍රමණය කරමින් යුදෙව් දේශය විනාශ කර දමන ලදි. 

මෙම හීබෲ දහම පිළිබඳ ඇති බොහෝමයක් මතවාද හා සම්ප්‍රදායයන් ඉපැරැණි මෙසපොතේනින් හා බැබිලෝනියන් ශිෂ්ඨාචාරය ආශ්‍රය කරගෙන වර්ධනය වූ ඒවා ලෙස විශ්වාස කල හැක. විශේෂයෙන් ම බයිබලයේ පැරණි තේස්තමේන්තුවේ එන මහා ගං වතුර පිළිබඳ ව මතවාද මෙසපොතේනින් හෝ බැබිලෝනියන් ශිෂ්ඨාචාරය පැවති වකවානුවේ පැවති ගං වතුරක් බව ඉතිහාසඥයන්ගේ මතයයි. තවද හීබෲ දහමේ එන ඇසට ඇසක් යන මතය, එයට පෙර කාලවකවානුවේදී සිටි ඉපැරැණි බැබිලෝනියාවේ සිටි ශ්‍රේෂ්ඨතම රජ කෙනෙක් වන හමුරාබි නම් තැනැත්තාගේ නීති සංග්‍රහයේද අන්තර්ගත වේ. එය ලොව පළමු නීති සංග්‍රහය ලෙස ද සැලකේ. එයට අනුව වෛද්‍යවරයකු  අතින් ශෛල්‍යකර්රමයක්දී වැරදීමෙන් හෝ රෝගියෙකුගේ ඇසක් විනාශ වුවහොත් එයට දඩුවමක් වශයෙන් එම වෛද්‍යවරයාගේද ඇසක් අහිමි කල යුතුයි, යන්න සඳහන් වේ. එලෙසින් හීබෲ දහමට ලැබූ ආභාෂයට විරුද්දව යමින් පසුකාලීනව ජේසූස් වහන්සේ තම මතවාද ඉදිරිපත් කරන ආකාරයක් දැකිය හැකි විය. විශේෂයෙන් ම ඇසට ඇසක් යන සංකල්පය ට අභියෝග කල ජේසූස් වහන්සේ ප්‍රකාශ කර සිටියේ "ඔබේ කම්මුලට යම් කිසිවෙකු පහරක් එල්ල කළහොත් ඔබ ඔබගේ අනෙක් කම්මුලද ඔහු දෙසට හරවන්න" හා "අසල්වැසියාට ප්‍රේම කරන්න" යන අවිහිංසාවාදී මතවාදයයි. 

හිට්ලර්ට පෙර යුරෝපයේ තිබූ යුදෙව් විරෝධයේ ස්වභාවය.

යුදෙව්වන් යනු වසර 3000කටත් වඩා ඉතිහාසයකට හිමිකම් කියන්නා වූ ධෛර්යවන්ත ජන කොට්ඨාශයකි. ඔවුන් නිතරම තම අනන්‍යතාව ආරක්ෂා කර ගනිමින් යුරෝපයේ වාසය කරනුුලැබීය. එලෙස ජීවත් වීමේදී යුරෝපයේ අනෙකුත් ජනතාවගේ වෛරයට පාත්‍ර වන කරණා කීපයක් යුදෙව්වන් සතු විය. 

ඉන් එක් සාධකයක් වූවේ යුරෝපයේ සිටි බහුතරය වූ අනෙකුත් කතෝලික ජනතාවට සාපේක්ෂව යුදෙව් ජනතාවගෙන් බහුතරයක් මූල්‍යමය වශයෙන් පොහොසත් පිරිසක් වීමයි. ඊට බලපාන ලද එක් සාධකයක් වූවේ කතෝලික ආගමේ නිර්මාතෘවරයා වූ ජේසුස් වහන්සේ විසින් තම භක්තිකයන්ට මුදල් පොළියට දීම තහනම් කර තිබීමයි. නමුත් මෙවැනි තහනමක් යුදෙව්වන්ට නොවූ අතර ඔවුන් වැඩි වශයෙන් කතෝලික ජනතාවට මුදල් පොළියට ලබා දී පොහොසතුන් බවට පත් වෙන ලදි. මධ්‍යතන යුගයේ දී මෙසේ මුදල් පොළියට ලබා දුන් යුදෙව් ජනතාව යුරෝපයේ සැලකිය යුතු ධනයක් එක් රැස් කර ගනිමින් බහුතරයක් වූ ව්‍යාපාරවල ප්‍රමුඛත්වය උසුලන්නට විය. මේ හේතුවෙන් ස්වාභාවිකවම රෝම අධිරාජ්‍ය යුගය පරිහානියට පත් වීමෙන් පසු අන්ත අසරණ තත්වයට පත් වී සිටි අනෙකුත් බහුතරයක් වූ සාමාන්‍ය කතෝලික ජනතාව යුදෙව්වන්ගේ මෙම අධිසුඛෝපභෝගී ජීවන පැවැත්ම දෙස වෛරීව බලන්නට විය.

මුදල් පොලියට දෙන ඕනෑම පුද්ගලයෙකු කරන ආකාරයට යුදෙව් පොලී කරුවන් ද ඉතා අසාධාරණ ලෙස තම ණය කරුවන්ගෙන් අධික ලෙස පොලී මුදල් එකතු කරමින් අසරණ ජනතාව තවත් අන්ත තත්වයට පත් කරන ලදි. මුදල් පොලියට දෙන සෑම දෙනා ම මෙවැනි අසාධාරණ කටයුතු කරනු ලැබුවත්, බහුතරයක් වූ අසරණ කතෝලික ජනතාව, යුදෙව් පොලී කරුවන් කෙරෙහි මෙන් ම සමස්ත යුදෙව්වන් කෙරෙහිද සමාන වෛරී ආකල්පයෙන් බලන්නට විය. මේ හේතුවෙන් අන්ත අසරණ දුගී ජනතාව කල්පනා කරනු ලැබුවේ යුදෙව්වන් විසින් තම ජනතාව මෙසේ දුක්ඛිත තත්වයකට පත් කර ඇති බවයි. මධ්‍යතන යුගයේ යුදෙව් පොලී කරුවන් කෙතරම් ජනතාවගේ වෛරයට පාත්‍ර ව සිටියේ ද යන්න පිළිබඳ ව හොඳ අවබෝධයක් විලියම් ශේක්ෂ්පියර්ගේ වැනීසියේ වෙළෙන්දා තුලින් අනාවරණය වේ. “වැනීසිය ප්‍රසිද්ධ නගරයකි. එය වඩාත් ම ප්‍රසිද්ධ වෙළඳාමට ය. එහි පොලියට මුදල් දීම ජීවනෝපාය කර ගත් ප්‍රසිද්ධ පුද්ගලයෙක් සිටියේ ය. ඔහු ෂයිලොක් නම් විය. ඔහුගේ පොලී ක්‍රමය ඉතාමත් අසාධාරණ. අසාධාරණ පොලියට මුදල් දීමෙන් ම ඔහු මහා ධන සම්භාරයක හිමිකරු වී සිටියේය. මේ‍ පොලී ක්‍රමය නිසාම ෂයිලොක්ගේ නම බොහෝ මිනිසුන් පිළිකුල් කළහ.”  

ශේක්ෂ්පියර්ගේ මෙම කතාවේ නපුරු පොලී කරුවා බොහෝමයක් ස්ථානයන්හි දක්වා ඇත්තේ යුදෙව් පොලී කරුවා ලෙසයි. එමගින් සමස්ථ යුදෙව් ජනතවටම ‍පොලී මුදලාලිගේ තිබෙන්නා වූ අසාධාරණ ක්‍රියා ආරෝපණය කර ඇති ආකාරයක් දැකිය හැකිය. මෙවැනි අදහස් ශේක්ෂ්පියර්ගේ පමණක් නොව සමකාලීන අනෙකුත් ලේඛකයන්ගේ කෘති වල ද දක්නට ලැබීම තුළින් පෙනී යන්නේ එකල සමාජයේ සිට ම යුදෙව්වන් කෙරෙහි පැවති විරෝදයයි.

මේ හේතුවෙන් ම පසු කාලීන ව යුදෙව් විරෝධී හා වර්ගවාදී දාර්ශනිකයන් හා පත පොත යුරෝපයේ ප්‍රසිද්ධ වන්නට විය. ඒ අතර සිටි එක් වර්ගවාදී අදහස් දැරූ ප්‍රකට පුද්ගලයෙක් වූවේ නියට්ෂේ නම් දාර්ශනිකයායි. ඔහු මනුෂ්‍ය ප්‍රජාව උසස් රුධිරය ඇති හා පහත් රුධිරය ඇති ලෙස කොටස් දෙකකට බෙදන ලදි. තවද ඔහුට අනුව පන්තිමය භේදයක් හෝ සටනක් ලොව නොමැති අතර ඇත්තේ රුධිරය අතර සටනක් බව ප්‍රකාශ කරනු ලැබීය. තවද එවැනි ම වර්ගවාදී අදහස් පල කරන ලද පුද්ගලයන් ලෙස ගොබිනෝ, ලපූජ්, අම්මෝන් හා වෝලට්මන්  වැන්නන් හැදින්විය හැක. මොවුන්ගේ පත පොත 18වන හා 19වන සියවස්වලදී යුරෝපයේ සැලකිය යුතු පාඨක ප්‍රජාවකගේ අවධානය යොමු කර ගැනීමට සමත් විය. ඒ අතර සිට එක් පුද්ගලයෙකු වූවේ හිට්ලර් ය. 

විශේෂයෙන් ම හිට්ලර් ද තම කුඩා කල ඉතා දූගී ජීවිතයක් ගත කල පුද්ගලයෙකු විය. හිට්ලර්ගේ පියා ඉතා දරදඬු පුද්ගලයෙකු වූ අතර පියාගේ තාඩන පීඩන දරා සිටීමට හිට්ලර්ට මෙන්ම ඔහුගේ මවටද ඉතා අසීරු විය. නමුත් හිට්ලර්ට සිටි එකම බලාපොරොත්තුව හා පිහිට වූවේ ඔහුගේ මව වූ අතර ඔහු මවට තද බල ලෙස ආදරය කරනු ලැබීය. මවගේ අසනීප තත්ත්වය හා 1වන ලෝක යුද්ධය ඔහු උග්‍ර යුදෙව් විරෝධියකු ලෙස නිර්මාණය වූ අන්තර්කාලය ලෙස සැලකිය හැකිය. විශේෂයෙන් ම මවගේ අසනීප තත්ත්වය හමුවේ අන්ත අසරනව සිටි හිට්ලර් හට යුදෙව් වෛද්‍යවරුන්ගේ යම් යම් නොමනා වාණිජ හැසිරීම් බලවත් යුදෙව් විරෝධයකට හැරවෙන්නට විය. හිට්ලර්ට අනුව ඔහුගෙ මවගේ මරණයට හේතුව ඔහු මවගේ අසනීප තත්ත්වයට බෙහෙත් ලබා ගැනීමට ගිය යුදෙව් වෛද්‍යවරයා මුදල් මතම කටයුතු කිරීමත් හා නිසියාකාරව ප්‍රතිකාරයන් නොකිරීමත්ය.

පලවන ලෝක සංග්‍රාමයෙන් පසු ව ජර්මනිය ඉතා පරාදීන තත්ත්වයකට ඇද වැටුණු අතර රැකියා වියුක්තිය ඉතා ඉහල ගිය අතර උද්ධමනය අහස උසට නඟින්නට විය. එකල ජර්මනියේ පාන්ගෙඩියක් මිලදී ගැනීමටද ට්‍රොලියකින් මුදල් රැගෙන යන්නට සිදු වූ බව කියනු ලැබේ. නමුත් මෙලෙසින් ජර්මනිය අන්ත අසරන වීමට එකම හේතුව යුද්ධය පරාජය වීම පමණක්ම නොවීය. යුද්ධය පරාජය වීමෙන් අනතුරුව ජයග්‍රාහී පාර්ශව විසින් කරනු ලැබූ ඉතා අසාධාරණ ප්‍රතිපත්තීන්ය. ඒ හේතුවෙන් ජර්මන් සමාජය හා එහි ජනතාව අන්ත අසරණ වූ අතර ඔවුන්ගෙ කෝපය යුදෙව්වන්ගේ කරපිටින් ගලන්නට වැඩි කල් නොයන්නට ද විය.

ඒ හේ්තතූන් මත පළමු ලෝක මහා සංග්‍රාමය පරාජය වීමට හේතුව ද යුදෙව්වන් බව හිට්ලර්ගේ විශ්වාසය ද විය. යම් විට එයට පදනමක් තිබිය හැක. මන්ද යත් ජර්මනියේ සිටි වෙළද ප්‍රජාවගෙන් සැලකිය යුතු පිරිසක් යුදෙව් ව්‍යාපාරිකයන් විය. සමාන්‍ය ලෙසින් ම යුද්ධය ව්‍යාපාරිකයන්ට හිතකර නොවන අතර එය ඔවුන්ගේ ව්‍යාපාරවලට අහිතකර ලෙස   බලපාන්නට විය. විශේෂයෙන් ම යුදෙව්වන් ජර්මනියට පමණක් සීමා වූ ජනවර්ගයක් නොවූ අතර සමස්ථ යුරෝපයේම ඔවුන්ගෙ ජනවර්ගය ව්‍යාප්ත ව පැවතිණ. එය ආධාරයෙන් යුරෝපීය යුදේව්වන් ව්‍යාපාර කාටලයක් පවත්වාගෙන ගිය අතර එය ජර්මනියෙන් භාහිරව පැවති අන්තර්ජාතික වෙළදාමට දායකතිවයක් සැපයීමක් විය. එබැවින් ජර්මනිය විසින් ආරම්භ කරන ලද යුද්ධයේ දී භාහිර ව්‍යාපාරයන්ට බලපෑමක් ඇතිවේ යැයි සිතූ යුදෙව්වන් ජර්මනියට පක්ෂ නොවීමට බලපන්න ඇතැයි උපකල්පනය කල හැක. "වැල යන පැත්තට මැස්ස ගැසීම" යුදෙව් නොවන අනෙකුත් ව්‍යාපාරිකයන්ගේ ද පොදු ලක්ෂණයක් වූ නමත් ජර්මනියේ යුදෙව්වන්ට එය පාරාවළල්ලක් වන ආකාරයක් දැකිය හැකි ය. ජර්මන් ජන සමාජයේ පැවති මෙම මතවාදය හිට්ලර්ගේ මනසට තදින් කාවදින්නට වූ අතර ඔහු විසින් මෙම මතවාද ප්‍රවර්ධන කිරීමත් එය විශ්වාස කිරීම සාධාරණයැයි අනෙකුත් අතිමහත් ජර්මන් ජනතාවත් විශ්වාස කරන්නට විය. එයට එකම විසදුම ලෙස හිට්ලර්ගේ වැඩපිළිවෙළ වූවේ යුදෙව් නැමැති පිළිලය ජර්මනියෙන් සදහටම උගුලුවා දැමිය යුතු බවයි. ඔහුගේ මතයට අතිමහත් ජර්මන් ජනතාවගේ ප්‍රසාදය හිමි වූ අතර රටේ බලය එමඟින් ලබා ගැනීමට ද හිට්ලර් සමත් විය. බලය ලබා ගැනීමෙන් පසු පොරොන්දු වූ පරිදි ඔහුගේ ප්‍රධානතම කාර්යයක් වූ යුදෙව්වන් විනාශ කිරීම හෙවත් "අවසන් විසඳුම"(Final Resolution) ක්‍රමානුකූල ව කියාත්මක කිරීමට හිට්ලර් සමත් විය. එය ප්‍රතිපලදායක විය. මන්ද යත් දෙවන ලෝක සංග්‍රාමය අවසන් වන විට යුරෝපයේ සමස්ත යුදෙව් ජනගහනයෙන් ලක්ෂ 60ක් පමණ ප්‍රමාණයක් ඉතා කුරිරු ලෙස ඝාතනය කිරීමට "අවසන් විසදුම" සමත් වීමයි. 

අවසන් විසදුම තනි පුද්ගලයෙකුගේ වැඩසටහනක් නොවන අතර විශාල පිරිසකගේ දායකත්වයෙන් සංවර්ධනය වූ හා තවත් විශාල ජර්මන් පුරවැසියන්ගේ අනුග්‍රහය හා ප්‍රසාදය හිමිකරගත් ව්‍යාපෘතියක් ද විය.

අවසාන වශයෙන් රැල්ලට යමින් ශිෂ්ඨජාතින් යැයි කියනා පිරිස් කරනා ආකාරයෙන්  හිට්ලර්ට වෛර කිරීම අත්හල යුතුය. මන්ද යත් හිට්ලර්ගේන් පුද්ගලයෙකුට ඉගෙන ගත යුතු දෑ බොහෝ තිබේ. ඉන් පළමු දේ වන්නෙ මනුෂ්‍යයකු වශයෙන් නොකල යුතු දේයි.  එය අප හැම දන්න කරුණුවලින් ගහණය. හොද නරක තේරුම් ගැනීමට තරම් මූලික ඥානයක් අප හැමටම තිබේ. නමුත් අනෙක් කරුණ වන්නෙ අප හිට්ලර්ගෙන් ආදර්ශයට ගත යුත්තේ කුමක්ද යන්නයි. ඉන් එක් කරුණක් වන්නෙ අවාසානය වන තෙක් එක් අරමුණක් වෙනුවෙන් කටයුතු කිරීමයි. කොතෙකුත් බාධක පැමිණියත් එම අරමුණ වෙනස් නොකිරීමයි. හිට්ලර්ට අනුවම එය ඔහුගේම වචනයෙන් හඳුන්වා ඇත්තේ මෙසේය. " දෙයක් කිරීමට පෙර දහස්වාරයක් සිතන්න. එසේ සිතා කටයුතු කිරීමේදී දහසක් බාදක පැමිණියත් එය අත් නොහරින්න".

අනෙක් කරුණ නම් මුලුමහත් රටෙත්, සමාජයෙත් බහුතරයකගේ නායකත්වය ගනිමින් තමන්ට ඕනෑ කරන ඉලක්කයට ඔවුන්ව දක්කාගෙන යෑමයි. තමන්ගෙ මතයට ඔවුන්ව අනුගත කිරීමයි. එයද කොච්චර උගත්, බුද්ධිමත් පුද්ගලයෙකුට උවද ලේසියෙන් කල නොහැක්කකි. එකල ජර්මන් සමාජයේ පැවති අවශ්‍යතා හා පීඩනය හොදින් හදුනාගැනීමට ඔහු සමත් වීය. තමාට අවශ්‍යය දේ, සමාජයට අවශ්‍යය දේ සමඟ මුසු කරන ආකාරය පිළිබඳව දැනුමක් ඔහු සතුවිය. සමාජයට අවශ්‍ය දෑ තුලින් තමාට අවශ්‍ය ප්‍රතිපලය කෘතීමව නිර්මාණය කර ගැනීමටද ඔහු සමත් විය.  

 

සමාජ විද්‍යාවේ සඳහන් ආකාරයට ජර්මන් ජනතාව හිට්ලර්ව විශ්වාස ක⁣රනු ලැබූවේ "අනුහස් නායකයෙකු " (charismatic leader) ලෙසය. එය එක් අතකින් සැබෑ විය හැක. මන්ද යත් ඔහු ලෝක ඉතිහාසයට හොඳින් හෝ නරකින් විශාල බලපෑමක් කල බැවිනි. වෙනසකට ඇත්තේ ඔහු තම ජනතාව වලපල්ලට රැගෙන යාමයි. 

අවසාන වශයෙන් හිට්ලර්ට වැරදුන තැන ද අවබෝධ කර ගැනීම අනිවාර්ය කරුණක් ලෙසද හදුනාගත යුතුය.

ශ්‍රී ලංකාවේ දේශපාලන සංස්කෘතිය යහපත් කිරීම සඳහා අදහස් හා යෝජනා විචාරය කිරීමක්..

 

පටුන

1. හැඳින්වීම.

2. ශ්‍රී ලංකාවේ දේශපාලන සංස්කෘතිය හැඩ ගැසීම.

2.1. දේශපාලන සංස්කෘතියක් යනු;

2.2. දේශපාලන සංස්කෘතිය වර්ගීකරණය තුල ලංකාව,

2.3. ශ්‍රී ලාංකේය දේශපාලන සංස්කෘතිය යුගකරණය කිරීම හා යහපත් දේශපාලන සංස්කෘතිය අභියෝගයට ලක්කිරීම.

3. ශ්‍රී ලංකාවේ දේශපාලන සංස්කෘතිය යහපත් කිරීම සඳහා අනුගමනය කළ හැකි ක්‍රියාමාර්ග.

3.1. රාජ්‍ය පාලනයෙන් මාධ්‍ය නිදහස් කිරීම.

3.2. පොලිස්, රාජ්‍ය සේවය හා මැතිවරණ කොමසාරිස් නිර්දේශපාලනීකරණය වීම.

3.3. දූෂණය හා වංචාව මුලිනුපුටා දැමීම.

3.4. දේශපාලන අනුග්‍රහයන් හා ප්‍රජාතන්ත්‍ර විරෝධී නියෝජනය පිටු දැකීම.

3.5. මැතිවරණවල දී සිදු වන රාජ්‍ය බලය අයුතු ලෙස භාවිතා කිරීම තහනම් කිරීම.

3.6. ව්‍යවස්ථාමය සංශෝධන හා පුළුල් දේශපාලන ප්‍රතිසංස්කරණවල අවශ්‍යතාව.

3.7. ජනාධිපති, පාර්ලිමේන්තු හා අනෙකුත් මැතිවරණ මඟින් පත් වන්නන් සඳහා අධ්‍යාපන සුදුසුකම් අනිවාර්ය කිරීම.

3.8. රාජ්‍ය තනතුරු සඳහා පත්වන්නන්ගේ අතීත හැසිරීම් සලකා බලා තනතුරුවලට පත් කිරීම.

3.9. අධිකරණ පද්ධතිය ස්වාධීන හා කාර්යක්ෂම කිරීම.

3.10. සියලු දෙනාට ම සමානව සැලකීම.

4. සමාලෝචනය.

ආශ්‍රිත ග්‍රන්ථ නාමාවලිය.

 

1. හැඳින්වීම.

අපගේ රටේ දියුණුව හා දේශපාලන සංස්කෘතිය ගැන වග කිව යුත්තන් රට පාලනය කරන දේශපාලන නායකයන් ය. ලංකාවේ දේශපාලන සංස්කෘතිය යහපත් වීමෙන් ලබා ගත හැකි ප්‍රතිලාභ, ඉතා විශාල ය. ඒ සඳහා බලයේ සිටිනා හා ලංකාව ඉදිරියේ දී පාලනය කිරීමට බලාපොරොත්තු වන දේශපාලන පක්‍ෂ පරිපාලන ක්‍රමවේදය හා අධ්‍යාපනය රටට උචිත ලෙස සකස් කිරීමට උත්සහ කළ යුතු ය. දේශපාලන පක්ෂ ප්‍රතිපත්ති රටේ දියුණුවට අදාළ විය යුතු ය. නමුත් එම පක්ෂ ප්‍රතිපත්ති අයහපත් නම් රට මෙන් ම පක්ෂයන් ද පිරිහීම වැළැක්විය නොහැක.  

ලංකාවේ ප්‍රධානතම ජනවර්ග සියල්ල ම පාහේ මෙහි සිටින ආදිවාසීන්ගෙන් පැවත එන්නන් නොවේ. සිංහල, දෙමළ හා මුස්ලිම් යන සියල්ලන් ම විටින් විට මෙහි පැමිණි ජනවර්ගවලින් පැවත එන්නන් ලෙස හැඳින්විය හැක. ලංකාවේ පවතින සියලු ම ජනවර්ග හා ආගම් විදේශීය ආභාසය ලද ඒවා වුවත් එම සියල්ලක් ම වර්තමානයේ දී ලංකාවේ ජීවත් වන හා ලංකාවේ ජනතාව අදහන ආගම් බවට පත් වී ඇත. දියුණු දේශපාලන සංස්කෘතියක් ඇති වීමට නම් ලංකා ජාතිය ඉබේ ඇති වන දෙයක් නොවී ගොඩනගා ගත යුතු දෙයක් වන නිසා කුලභේදයට තිබෙන පිළිගැනීම අහෝසි කොට සියලු ජනවර්‍ග ආගම් හා සංස්කෘතික කණ්ඩායම් ඇතුළත් වන ලෙස ලංකා ජාතිය ගොඩ නගා ගත යුතු ය.  නමුත් එම වගකීම ලංකාවේ නිදහස් ව්‍යාපාරය මගින් සිදු නොවු අතර නිදහසින් පසු වෙනත් දේශපාලන ව්‍යාපාර අතින් ද එවැන්නක් සිදු නොවීය. නිදසුනක් ලෙස විජෙවීරගේ හා ප්‍රභාකරන්ගේ ප්‍රචණ්ඩ ව්‍යාපාර කෙරෙහි ද කුල පීඩනය වැදගත් සාධකයක් වුවත් එම ව්‍යාපාර දෙක ම කුලභේදය ගැන ප්‍රසිද්ධියේ කතා නොකළේය.  එම සියලු ව්‍යාපාර මගින් සිදු වූවේ කුලභේද, ආගම් භේද හා ජාති භේද වර්ධනය කිරීමයි. ඒ හේතුවෙන් ම ලංකාව තුළ කිසිම ආකාරයකට දියුණු දේශපාලන සංස්කෘතියකට අවශ්‍ය අවකාශයක් නිර්මාණය නොවීය.  

‍මෙරට දේශපාලන ඉතිහාසය තුල යටත් විජිත දායාදයක් ලෙස ලද නියෝජිත ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය හැඳින්විය හැක. බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිතවාදයෙන් ලැබී තිබුණු යහපත් දායාදයන් දෙකක් වශයෙන් ජාතික රාජ්‍ය හා ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ආණ්ඩුක්‍රමය සාර්ථක ව ඉදිරියට ගෙන යාමට නම් නිදහසින් පසුව ලංකාව තුළ ඊට සරිලන සමාජයක් නිර්මාණය කළ ගත යුතු ව තිබුණි. ලංකා ජාතියක් ඇති කර ගැනීම හා ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී සමාජයක් ඇති කර ගැනීමේ ප්‍රශ්නය එකම කාසියේ දෙපැත්ත ලෙස ද සැලකිය හැකි ය.  නමුත් ලංකාවේ නිදහස් ව්‍යාපාරය, ඉන්දියාවේ නිදහස් ව්‍යාපාරය මෙන් එක්සත් ජාතියක් ඇති කර ගැනීම හා ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී සමාජයක් ඇති කර ගැනීම, වැදගත් පරමාදර්ශයක් කොට ගත්තේ නැත.‍ ඒ හේතුවෙන් ම ලංකාවේ දේශපාලන සංස්කෘතිය ක්‍රමයෙන් පිරිහීමකට ලක් වූ අතර රට අසාර්ථක රාජ්‍යයක් දක්වා ඇද වැටීමකට ලක් වී ඇත. 1948 නිදහස ලබා ගැනීමේ සිට අද දක්වා ලංකාවේ දේශපාලන සංස්කෘතිය හැඩගැසීම හා වැරදි දේශපාලන පිළිවෙත් නිසා රට දිළිඳුකමට ඇද වැටුණු අයුරු ද එම වැරදි නිවැරදි කර ගනිමින් ලංකාව තුල යහපත් දේශපාලන සංස්කෘතියක් ඇති කිරීමට ගත යුතු ක්‍රියාමාර්ග ද මෙම පැවරුම මගින් දක්වා ඇත.

2. ශ්‍රී ලංකාවේ දේශපාලන සංස්කෘතිය හැඩ ගැසීම.

වාර්ගික භේදයකින් තොර ව සියලු දෙනාට ම ගෞරවය හා සමාන අයිතිවාසිකම් ලබා දෙන ප්‍රතිපත්තියක් තුළ එක්සත් ශ්‍රී ලාංකික ජාතියක් ඇති කර ගැනීම 1948 දී ශ්‍රී ලංකාව නිදහස ලබා ගැනීමේ සිට සම්පූර්ණ කර ගත යුතු අත්‍යාවශ්‍ය ම කොන්දේසීන් විය. නමුත් නිදහසට පෙර හෝ නිදහසට පසු එම කොන්දේසි සම්පූර්ණ කර ගැනීමේ අවශ්‍යතාව තේරුම් ගැනීමට සිංහල, දෙමළ හා මුස්ලිම් ජාතික නායකයෝ අසමත් වූහ. ලංකාව නිදහස ලබා ගත්තේ එකදු ලේ බිඳුවක් වත් නොසෙල්වාය. බ්‍රිතාන්‍යයන්ගෙන් ලද ජාතික රාජ්‍ය හා නියෝජන ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ආණ්ඩුක්‍රමය ඉදිරියට ගෙන යාමට උත්සහ කරනු ලැබූ‍වේ එක්සත් ජාතියක් හෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී සමාජයක් ඇති කර ගැනීමෙන් තොරවය.  ඒ හේතුවෙන් ම ලංකාව තුළ යහපත් දේශපාලන සංස්කෘතියක් නිර්මාණය නොවූ අතර ක්‍රමයෙන් අසමත් රාජ්‍යයක් බවට පත් වෙමින් ජාතික හා ජාත්‍යන්තර අර්බුද රැසකට මුහුණ දීමට ලංකාවට සිදු විය.     

2.1. දේශපාලන සංස්කෘතියක් යනු;

මිනිසුන්ගේ ක්‍රියාකාරකම් හා ආකල්පයන් මත ක්‍රියාත්මක වන දේශපාලනික හැසිරීම  දේශපාලන සංස්කෘතියක් ලෙස අර්ථ දැක්විය හැකි ය. ඒ අනුව යහපත් සමාජයක් නිර්මාණය වීමට නම් යහපත් දේශපාලනික විශ්වාසයන්, තීරණ හා දේශපාලන මතවාදයන් අත්‍යාවශ්‍ය වේ. පවතින ආණ්ඩුවේ විනිවිදභාවය යම් රටක කාලීන ව පවතින දේශපාලන සංස්කෘතිය මත තීරණය වේ. සරල ව සඳහන් කලහොත් යහපත් දේශපාලන සංස්කෘතියක් යනු පුළුල් සමාජයකට පිළිගත හැකි හා නිවැරදි, එනම් සදාචාරාත්මක දේශපාලන හැසිරීම් රටාවක් හෙවත් මහත්වරුන් ලෙස දේශපාලනය කිරීමයි. එමගින් පුරවැසියන්ගේ සංජානනය හා හැසිරීම් ඔප් නැංවීමට ‍දේශපාලන සංස්කෘතිය ප්‍රධාන ලෙස ම බලපෑමක් සිදු කරනු ලබයි. ඒ සඳහා රටක වෙසෙන ජනතාවගේ අධ්‍යාපනය, අතීත දේශපාලනික තත්වයන් ආවර්ජනය කිරීමේ හැකියාව, පුළුල් දේශපාලනික දැනුවත් භාවය හා පුළුල් ජනතා මතය බලපානු ලබයි.

නියෝජන ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයට අනුව රටක දේශපාලනය මෙහෙයවීමේ මූලිකත්වය ගනු ලබන්නේ පුරවැසියන් ය. නමුත් එය ක්‍රියාත්මක වන ආකාරය මත රටක දේශපාලන සංස්කෘතිය, යහපත් හෝ අයහපත් විය හැකි ය. මන්ද යත් පුරවැසියා යනු රටක දේශපාලන ප්‍රජාවේ නීත්‍යනුකූල අයිතිවාසිකම් හා යුතුකම් සමූහයක් ඉටු කල යුතු සාමාජිකයෙක්   වීමයි. ඒ අනුව පුරවැසියෙක් තුළ තිබිය යුතු අත්‍යාවශ්‍ය ම ගුණාංගයන් පහත ආකාරයෙන් දැක්විය හැකි.

 බුද්ධිමත් ලෙස ඡන්දය භාවිතා කිරීම.

 නීතියට ගරු කිරීම.

 දේශපාලනික සිදුවීම් පිළිබඳ කාලීන අවබෝධය.

 දේශාභිමානය.

2.2. දේශපාලන සංස්කෘතිය වර්ගීකරණය තුල ලංකාව,

දේශපාලන සංස්කෘතිය පිළිබඳ පුළුල් අර්ථකතනයක් කර ඇති විද්වතුන් දෙදෙනෙකු ලෙස ගේබ්‍රියල් ආර්මන්ඩ් හා සිඩ්නි වර්බා යන අය හැදින්විය හැක. ඔවුන්ගේ ප්‍රජා සංස්කෘතිය යන කෘතියක් මගින් ලොව පවතින දේශපාලන සංස්කෘතීන් ප්‍රධාන කොටස් තුනකට බෙදා වෙන් කොට දක්වා තිබේ. 

ඒව නම්;

1. පටු දේශපාලන සංස්කෘතිය.

එනම් රටක පුරවැසියන් සිය රටේ ආණ්ඩුවේ ක්‍රියාකලාපයන් පිළිබඳ ඉතා අඩු අවධානයක් යොමු කිරීමත් හා එම තීරණ පිළිබඳව කිසිදු විවාදාත්මක මතවාදයකින් තොර ව වාසය කිරීමයි. මෙයට හේතු විය හැක්කේ ඔවුන් තුළ තිබෙන නොදැනුවත් භාවය හෝ එම රටේ තිබෙන දේශපාලන ප්‍රචණ්ඩත්වය විය හැක.

2. යටත් වැසි දේශපාලන සංස්කෘතිය.

මෙම සංස්කෘතිය තුළ දී එහි වෙසෙන පුරවැසියන් සතු ව ආණ්ඩුවේ ක්‍රියාකාරීත්වය සම්බන්ධයෙන් පුළුල් අවබෝධයක් තිබෙන නමුත් ඔවුන් ක්‍රියාත්මක වීමේ දී තනි තනි ව ක්‍රියාත්මක වේ. ඒ හේතුවෙන් මෙම සංස්කෘතිය තුළ මධ්‍යම අධිකාරි ක්‍රියාකාරීත්වයක් දැකිය හැකි ය.    

3. ඍජු සහභාගී දේශපාලන සංස්කෘතිය.

මෙම දේශපාලන සංස්කෘතිය තුළ පුරවැසියන් සිය දේශපාලන මැදිහත් වීම ඍජුව ම ආණ්ඩුව වෙත එල්ල කරන අතර ඒ වෙනුවෙන් සියලු ම පුරවැසියන් පොදු අරමුණක් වෙත ඒකරාශී වන ආකාරයක් දැකිය හැක. මෙය යහපත් හා දියුණු දේශපාලන සංස්කෘතියක ලක්ෂණයන් වේ.

ඉහත වර්ගීකරණයට අනුව ලංකාවේ දේශපාලන සංස්කෘතිය එහි පළමු වර්ගීකරණය වන පටු දේශපාලන සංස්කෘතියට අයත් වන බව අවබෝධ කර ගත හැක. ඒ අනුව පෙනී යන වැදගත් කරුණක් වන්නේ යහපත් දේශපාලන සංස්කෘතියක් සඳහා අප ‍රටේ පුරවැසියන්ගේ දේශපාලන සහභාගීත්වය තවදුරටත් වර්ධනය විය යුතු බවයි. මෙහි දී දේශපාලන සහභාගීත්වය යන්නෙන් අවධානය කරනු ලැබූ‍වේ සංවිධානාත්මක දේශපාලන ක්‍රමයක් තුළ සක්‍රීය දේශපාලන ජීවියෙකු වශයෙන් දේශපාලන ක්‍රියාකාරීත්වයක් සාක්‍ෂාත් කර ගැනීමට පුරවැසියා සතු ඉඩ ප්‍රස්ථාවයි.  ඒ අනුව පුරවැසියන් සක්‍රීය ලෙස දේශපාලනයට සහභාගී වන ආකාර කීපයකි. 

ඒවා නම්;

 මැතිවරණවල දී අසාධාරණ නොවන අයුරින් ඡන්දයදීමේ අයිතිය.

 අසාධාරණ හා අසමාන සැලකිලි රහිත පදනමකින් ඡන්දය ලියාපදිංචි කර ගැනීමේ අයිතිය.

 තම ඡන්දය පාවිච්චි කිරීම සඳහා සමාන හා ප්‍රබල මැතිවරණ පටිපාටියකට ඇති අයිතිය.

 තම ඡන්දය රහසිගතව පාවිච්චි කිරීම.

 රාජ්‍ය පරිපාලනය තුළ, දේශපාලන පක්ෂ තුළ සහ සිවිල් සමාජය තුළ ඇති පරිපාලනයට සහභාගී වීමේ අයිතිය.

ඉහතින් දක්වා ඇති අකාරයට යහපත් දේශපාලන සංස්කෘතියක් සඳහා පුරවැසියන්ගේ සහභාගීත්වය ප්‍රායෝගික ව ලංකාව තුළ ක්‍රියාත්මක වී ‍ඇති අකාරය හා ක්‍රියාත්මක වන ආකාරය පරීක්‍ෂා කොට බැලිය යුතු වේ. ඒ අනුව පෙනී යන්නේ ලංකාවේ පවතින දේශපාලන සංස්කෘතිය පහත ආකාරයෙන් දැක්විය හැකි බවයි.

 දේශපාලන ප්‍රචණ්ඩත්වය.

 බලය අයුතු ලෙස භාවිතා කිරීම.

 අල්ලස් හා දූෂණය ව්‍යාප්තිය.

 රාජ්‍ය නිලධාරීන්ගේ රාජකාරිවලට අයුතු ලෙස මැදිහත් වීම.

 පාතාල කල්ලිවල ක්‍රියාකාරීත්වය.

2.3. ශ්‍රී ලාංකේය දේශපාලන සංස්කෘතිය යුගකරණය කිරීම හා යහපත් දේශපාලන සංස්කෘතිය අභියෝගයට ලක්කිරීම.

පොදුවේ ගත් කල ලංකාවේ දේශපාලන සංස්කෘතිය කොටස් කීපයකට වර්ග කොට දැක්විය හැක.

1. යටත් විජිත අවධියට පෙර යුගය.

යටත් විජිත යුගයට පෙර ලංකාවේ ක්‍රියාත්මක වූවේ රාජාණ්ඩුක්‍රමයකි. රාජාණ්ඩුක්‍රමයක් තුල යහපත් දේශපාලන සංස්කෘතියක් කිසිසේතම බලාපොරොත්තු විය නොහැක. මන්ද යත් එහි දී නියෝජන ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයක් ක්‍රියාත්මක නොවීම හා විධායක බලය අනවශ්‍ය ලෙස තනි පුද්ගලයෙකු අත කේන්ද්‍ර ගත ව පැවතීමයි. 

2. බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිත යුගය.

බ්‍රිතාන්‍ය යුගයේ දී ලංකාව ලද වැදගත් ම දායාදය වූවේ නියෝජන ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයයි. නමුත් 1815 සිට 1937 දක්වා ම ලංකාව තුල පුළුල් ජන සහභාගීත්වයක් සහිත නියෝජන ක්‍රමයක් ක්‍රියාත්මක නොවීය. 1937 දී ඇති කරන්නට යෙදුණු ඩොනමෝර් ආණ්ඩුක්‍රමය හා 1947 දී ඇති කරන්නට යෙදුණු සොල්බරි ආණ්ඩුක්‍රමය ඉතා වැදගත් හා යහපත් දේශපාලන සංස්කෘතික දායාදයක් ලෙස සැලකිය හැකි ය. 

3. සොල්බරි ආණ්ඩුක්‍රමය තුල වූ යුගය.

1947දී ක්‍රියාවට නංවන්නට යෙදුණු සොල්බරි ආණ්ඩුක්‍රමය සත්‍ය ලෙස ම ක්‍රියාවට නැගුණේ 1948 දී ලංකාව නිදහස ලබා ගැනීමත් සමග ය. ව්‍යුහාත්මක වශයෙන් ආණ්ඩුක්‍රමයක් ලෙස සොල්බරි ආණ්ඩුක්‍රමය යහපත් දේශපාලන සංස්කෘතියකට පදනම දමනු ඇති බවට විශ්වාස කරනු ලැබීය. නමුත්  එය බලාපොරොත්තු වූ පරිදි සිදු නොවීය. මන්ද යත් ලංකාවේ නිදහස පුළුල් ජන සහභාගීත්වයකින් දිනා ගත් දෙයක් නොවීම යි. නිදහස තුල ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී සමාජයක් සඳහා වන ශක්තිමත් අත්තිවාරමක් මෙන් ම සියලු දෙනාගේ ම පිළිගැනීමට හේතු වන ජාතික දෘෂ්ටියක් ද ලංකාව තුළ නිර්මාණය නොවීය. එම තත්ත්වය තුල සිදු වූවේ බලය ලබා ගත් බහුතරය අතින් සුළුතර කණ්ඩායම් පීඩාවට පත් වීමයි. එමගින් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ආණ්ඩුක්‍රමය ද විකෘති වූ ආණ්ඩුක්‍රමයක් බවට පත් විය.

ඉහතින් දක්වා තිබූ අකාරයට යහපත් දේශපාලන සංස්කෘතියක් සඳහා වූ පුරවැසියන්ගේ  ‍දේශපාලන සහභාගීත්වයට අත්‍යාවශ්‍ය සාධක, 1948 වන විට ම උල්ලංඝනය කරනු ලැබීය. ඒ අනුව 1948 දී ඉදිරිපත් කළ අංක 18 දරණ රටවැසි පනත හා 1949 දී හඳුන්වා දුන් අංක 48 දරණ ලංකා පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණ (සංශෝධිත) පනත මෙයට නිදසුන් ය.   මෙම පනත මඟින් 1931, 1936දී හා 1947 මැතිවරණයෙන් නියෝජිතයන් 08 දෙනෙකු පාර්ලිමේන්තුවට යැවීමට ඡන්දය භාවිතා කරන ලද, එවකට රටේ ජීවත් වූ ආසන්න ඉන්දීය සම්භවයක් තිබූ ජනගහණයෙන් බහුතරයක්, එනම් 974,098 තරම් ප්‍රමාණයක දමිළ ජනතාවකට ඡන්ද බලය අහිමි විය. 1947 පළමු පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙන් අපේක්ෂා කළ තරම් විශාල ජයග්‍රහණයක් ලබා ගැනීමට නොහැකි වීම ප්‍රථම අගමැති ඩී. ඇස්. සේනානායකගේ කනස්සල්ලට හේතු වී තිබුණු කාරණයක් වී තිබුණු අතර ඉන්දියානු දෙමළ වතු කම්කරුවන් නියෝජනය කළ ලංකා ඉන්දියානු සංගමය දැඩි ආණ්ඩු විරෝධී ස්ථාවරයක පිහිටා වමේ පක්ෂ සමඟ සහයෝගයෙන් ක්‍රියාකිරීම අගමැතිවරයාගේ කෝපයට හේතු වීම  මෙවැනි පනතක් ඉදිරිපත් කිරීම සඳහා පරිසරයක් සකස් කරන ලදි.

දෙමළ ජනතාවගේ භාෂා අයිතීන් අහිමි කෙරෙන ආකාරයට 1956 දී ක්‍රියාත්මක කළ සිංහල රාජ්‍ය භාෂා නීතිය සුළු ජනවර්ග බලවත් පීඩාවට පත් කළ ප්‍රබලතම අවස්ථාව විය. මෙය ලංකාවේ දේශපාලන සංස්කෘතියේ ප්‍රබල ඇදවැටීමකි. 

නිදහස් මාධ්‍යයක පැවැත්ම රටක දේශපාලන සංස්කෘතියේ ප්‍රධාන ලක්ෂණයක් වන අතර 1964 නොවැම්බර් 2 වන දා ඉදිරිපත් කරන ලද පුවත් පත් රජයට පවරා ගැනීමේ පනත මගින් ලංකාවේ ප්‍රධානතම පුවත්පත් ආයතනය වූ ලේක් හවුස් ආයතනය රජයට පවරා ගන්නා ලදි. මන්ද යත් ලේක් හවුස් ආයතනය එක්සත් ජාතික පක්ෂයට හිතවත් ආයතනයක් වීමත් හා නිදහස් පක්ෂ ආණ්ඩු ඉතා නිර්දය ලෙස විවේචනය කිරීමත් ය. ඒ හේතුවෙන් ම එම රාජාසන කතාවේ දී ආණ්ඩුවට එරෙහිව විශ්වාසභංග යෝජනාවක් ඉදිරිපත් කල එජාපය ඒ සඳහා ආණ්ඩු පක්ෂයේ 13 දෙනෙකුගේ සහය ලබා ගන්නා ලදි. ආණ්ඩු පක්ෂයෙන් එකතු වූ මන්ත්‍රීවරුන්ගෙන් වැඩි පිරිසක් මෙයට එකඟ කරවා ගන්නා ලද්දේ එජාපය විසින් විශාල ලෙස මුදල් ගෙවීමෙන් වන අතර එය ලංකා ඉතිහාසයේ මන්ත්‍රීවරුන් මුදලට ගෙන ආණ්ඩුවක් පරාජයට පත් කෙරුණු පළමු අවස්ථාව විය.  මෙය දේශපාලන සංස්කෘතියක් තුළ දැකිය හැකි ඉතා නින්දිතම ක්‍රියාවක් ලෙස සැලකිය හැකි අතර එය ලංකාව තුල වර්තමානය දක්වා ම නොකඩවා ක්‍රියාත්මක වේ.

4. 1972න් පසු යුගය.

1970 මැයි මස අවසානයේ පැවති මැතිවරණයෙන් ශ්‍රී ලංකා - සමසමාජ හා කොමියුනිස්ට් යන පක්ෂ තුනේ එකතුවෙන් යුතු සමගි පෙරමුණ 2/3 බලයෙන් යුත් දැවැන්ත ජයග්‍රහණයක් ලබා ගන්නා ලදි. සාමාන්‍යයෙන් මහ මැතිවරණයක් අවසාන වීමෙන් පසු පෙර දක්නයට නොවූ ආකාරයෙන් ප්‍රචණ්ඩත්වයක් රට තුල රටේ ඇති වූ අතර ජයග්‍රාහකයන් පරාජිතයන්ට පහරදෙන හා අඩන්තේට්ටම් කිරීම මුල් දින කීපයේ ඇති විය. ලොකු ම පහර දීම ලේක්හවුස් ආයතනයට එල්ල විය.

නව රජය බලයට පත් වී අවුරුද්දක කාලයක් සම්පූර්ණ වීමටත් පෙර රාජ්‍ය බලය අල්ලා ගැනීමේ අරමුණින් ක්‍රියාත්මක වූ සන්නද්ධ තරුණ කැරැල්ලක් ඇතිවිය. කැරැල්ල සති තුනක් වැනි කෙටි කාලයක් තුළ මුළුමනින් ම පරාජයට පත් කිරීමට ආරක්ෂක අංශ සමත් වූ අතර රජයට භාර වූ හා අත්අඩංගුවට ගත් අයගේ සංඛ්‍යාව 18,000ක් තරම් විශාල විය. කැරැල්ල මර්දනයේ දී 3000ට ආසන්න ප්‍රමාණයක් මරණයට පත් විය. මෙම කැරැල්ල කෙරෙහි බලපෑ විවිධ හේතු තිබුණ ද කුලය මෙයට බලපෑ වැදගත් සාධකයක් විය. ගණනාථ ඔබේසේකර කරන ලද අධ්‍යයනයකට අනුව දරුණුතම හා දීර්ඝතම සටන් සිදුවූයේ බත්ගම හා වහම්පුර ජනයා ව්‍යාප්ත ව සිටි ප්‍රදේශවල බව  ඔහුගේ වාර්තාවල සඳහන් විය. මේ ආකාරයෙන් කුළ පදනම මත ආණ්ඩුවක් ක්‍රියා කිරීම යහපත් දේශපාලන සංස්කෘතිය තුළ සමානාත්මතාව යන සංකල්පය උල්ලංඝනය කිරීමක් ලෙස සැලකිය හැක. 1971 කැරැල්ල කිසියම් දේශපාලන සංවිධානයක් ප්‍රචණ්ඩ ව රාජ්‍ය බලය අල්ලා ගැනීමට දරන ලද පළමු උත්සහය ලෙස සැලකිය හැකි අතර අනාගත දේශපාලනයේ ඇති වූ ප්‍රචණ්ඩ නැඹුරුව ඉඟි කෙරූ පළමු අවස්ථාව ලෙස ද සැලකේ.

පැරණි ආණ්ඩුක්‍රමය අහෝසි කරමින් ඇති කර ගත් පළමු ජන රජ ව්‍යවස්ථාව, 1972 ආණ්ඩුක්‍රමය ලෙස හැදින්විය හැක. එහි තිබූ බරපතළ ම දුර්වලතාවක් වූවේ සුළු ජාතීන්ගේ අයිතිවාසිකම් ආරක්ෂා කිරීම සඳහා ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයට තිබූ බලය අහෝසි කිරීමයි. 29 (2) වන වගන්තියෙන් ලැබූ තිබූ ආරක්ෂාව ද ඉවත් කරන ලදි. රාජ්‍ය සේවා කොමිෂන් සභාව ඉවත් කොට රාජ්‍ය සේවයට පුද්ගලයන් බඳවා ගැනීම හා විනය පාලනය ඇමති මණ්ඩලය සතු වගකීමක් බවට පත් කිරීම මගින් රාජ්‍ය සේවයේ තිබූ ස්වාධීනත්ව අහෝසි කර දමන ලදි. නව ආණ්ඩුක්‍රමය සකස් කිරීම, අවස්ථාවක් කර ගත් සමගි පෙරමුණු රජය 2/3 බලය යොදා ගනිමින් තම පාර්ලිමේන්තුවේ ආයු කාලය ද අනිසි ආකාරයෙන් වසර දෙකකින් දීර්ඝ කර ගන්නා ලදි.

5. 1977න් පසු යුගය.

වසර දෙකකින් රාජ්‍ය කාලය දීර්ඝ කර ගැනීමෙන් පසුව සමගි පෙරමුණු රජය ඉතා වේගයෙන් පිරිහීමට ලක් වූ අතර 1977 මැතිවරණයේ දී ජේ. ආර් ජයවර්ධනගේ එජාප රජය 5/6 බලයකින් යුත් රජයක් පිහිට වූ අතර මැතිවරණින් පසුව ඔහු තම විරුද්ධවාදීන්ගෙන් උපරිම ලෙස පළිගැනීමට සිය ආධාරකරුවන්ට ඉඩ දෙන ලදි. පහරදීම්, මංකොල්ලකෑම් හා ගිනි තැබීම් දහස් ගණනින් පළමු දින කීපය තුල සිදු විය. ව්‍යවස්ථා සම්පාදනයේ දී සාමාන්‍යයෙන් අනුගමනය කළ යුතු සියලු වැදගත් ප්‍රතිපත්ති හා සම්ප්‍රදායන්වලට පටහැණි ව යමින් ජේ. ආර් ජයවර්ධන විසින් 5/6 බලයට මුවාවී 1978 දෙවන ජනරජ ව්‍යවස්ථාව සම්මත කරන ලදි. ව්‍යවස්ථාදායකයට වග නොකියන, නීතියට යටත් නැති, කවර තරම් බරපතළ වැරදි කළ ද ධුරයේ සිටිය දී පහ කිරීමට බැරි, ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවටත් වඩා ඉහළින් සිටින රාජ්‍යයේ සකලවිධ බලය ඒකරාශී වූ නව ආණ්ඩුක්‍රමය දේශපාලන සංස්කෘතියක් තුළ දැකිය හැකි ප්‍රබලතම අයහපත් ලක්ෂණයක් ලෙස හැදින්විය හැකිය. මේ හේතුවෙන් පාලක පක්ෂයට රට පාලනය කරන අතර අයථා ලෙස වස්තුව හරිහම්බ කිරීමේ අවස්ථාවක් ඇති වූ අතර ඒ හේතුවෙන් එතෙක් නම්බුව හා තෘප්තිය පිණිස කෙරුණු දේශපාලනය, මහා පරිමාණයෙන් ධනය උපයා ගැනීම සඳහා කෙරෙන කොල්ලයක් බවට පත් විය. ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී අර්ථයෙන් ගත් විට 1978 ව්‍යවස්ථාව ඉතා ප්‍රතිගාමී හා පසුගාමී විය.

1980 ජුලි වැඩවර්ජනයේ දී 40,000 පමණ වර්ජකයින්ගේ රැකියා අහිමි කර එම පුරප්පාඩු එජාප පාක්ෂිකයන්ගෙන් පුරවන ලදි. තවද යාපනයේ දිස්ත්‍රික් සභා ඡන්දය සඳහා මැතිවරණ කොමසාරිස්වරයා විසින් යාපනයට යවන ලද නිලධාරීන් 150 වෙනුවට එජාප පාක්ෂිකයන් 150ක් යොදා ගත් අතර මැතිවරණ පැවැත්වීමේ බලය බලයලත් නිලධාරියාගෙන් ඉවත් කොට දේශපාලන පක්ෂයක් වෙත පවරාගත් පළමු අවස්ථාව ද එය විය.  තවද එම මැතිවරණයේ දී යාපනයේ පුස්තකාලය ද ගිනිබත් කෙරිණි. මෙලෙසින් ආරම්භ වූ අයහපත් දේශපාලන සංස්කෘතියක් සඳහා වූ පදනම අද දක්වා ද ශක්තිමත් ව වර්ධනය වෙමින් පැවතීම ජාතියේ අවාසනාවක් ලෙස සැලකිය හැක.

 

3. ශ්‍රී ලංකාවේ දේශපාලන සංස්කෘතිය යහපත් කිරීම සඳහා අනුගමනය කළ හැකි ක්‍රියාමාර්ග.

3.1. රාජ්‍ය පාලනයෙන් මාධ්‍ය නිදහස් කිරීම.

සෑම විටම ලංකාවේ බොහෝමයක් මාධ්‍ය පවතින ආණ්ඩුවට පක්ෂපාතී වන අතර රාජ්‍ය මාධ්‍ය සෑම විටම රජයේ අඩුපාඩු විවේචනය කරනවා වෙනුවට විරුද්ධ දේශපාලන මත සහිත පුද්ගලයන් ව පමණක් ඉතා නිර්දය ලෙස විවේචනය කරයි. තවද රාජ්‍ය බලය සහිත පක්ෂය තම විරුද්ධවාදී මාධ්‍ය ආයතන හා මාධ්‍යවේදීන් වෙත ප්‍රචණ්ඩත්වය මුදා හරිනු ලැබේ. මෙය යහපත් දේශපාලන සංස්කෘතියකට උචිත නොවන අතර ඒ සඳහා යම් කිසි ආචාර ධර්ම පද්ධතියක් යටතේ ක්‍රියාත්මක වන ආකාරයෙන් මධ්‍ය ආයතන ස්වාධීන කළ යුතු වේ. මන්ද යත් ස්වාධීන මාධ්‍යයක් මගින් ජනතාවට සත්‍ය දැන ගැනීමට හැකි වීමයි.

3.2. පොලිස්, රාජ්‍ය සේවය හා මැතිවරණ කොමසාරිස් නිර්දේශපාලනීකරණය වීම.

පොලිස් සේවය ස්වාධීන ආයතනයක් වීම මඟින් රටේ නීතිය හා සාමය ආරක්ෂා කිරීම සාර්ථකව සිදු කල හැකි වේ. එමගින් දේශපාලන ඇඟිලි ගැසීම්වලින් තොර ව තීන්දු තීරණ ගත හැකි, මහජනතාවගේ ගෞරවයට පාත්‍ර වන ආයතනයක් බවට පොලිස් දෙපාර්තමේන්තුව පත් කල හැකි වේ. තවද නීතියේ ආධිපත්‍ය රට තුල සාර්ථකව ක්‍රියාත්මක කිරීම සඳහා ස්වාධීන පොලිසියක් අත්‍යාවශ්‍ය වේ. 

රාජ්‍ය සේවය ස්වාධීන කිරීම මඟින් රටේ පරිපාලන ව්‍යුහය කාර්යක්ෂමවත්, අපක්ෂපාතී වත් සිදු කිරීම මඟින් මහජනතාවට සාර්ථක සේවාවක් ලබා දිය හැකි වේ. රාජ්‍ය සේවකයන් සෑම කිසිදු විටක දේශපාලන පක්ෂවල කර්තව්‍යයින්වල නිරත නොවිය යුතු අතර සොල්බරි ආණ්ඩුක්‍රමයේ පැවතුනාක් මෙන් ස්වාධීන රාජ්‍ය අංශයක් විධිමත් නීති රීතීන්ට යටත් ව පිහිට විය යුතු අතර එමගින් රාජ්‍ය අංශය අත්තනෝමතික වීම ද වළක්වා ගත හැක. රාජ්‍ය පරිපාලනය පිළිබඳව අධ්‍යයනයේ දී පෙනී යන්නේ රටක සංවර්ධනයට හා එම රටේ පරිපාලන කටයුතු සාර්ථකව පවත්වා ගෙන යමින් ජනතා සුභසිද්ධිය ඇති කරලීමට අපක්ෂපාතී හා සාර්ථක රාජ්‍ය පරිපාලන ක්ෂේත්‍රයක් අත්‍යාවශ්‍ය වන බවයි. ඇමරිකාවේ හා බ්‍රිතාන්‍යයේ රාජ්‍ය පරිපාලන ක්ෂේත්‍ර එලෙස ආදර්ශයට ගත හැකි ඒවා ලෙස සැලකිය හැකිය. නමුත් ලංකාවේ රාජ්‍ය පරිපාලන ක්ෂේත්‍රය පිළිබඳ එලෙස සෑහීමකට පත් විය නොහැක. මන්ද යත් ලංකාවේ රාජ්‍ය පරිපාලන ක්ෂේත්‍රය ජනතා සුභසිද්ධිය තකා කටයුතු නොකිරීමයි. මහජනතාව තමාගේ අත්‍යාවශ්‍ය කටයුත්තක් කර ගැනීම සඳහා රාජ්‍ය ආයතනයකට ගිය විට ලැබෙන ප්‍රතිචාර සම්බන්ධයෙන් කලකිරීමක් හට ගනී. රාජ්‍ය සේවකයා ඉදිරියට එන පුද්ගලයාට ඉක්මන් හා කාර්යක්ෂම සේවාවක් සපයනවා වෙනුවට ඔහු රස්තියාදු කිරීමක් සිදු කරයි. මෙයට ප්‍රධානතම හේතුව වී ඇත්තේ රාජ්‍ය පරිපාලන සේවකයා තම රැකියාව මුදල මත පමණක් තීරණය කරන අතර එය රැකියාවට අමතරව ජනතා සේවයක් ද විය යුතු බව නොසිතීමයි. තවද ඔහු තමා වැටුප් ලබන්නේ එම ජනතාවගේ බදු මුදලින් බව අමතක කර තිබේ. පෞද්ගලික අංශය හා සසඳන විට රාජ්‍ය අංශයේ කාර්යක්ෂමතාව හා සේවාවන් පිළිබඳ ප්‍රායෝගික අවබෝධයක් ලබා ගත හැක. රාජ්‍ය පරිපාලන ක්ෂේත්‍රය අකාර්යක්ෂම වීමට බලපා තිබෙන තවත් එක් හේතුවක් වන්නේ රාජ්‍ය අංශය තුළට අනවශ්‍ය දේශපාලන ඇඟිලි ගැසීමයි. එමගින් රාජ්‍ය පරිපාලන ක්ෂේත්‍රය පක්ෂපාතී වීමක් ද සිදු වන අතර අකාර්යක්ෂම වීමක් ද වී ඇත. රාජ්‍ය සේවකයා වැඩි වරප්‍රසාද ගැන සිතා දේශපාලකයන්ට සේවය සැලසීම හේතුවෙන් සාමාන්‍ය ජනතාවට සේවයක් සැලසීමට ඔහුට අවශ්‍යතාවයක් ඇති නොවේ. මේ හේතුවෙන් මහජනතාව රාජ්‍ය අංශය පිළිබඳව දැඩි අප්‍රසාදයක් පල කරනු ලැබේ. 

එම අංශ කාර්යක්ෂම හා පලදායි ආයතන බවට පත් කිරීම සඳහා ස්වාධීන පොලිස් හා රාජ්‍ය සේවා කොමිෂන් සභාවන් පිහිට විය යුතු අතර එම සභාවන්ගේ කාර්යය භාරයන්ට දේශපාලන බලපෑම් එල්ල නොකළ යුතු වේ. 

මැතිවරණ පැවැත් වීමේ කාර්යය, මැතිවරණ කොමසාරිස්වරයාගේ කාර්යභාරයක් වන අතර එම කටයුතුවලට බලපෑම් කිරීම, මැදිහත් වීම හෝ ඒ සඳහා කිසිදු බලයක් නොමැති අය විසින් එය සිදු කිරීමට යෑම රටේ ස්වාධීන මැතිවරණයක් සඳහා මෙන් ම යහපත් දේශපාලන සංස්කෘතියක් සඳහා වන බාධාවක් ලෙස හැඳින්විය හැක. ඉහත දැක්වූ ආකාරයට 1982 දිස්ත්‍රික් සංවර්ධන සභා ඡන්දය අවස්ථාවේ දී මැතිවරණ කොමසාරිස්වරයාගේ කටයුතු වෙනත් පුද්ගලයන් විසින් අයුතු ලෙස පවරා ගැනීම හේතුවෙන් ලංකාවට සිදු හානිය අද දක්වා ද දක්නට හැකි වේ.  

3.3. දූෂණය හා වංචාව මුලිනුපුටා දැමීම.

ලංකාව වැනි තුන්වන ලෝකයේ රටවල් මුහුණ දෙන ප්‍රධානතම ගැටලුව වන්නේ රටේ පවතින අධික නාස්තිකාර දූෂණ ක්‍රමවේදයයි. මෙය රාජ්‍ය අංශය තුල ඉතා ප්‍රබලව ක්‍රියාත්මක වේ. එමගින් මහජනතාව යම් කිසි කාර්යයක් ඉටු කරවා ගැනීමට බලාපොරොත්තු වූ විට ඒ සඳහා නිලධාරීන්ට අල්ලස් ලබා දීමට සිදුවේ. තවද දේශපාලකයන් හා පරිපාලකයන් මහජන දේපළ අයුතු ලෙස සූරා කෑම ද ලාංකේය දේශපාලන සංස්කෘතියේ එක් අංගයක් වී ඇත. එමගින් රටේ දේශපාලනය පරිහානියට පත් වන අතර මහජනතාවගේ අප්‍රසාදය ද වැඩි වේ. රටක පරිහානියට ඉතා ප්‍රබල ව බලපාන්නේ ද මෙවැනි කාරණා ය. ඒ හේතුවෙන් දූෂණ, වංචා සඳහා ලබා දෙන දඬුවම් ප්‍රමාණය හා එහි ප්‍රබලත්වය වැඩි කළ යුතු අතර මහජනතාව ද මෙයට විරුද්ධ වීම හා ඒ සඳහා ගත යුතු නීතිමය ක්‍රියාමාර්ග ගැන දැනුවත් වී සිටි ම දූෂණයෙන් තොර, යහපත් දේශපාලන සංස්කෘතියකින් යුතු රටක් නිර්මාණය කිරීමට මහෝපකාරී වනු ඇත.

3.4. දේශපාලන අනුග්‍රහයන් හා ප්‍රජාතන්ත්‍ර විරෝධී නියෝජනය පිටු දැකීම.

ලංකාව තුල ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ආණ්ඩුක්‍රමය පවත්වා ගෙන යමින් තිබෙන්නේ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ආකාරයට නොව, වැඩවසම් ආකාරයට ය. පාලකයන් තෝරා පත් කර ගැනෙනුයේ මහජන ඡන්දයෙන් වුවත් ඔවුහු රට පාලනය කරන්නේ වැඩවසම් රජවරුන් රට පාලනය කරන ආකාරයට ය. තවද ලංකාවේ දේශපාලන නියෝජිතයන් පත් වන්නේ පවුල් පසුබිම පදනම් කර ගෙන ය. ඒ අනුව දේශපාලකයන්ගේ නෑදෑ හිතවතුන් තම දේශපාලන බලය හා මූල්‍ය ශක්තිය උපරිමයෙන් ම යොදා ගෙන කිසිදු සුදුසු කමක් හෝ නොමැතිව දේශපාලනයේ නිරත වන අතර තම ප්‍රතිවාදීන්ට ඉතා ප්‍රචණ්ඩ ආකාරයෙන් ප්‍රතිචාර ද දක්වනු ලබයි. ලංකාවේ දේශපාලන සංස්කෘතිය යහපත් කිරීමට නම් මෙවැනි පවුල් දේශපාලන ප්‍රතිපත්ති නැවැත්තිය යුතු අතර ඡන්දදායකයන් ද එවැනි පවුල් දේශපාලන ක්‍රමවේද වලට අනුගත නොවිය යුතු වේ. මන්ද යත් දේශපාලනය යනු පවුල් පසුබිමෙන් ලැබෙන උරුමයක් නොව තම හැකියා හා දක්ෂතා මාර්ගයෙන් සාධාරණ ව දිනා ගත යුතු දෙයක් වීමයි.

 

3.5. මැතිවරණවල දී සිදු වන රාජ්‍ය බලය අයුතු ලෙස භාවිතා කිරීම තහනම් කිරීම.

යහපත් දේශපාලන සමාජයක් ඇති කර ගැනීම සඳහා පවතින ආණ්ඩුව පරාජයට පත්කොට ප්‍රතිපක්ෂය බලයට පත් කිරීමෙන් කිසිදු යහපත් ප්‍රතිඵලයක් බලාපොරොත්තු විය නොහැක. මන්ද යත් නිදහස ලබා ගැනීමේ සිට වසර 70කට ආසන්න කාලයක් ගත වී ඇතත් බලයට පත් වූ සියලු පක්ෂ කොල්ලකාරී අරමුණු ඇති ව ක්‍රියාත්මක වී තිබීමයි. සාමාන්‍යයෙන් ලංකාවේ දේශපාලනය තුල සිදු වන දෙයක් නම් බලයේ නොමැති පක්ෂය විසින් පාලක පක්ෂයේ දූෂණ ගැන කතා  කිරීම හා ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී අයිතිවාසිකම් ගැන කතා කිරීමයි. 1978 සිට වසර 17කටආසන්න කාලයක් රට පාලනය කල එජාප රජය බලය අයුතු ලෙස භාවිතා කල අතර වස්තුව ද අයථා ලෙස උපයා ගන්නා ලදි. එම යුගයේ දී විරුද්ධ පක්ෂය ලෙස ක්‍රියාත්මක වූ නිදහස් පක්ෂය එජාප රජයේ දූෂණ ගැන ප්‍රබලව හඬ නැගුමුත් ඔවුහු ද 1994දී බලයට පත් වීමෙන් පසු එජාපය ඇති කොට තිබූ දූෂිත දේශපාලන ක්‍රමය තවදුරටත් පවත්වා ගෙන යමින් රාජ්‍ය නායිකාවගේ සිට පහළට සිටින සියලු දෙනා ම අයථා වස්තුව උපයා ගැනීමේ ක්‍රියාවලිය ඉදිරියට ගෙන යන ලදි.  සැබෑ ලෙස ම වර්තමානයේ දී සිදුවන්නේ ද එයමය. ඒ හේතුවෙන් තම පාලකයන් පත් කර ගැනීමේ දී කුමන ආකාරයෙන් කටයුතු කල යුතු ද යන්න පිළිබඳ ව මහජනයා ඉතා පරීක්ෂාවෙන් කටයුතු කල යුතු වේ.

3.6. ව්‍යවස්ථාමය සංශෝධන හා පුළුල් දේශපාලන ප්‍රතිසංස්කරණවල අවශ්‍යතාව.

ලංකාවේ පවතින ව්‍යවස්ථාව ඉතා ප්‍රතිගාමී හා පසුගාමී එකක් ලෙස ව්‍යවස්ථා වර්ගීකරණයේ දී හඳුනා ගත හැකි වේ. ඒ හේතුවෙන් රටට ගැළපෙන අයුරින් එය සංශෝධනය කල යුතු වේ. 1978 සිට වර්තමානය දක්වා වූ වසර 35 ට ආසන්න කාලය තුළ 19 වතාවක් (2015-06-15 දින වන විට) සංශෝධනය කර තිබීම තුළින් එහි ඇති යෝග්‍යත්වය පිළිබඳ නිවැරදි වැටහීමක් ලබා ගත හැකි වේ. මේ හේතුවෙන් ම ලංකාවේ ආණ්ඩුක්‍රමය පිළිබඳ ලාංකේය ජනතාව තුළ ප්‍රියමනාප භාවයක් හෝ ප්‍රසාදයක් නොමැති අතර ජනතාවගේ ආකල්පය වන්නේ ලංකා ආණ්ඩුක්‍රමය මාසික වාර සඟරාවක ස්වරූපය ගන්නා බවයි. එය ලංකාව තුල ව්‍යවස්ථානුකූලවාදයක් ඇති නොවීමට ද හේතු වේ. රටක යහපත් දේශපාලන සංස්කෘතියක් ඇති වීමට නම් එම රට ව්‍යවස්ථාවට අනුකූලව ම පාලනය විය යුතු අතර රටේ පුරවැසියන් ද ව්‍යවස්ථාව පූජනීයත්වයෙන් විශ්වාස කල යුතු ය.   

3.7. ජනාධිපති, පාර්ලිමේන්තු හා අනෙකුත් මැතිවරණ මඟින් පත් වන්නන් සඳහා අධ්‍යාපන සුදුසුකම් අනිවාර්ය කිරීම.

ලංකාවේ සෑම රාජ්‍ය තනතුරක් සඳහා ම පත් වීමට නිශ්චිත අධ්‍යාපන සුදුසුකම් ප්‍රමාණයක් සම්පූර්ණ කළ යුතු වේ. නමුත් රටේ උත්තරීතර ම ආයතනයක් ලෙස පිළිගැනෙන ව්‍යවස්ථාදායකයට පත් වීම සඳහා කිසිදු අධ්‍යාපන සුදුසු කමක් නොමැති අතර ජනාධිපති හා අනෙකුත් දේශපාලන ආයතන වන පලාත් සභා හා ප්‍රාදේශීය සභා සඳහා ද එය අදාළ වේ. මේ හේතුවෙන් කිසිදු දැනුමක් හෝ අධ්‍යාපනයක් නොමැති අය මහජනයා පාලනය කරන්නන් බවට පත් වන අතර අවම බුද්ධිය හා දැනුම හේතුවෙන් ඔවුන් ගන්නා තීන්දු තීරණ රටේ අයහපතට ද හේතු වේ. එබැවින් රට කරවන පුද්ගලයන් ලෙස පත් වීමේ දී අධ්‍යාපන සුදුසු කම අනිවාර්ය කිරීම කලාපයේ ඉහල ම සාක්ෂරතාවක් සහිත ලංකාවේ දේශපාලන සංස්කෘතිය යහපත් කිරීමට හේතු වනු ඇත.

3.8. රාජ්‍ය තනතුරු සඳහා පත්වන්නන්ගේ අතීත හැසිරීම් සලකා බලා තනතුරුවලට පත් කිරීම.

ලංකාවේ දූෂණය හා වංචාව සාමාන්‍යය කරණය වී තිබීම හේතුවෙන් රාජ්‍ය තනතුරුවලට වන්නන්ගේ අතීත ක්‍රියාකාරකම් පිළිබඳව පැහැදිලි අවබෝධයක් ලබා ගත යුතු වේ. මන්ද යත් ලංකාවේ රාජ්‍ය අංශයේ මෙන් ම පාර්ලිමේන්තුවේ මන්ත්‍රීදූර සඳහා ද පත් වී තිබෙන්නේ දූෂණ වංචා හා අපරාධවල නිරත වී අධිකරණයෙන් වැරදි කරුවන් වූ පුද්ගලයන් වීමයි. එම නිසා එවැනි තනතුරු සඳහා පත් වන්නන්ගේ අතීත ක්‍රියා කාර කම් පිළිබඳ සොයා බැලිය යුතු අතර පවුලේ හෝ නෑදෑ හිතවතුන් ද එසේ වංචා, දූෂණ හෝ අපරාධවල නිරත ව ඇත්නම් එවැනි පුද්ගලයන්ට රාජ්‍ය තනතුරු දීමේ දී නැවත වරක් සිතා බැලිය යුතු වේ. ඒ සඳහා නීත්‍යනුකූල ව ම රෙගුලාසි පනවමින් අදාළ තනතුරුවල විශ්වසනීයත්වය හා ගෞරවය ආරක්ෂා කිරීම, යහපත් දේශපාලන සංස්කෘතියක් සඳහා අත්‍යාවශ්‍ය වේ.

3.9. අධිකරණ පද්ධතිය ස්වාධීන හා කාර්යක්ෂම කිරීම.

ලංකාවේ අධිකරණය ස්වාධීන වීම අත්‍යාවශයෙන් ම සිදු විය යුතු දෙයකි. මන්ද යත් සෑම විට ම පාලක පක්ෂයේ අවශ්‍යතාවන් ඉටු කර ගැනීම සඳහා අධිකරණ තීන්දුවලට බලපෑම් කිරීමේ ප්‍රවණතාවක් ලංකාව තුළ ක්‍රියාත්මක වීමයි. එමගින් යම් කිසි අකටයුත්තක් සම්බන්ධයෙන් පුරවැසියන්ට සාධාරණයක් බලාපොරොත්තු විය නොහැක. ජනතාව ද අධිකරණයේ නියෝගවලට ගරු කළ යුතු අතර එම නියෝග අසාධාරණ යැයි හැඟෙන්නේ නම් එයට ගත යුතු නිශ්චිත වූ ද නීත්‍යනුකූල වූ ද ක්‍රමවේදයන් ගැන දැනුවත් භාවයකින් යුක්ත විය යුතු වේ. එමගින් නීතියේ ආධිපත්‍ය රට තුල සාර්ථකව ක්‍රියාත්මක කල හැකි වේ.

3.10. සියලු දෙනාට ම සමානව සැලකීම.

ලංකාවේ දී ඵල බෙදා හැරෙන්නේ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ආකාරයට නොව පාලක පක්ෂය නියෝජනය කරන වර්ගය, කුලය හෝ ආගම පදනම් කොට ගෙන ය. පක්ෂ ක්‍රමය ක්‍රියාත්මක වන්නේ ද පවුලට, වර්ගයට හෝ කුලයට බර තැබෙන ආකාරයට ය. නමුත් ලංකාවේ දේශපාලන සංස්කෘතිය යහපත් කිරීමට නම් මෙවැනි ප්‍රවණතා වලට ඉඩක් ලබා නොදිය යුතු අතර ඒ සඳහා පක්ෂ නායකයන් මෙන් ම ඡන්ද දායකයන් ද උනන්දු විය යුතු ය. කුල භේදයට තිබෙන පිළිගැනීම නැති කොට විවිධ ජනවර්ගවලට හා විවිධ ආගම් අදහන ජනයාගෙන් සමන්විත සමගිසම්පන්න ශ්‍රී ලාංකික ජාතියක් හා ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී සමාජයක් ඇති කර ගැනීම හා තිබෙන දූෂිත දේශපාලන ක්‍රමය දේශපාලන අහෝසි කොට ඇති කර ගන්නා නව ජාතියකට හා ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී සමාජයක් ඇති කර ගැනීම  යහපත් දේශපාලන සංස්කෘතියක් සඳහා අත්‍යාවශ්‍ය අංගයක් ලෙස සැලකිය හැකිය. ‍කෙසේ වෙතත් මෙම දූෂිත දේශපාලන සංස්කෘතිය වෙනස් කළ හැකි කිසිදු දේශපාලන පක්ෂයක් ලංකාවේ නොමැති අතර දූෂණය මුල් බැස ඇති වාතාවරණයක් තුල එවැනි බලවේගයකට පුළුල් මහජන දායකත්වයක් හිමි වන්නේ ද යන්න සැක සහිත ය.

4. සමාලෝචනය.

ශ්‍රී

ලංකාවේ පවතින දේශපාලන සංස්කෘතිය පිළිබඳ සලකා බැලීමේ දී පෙනී යන්නේ එය විකෘති දේශපාලන සංස්කෘතියක් වන බවයි. ලංකාව තුළ යහපත් දේශපාලන සංස්කෘතියක් ස්ථාපිත කිරීම ඉතා අපහසු කාර්යයක් වන බව ඉහත කරුණු අධ්‍යනයෙන් පෙනී යයි. නමුත් එවැන්නක් සිදු කල නොහැක්කක් නොවේ. එය ඉතා දුෂ්කර කාර්යයක් වනවා නොවනු මානය. ඒ සඳහා සුදුසු කම් ඇති ස හෝ පිරිසක් ලංකාව තුල වෙසෙන බව අවබෝධ කර ගත යුතු ය. යහපත් දේශපාලන සංස්කෘතියක් ඇති කිරීමට නම් පළමු ව කළ යුත්තේ ආත්මාර්ථකාමී හෝ කොල්ලකාරී අරමුණුවලින් තොරව කටයුතු කිරීමට සැවොම සිතා ගෙන කටයුතු කිරීම හා ඉහතින් දක්වා ඇති ආකාරයට යහපත් හා කාර්යක්ෂම ප්‍රතිසංස්කරණ රට තුළ ඇති කිරීමයි. තවද රටේ පාලකයන් සඳහා පත් වීමට සුදුසුකම් තිබෙන අය තමන්වම ස්වයං විවේචනයකට ලක් කර ගත යුතු වේ. වෙනසක් කළ යුත්තේ බාහිර ව නොව අභ්‍යන්තරයෙනි.  

ඒ සඳහා කුල භේදයෙන්, වර්ග භේදයෙන්, ආගම් භේදයෙන්, වංචාවෙන්, දූෂණයෙන්, පීඩා කිරීමෙන්, වෛර කිරීමෙන් හා හිංසාවෙන් අත්මිදිය යුතු අතර, සමාජ බහු විධතාවට ගරු කරමින් හා වෙනස් මත ඉවසමින්, සත්‍යගරුක හා අවංකව කටයුතු කළ වේ. මෙය දේශපාලකයන් අතර හා පුරවැසියන් අතර ද වර්ධනය විය යුතු ගුණාංගයක් ලෙස සැලකිය හැකිය. සාම්ප්‍රදායික දේශපාලන පක්ෂ ජන අප්‍රසාදයට පත් වී තිබෙන අකාරය අනුව  එවැනි ගුණ යහපත් කමින් යුතු, යහපත් දේශපාලන සංස්කෘතියක් සඳහා වූ ව්‍යාපාර ඉක්මනින් ම මහජනයාගේ පිළිගැනීමට ලක්වනු  ඇත. එමගින් නව සමාජ ක්‍රමය ඉදිරියට ගෙන යා හැකි අවංක, ගුණගරුක හා බුද්ධිමත් දේශපාලන පරපුරක් ද බිහිවනු ඇත. 

සමාන අයිතිවාසිකම් ඇති, එකිනෙකා කෙරෙහි ගෞරවයෙන් ක්‍රියාකරන, කුලය, වර්ගය, ආගම හෝ භාෂාව මත පදනම් වී වර්තමානයේ දී මතු වී තිබෙන ගැටුම්වලින් මිදී විවිධ ජනවර්ගවලින්, ආගම්වලින් හා සංස්කෘතීන්ගෙන් යුතු එක්සත් ශ්‍රී ලාංකික ජාතියක් නිර්මාණය කිරීමට මෙන් ම ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී වටිනාකම් හා ගුණධර්ම අගය කරන සමාජයක් ගොඩ නැංවිය හැකි වන්නේ ඉහත කී ආකාරයේ ප්‍රතිපත්ති අනුගමනය කරන්නේ නම් පමණි. එසේ කටයුතු සිදු වුවහොත් ශ්‍රී ලාංකික ජාතියේ විශ්වාසයට හා ගෞරවයට පාත්‍රවන හා යහපත් දේශපාලන සංස්කෘතික අවශ්‍යතාවයන්ට ගැළපෙන නවීන, දියුණු හා ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ශ්‍රී ලංකාවක් නිර්මාණය වනු ඇත.  

 

ආශ්‍රිත ග්‍රන්ථ නාමාවලිය.

අයිවන්, වික්ටර්. අර්බුදයේ අන්දරය (1815 - යටත් විජිත යුගයේ සිට 2009 - ඊලාම් යුද්ධයේ අවසානය දක්වා). තෙවන මුද්‍රණය. මහරගම: රාවය ප්‍රකාශන, 2012.

අයිවන්, විකටර්. ලංකාව ගලවා ගැනීම. මහරගම: රාවය ප්‍රකාශන, 2013.

අයිවන්, වික්ටර්. චෞර රැජින. මහරගම: රාවය ප්‍රකාශන, 2010.

අයිවන්, වික්ටර්. දෙමළ අභියෝගය. මහරගම: රාවය ප්‍රකාශන, 2012.

උයන්ගොඩ, ජයදේව. ජාතිය, ජාතිකවාදය සහ ජාතික-රාජ්‍ය. කොළඹ: සමාජ විද්‍යාඥයන්ගේ සංගමය, 2011.

කරුණාදාස, ඩබ්ලිව් එම්. තුන්වන ලෝකයේ දේශපාලනය හා ආර්ථිකය. දෙහිවල: ඉමේජ් ලංකා ප්‍රකාශකයෝ, 2003.

ජයවර්ධන, කුමාරි. සොක්කන් ලොක්කන් වූ වගයි. කොළඹ: සමාජ විද්‍යාඥයන්ගේ සංගමය, 2014.

පල්ලියගුරු, රවීන්ද්‍ර චන්ද්‍රසිරි. “දේශපාලන සහභාගීත්වය.” දේශපාලන සමාජ විද්‍යාව, සංස්කරණය කළේ සමන් හඳරාගම, 137-155. බත්තරමුල්ල: සමීර ප්‍රකාශන, 2013.

බණ්ඩාර, නවරත්න. රාජ්‍ය නිර්මාණය සහ ජාතික ඒකාබද්ධතාව පිළිබඳ ගැටලු. වෙළුම V වෙළුම, ශ්‍රී ලංකේය ඉතිහාසයහි පරිච්ඡේදය 2, සංස්කරණය කළේ එම්. යූ. ද සිල්වා, 53-88. කොළඹ: සී‍‍‍/ස ඇම්. ඩී. ගුණසේන සහ (පුද්ගලික) සමාගම, 2012.

ලැස්කි, හැරල්ඩ් ජේ. රාජ්‍ය පිළිබඳ සිද්ධාන්ත හා ව්‍යවහාරය. පරිවර්තනය කළේ ඩී බී. අයි. එස්. සිරිවර්ධන. බත්තරමුල්ල: අධ්‍යාපන ප්‍රකාශන දෙපාර්තමේන්තුව, 2005.

විජේනායක, අමරසිරි. එදා සිට අද දක්වා මෙදෙස් විදේස් දේශලපාලන වෙනස් වීම්. කොළඹ: ඇස්. ගොඩගේ සහ සහෝදරයෝ, 2002.

විජේසිංහ, නාමල්. දේශපාලන විද්‍යාව 2. දන්කොටුව: වාසනා ප්‍රකාශකයෝ, 2002.

සොයිසා, එම් ඕ. ඒ. ද. දේශපාලන විද්‍යාවේ මූලික සිද්ධාන්ත. පේරාදෙණිය: කතෘ ප්‍රකාශන, 2003.

හඳාරගම, සමන්, සංස්. දේශපාලන සමාජ විද්‍යව - 02. බත්තරමුල්ල: සමීර ප්‍රකාශන, 2014.

දේශපාලන විද්‍යාවේ මූලිකාංග 1. බත්තරමුල්ල: අධ්‍යපන ප්‍රකාශන දෙපාර්තමේන්තුව, 2007.

ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතිහාසය - සිව් වන කොටස. බත්තරමුල්ල: අධ්‍යාපන ප්‍රකාශන දෙපාර්තමේන්තුව, 2007.

ශ්‍රී ලංකාවේ සාධනීය දේශපාලන සංස්කෘතියක් සඳහා පුරවැසි සහභාගීත්වයල හා මැතිවරණ නිරීක්‍ෂණය.” People's Action for free and Fair Elections, 2014: 01-09.